Bibliotheek stempelt geen boeken meer

Bibliotheek stempelt geen boeken meer
De Waterlandse bibliotheken willen fuseren. Als directeur van de bibliotheek Edam-Volendam is Marina Verwij daar nauw bij betrokken. Eens moeilijk proces, geeft ze toe. Maar wel een ontwikkeling die een belangrijke stimulans voor de bibliotheken kan betekenen. Uit de fusie van de bibliotheken in Edam en Volendam, die per januari een feit is, kan wat dat betreft lering worden getrokken. “Alleen zijn de bibliotheken veel kwetsbaarder.”

Verwij heeft het over het F-woord. Een gevoelig woord. En dat heeft niets met schelden in het engels te maken, lacht ze. „We werken naar een fusie toe van de Waterlandse bibliotheken. Daar komt het tenslotte op neer. Maar dat F-woord, fusie dus, wordt een beetje vermeden. Het is een moeilijk proces. De medewerkers van de bibliotheken willen graag. Bij de besturen en de gemeentes ligt het soms wat gevoeliger", aldus de 44-jarige Zaandamse. Het is ook niet niks, zo'n samengaan van alle bibliotheken in de regio Waterland inclusief Oostzaan, Wormerland en Schermer (bieb-bus). „Een fusie tussen twee bibliotheken is al heel wat", spreekt Verwij uit ervaring. Maar die ervaring kan ook benut worden. Misschien ligt er wel een voortrekkersrol voor Edam-Volendam. „Edam is maar een kleine bibliotheek, Volendam ook. Maar of je nu klein of groot bent, voor een deel, moeten dezelfde dingen gebeuren. Daar kunnen we ons voordeel mee doen in Waterland."

Voordelen
Voor Edam-Volendam heeft fusie van de twee bibliotheken in de gemeente zijn revenuen afgeworpen. Wat betreft de schaalverdeling bijvoorbeeld. „Twee keer net niks kan samen net groot genoeg zijn. Niet voor alles wat op ons afkomt, maar wel om professioneler te gaan werken. En de zaken met wat meer body aan te pakken. je kunt de leden wat meer bieden." Veel financieel gewin valt er echter niet te halen in EdamVolendam. „Er valt weinig te schrappen wat dubbel is. Ook omdat we met twee vestigingen blijven werken. De winst valt echter te halen in de dienstverlening. Je kunt personeel efficiënter inzetten. Samen hebben we een grotere collectie en we kunnen samen inkopen. Het is natuurlijk te gek voor woorden dat binnen één gemeente twee bibliotheken dezelfde collectie probeerden op te bouwen. Daarnaast kunnen de klanten straks op beide vestigingen terecht. En de dienstverlening aan scholen kan beter je kunt er speciaal iemand voor vrij maken, die overal hetzelfde programma aanbiedt." Angst bij vooral de kleinste bij twee fusiepartners is er altijd. Logisch, denkt Verwijs „Het is daarom zaak dat we ons aan elkaar aanpassen. We willen één gezicht, één tarief en één regelgeving brengen." Maar in de praktijk? „We gaan voornamelijk de Volendamse tarieven hanteren." Maar daar krijgt men meer voor terug. „Edam heeft bijvoorbeeld geen cd-collectie. En een beperkte voorraad cd-rom's en dvd's. De collectie in Volendam is straks weliswaar groter, maar mensen uit Edam kunnen daarvoor in Volendam terecht. Of ze vanuit Edam bestellen. Er is tenslotte één gezamenlijke collectie. Voor beide vestigingen krijgen de mensen één pasje. Dat is toch een hele stap vooruit. En dan te bedenken dat er Edammers zijn die niet weten dat er in Volendam een bibliotheek is. En omgekeerd."

