Engele Wijnsma: ‘Van Basten is een prachtige dominee’

Engele Wijnsma: ‘Van Basten is een prachtige dominee’
Collega’s onder elkaar. Priester Petros Berga en dominee Engele Wijnsma nemen afscheid in de deuropening van de dominee. Een Ethiopiër en een Fries in Edam. Ze hebben de oecumenische openluchtdienst besproken die ze gaan verzorgen. En nu maar hopen dat het droog blijft. Gelukkig hebben beide heren een lijntje naar boven. „je moet het op tijd regelen, dan komt het wel goed." Engele Wijnsma, altijd goed voor een knipoog.

Eerste pinksterdag leidt Engele Wijnsma (38) de dienst in de Stolphoevekerk in Volendam. Het zal een bescheiden dienst worden. Deze keer geen voetbaldoel in de kerk, zoals die keer dat hij over gemiste doelen in het leven preekte. Pinksteren gaat wat betreft de dominee van Edam Volendam over drive: „Het is het feest van de geest van de mensen. Het feest van de gedrevenheid, de overdrive bijna. Wat wil je met je leven? Want leven, daar gaat het altijd over.' Wat zijn je ambities,, je zorgen. Pinksteren.is de zendingsfase; de apostelen gingen de wereld in om het woord te verspreiden. Het is het feest van toch doorgaan, naar een nieuwe toekomst; niets kan je meer tegenhouden in het hier en nu. Het is geen feest van hoop, het is een feest van zekerheid: Nu ga ik ervoor."

Maria
Wijnsma spreekt snel, struikelt bijna over zijn woorden, af en toe komt zijn Friese tongval boven. Niks de gedragen belerende stem van de ouderwetse strenge dominee, hier zit iemand die een boodschap te brengen heeft en dat ook met verve doet. Op de schoorsteenmantel in zijn huis staat een beeld van de maagd Maria. Er staat trouwens ook een levensgrote giraffe in de kamer en een bok uit de gymzaal, maar dat terzijde.

Kaas
Wijnsma studeerde theologie in Groningen en maakte zijn studie af in Amsterdam. Net als de meeste van zijn studiegenoten vond hij een eerste baan in de omgeving van de hoofdstad, in zijn geval Halfweg. Vier jaar geleden verzocht de protestantse gemeente in Edam-Volendam hem te solliciteren. En dat hebben ze geweten. Sinds Engele Wijnsma naar Waterland kwam, gebeurt er altijd wel wat. Er was geld nodig voor een nieuwe klokkestoel - de oude werd opgevreten door boktorren - en Engele bedacht een kerk van kaas. Een kopie van de reusachtige Nicolaaskerk werd er gemaakt van Edammer kaasjes en de sponsoractie leverde genoeg op om de restauratie te betalen.

Ballet
Hij werkt in zijn diensten met beamers, journaalfragmenten en de organist mag van hem stukjes uit de top-4o in zijn spel verwerken, graag zelfs. Over een paar weken doet hij een balletdienst. „Dan behandel ik het verhaal van Jozef en zijn broers in Egypte. Dat beeldt de balletgroep uit in de dienst. Je ziet dan een heel ander publiek komen. Ik doe dat heel gericht, de drempel lager maken, de kerk aantrekkelijk maken." Frapper toujours. „Ik was een paar jaar predikant toen een oude muzikant me zei: 'Blijf een beginneling, word niet blasé, zeg nooit 'Die film heb ik al gezien'. Pinksteren is het feest tegen blasé." De foto bij het interview wordt gemaakt in de Grote of Sint Nicolaaskerk. Hond Vledder gaat mee.

Vledder
De jonge hond rent opgetogen de monumentale kerk in. Het is hoe kan het ook anders bij een dominee - een herder (van de Oud-Duitse variant) en een herder in de kerk, dat mag. In dit Rembrandtjaar heeft de dominee een levensgrote replica van de Nachtwacht opgehangen. Naast het graf van Grietje Dircks, de dienstbode en maitresse van de grote schilder. Er is een videofilmpje bij gemaakt. Leuk voor de vele bezoekers van de eeuwenoude kerk. Of de Nicolaas het mooiste godshuis is in de regio, is een kwestie van smaak. Het is in elk geval de grootste kerk. Maar eigenlijk is Engele Wijnsma geen man van gebouwen. Terwijl hij toch twee zeer bijzondere kerken onder zijn hoede heeft: het intieme Stolphoevekerkje in Volendam en de monumentale Grote of Sint Nicolaas in Edam.

Clubhuis
Voor Wijnsma is een kerk een toevallig gebouw waar de godsdienst wordt beleden. Een clubhuis, maat wel een heel mooi clubhuis. Nee, hij is meer een man van de christelijke beweging. „Wij in Nederland zijn erg rationeel. Religie, dat was geloof in de goden. Dus achterlijk, want goden bestaan niet. Die tendens is, net als de verzuiling, gelukkig voorbij. Ik vind de kerk een interessante partij. Religie is leuk, waardevol, de kerk is een deel van onszelf. Het is levensgevaarlijk als mensen niet meer weten wat religie is, wat het inhoudt. Er zijn kinderen die totaal los van religie opgroeien. Die zullen later toch gaan zoeken. Ze begrijpen dan niets van gelaagdheid van religie. Het is net als met alcohol. Er is niks tegen een glaasje, maar je moet er wel mee leren omgaan. Het kan ook fout gaan. Ze lopen het risico dat ze uitkomen bij het