 

Nieuwbouw

Het liefst had Verwij gezien dat er in Edam-Volendam nieuwbouw was gekomen. Een nieuwe bibliotheek op een centrale locatie. Maar ze beseft ook dat dát er nog niet in zit. “Het financiële tij zit ons voor nieuwbouw niet mee. Daarom is er voor gekozen het te houden bij de twee oude vestigingen. Misschien dat het plan ooit nog uit de kast komt. Met een centrale vestiging kan je langer open en veel meer geld besparen en dus je dienstverlening verder verbeteren. Maar twee locaties heeft ook zo zijn mooie kanten. Het is natuurlijk prachtig dat je in een kom als Edam, waar veel verdwijnt, toch een bieb kunt blijven bieden. Dat is bovendien ook een sociale ontmoetingsplek. We kunnen ook de openingsuren uitbreiden. Dat is mede een gevolg omdat de gemeente ons nu de helpende hand heeft toegestoken. En dat mocht ook wel na al die jaren."

Voor de fusie tussen de Waterlandse bibliotheken spelen soortgelijke zaken, meent Verwij. Ze vertegenwoordigt samen met Gosse Kerkhof (Purmerend) de bibliotheekdirecteuren. Al is die fusie veel complexer dan die in Edam-Volendam. Vooral Purmerend speelt daarin een belangrijke rol. „Zonder Purmerend lukt het niet. Zo simpel kun je het stellen. Die grote bibliotheek in Purmerend gaat straks een meerwaarde brengen met al zijn faciliteiten. Volendam is, bijvoorbeeld veel te klein om als basisbibliotheek te fungeren. Als er een kleintje afvalt - stel dat Oostzaan zich liever bij Zaanstad aan wil sluiten - is dat erg jammer, maar geen probleem. Hoewel er moeten er niet te veel afvallen. Volgens de jongste berekeningen heb je voor het systeem van een basisbibliotheek een gebied met circa 150.000 inwoners nodig. We hebben er bij elkaar zo'n 170.000. Net genoeg, dus. Ook dat maakt het gecompliceerd." 

Bezuinigen
Een probleem is ook dat diverse gemeentes nu al op hun bibliotheken bezuinigen. „Maar dat is eigenlijk ook de kracht. Die bibliotheken zijn afzonderlijk veel kwetsbaarder, maar samen ben je tegen, zo'n gemeente veel sterker." Het probleem zit volgens Verwij vooral bij de afzonderlijke gemeentes en besturen. „Die willen toch graag de eigen identiteit handhaven. Klein is altijd een beetje bang voor overheersing door groot. En gemeentes willen graag de regie houden als ze ergens voor betalen. Maar het voordeel is dat de dienstverlening straks veel beter wordt, collecties vergroten, we nieuwe producten kunnen ontwikkelen en datje mensen kunt laten specialiseren op bepaalde terreinen." Op de huidige voet doorgaan, is volgens Verwij zinloos. Vooral omdat de bibliotheek zich ook ontwikkelt. “Er komen steeds meer nieuwe media. We stempelen geen boeken meer. Een bibliotheek is iets heel anders dan vijftig jaar geleden. Maar om die nieuwe media te kunnen benutten, moetje deskundigheid hebben. Ook scholen vragen op dat gebied om steeds meer zaken. Dat kun je als kleine bieb niet bolwerken.”

Promotie
Ook op het gebied van promotie en leesbevordering is nog veel te winnen. „Kinderen haken vaak af als ze zestien of zeventien worden. Maar je hebt ze ook op die leeftijd veel te bieden. Punt is dat we er soms ook slecht in zijn om dat te promoten. We hebben het te druk met andere zaken, om de boel draaiende te houden. En met leesbevordering hoef je niet perse over allochtonen te hebben. Uit onderzoek is gebleken dat Volendam extra hulp nodig heeft in lees- en taalvaardigheid." De oorzaken? “Bijvoorbeeld doordat er gezinnen zijn waar thuis vooral dialect wordt gesproken. En in Volendam wordt nu eenmaal veel en har( gewerkt. Dan blijft er minder tijd over om kinderen voor te lezen en tot lezen te stimuleren. Scholen en de bibliotheek moeten dus een extra bijdrage leveren. Volendammers voeler zich in dit soort dingen snel aangesproken, maar je moet dat durven erkennen. Er is een kleine achterstand, waar we iets aan kunnen doen.”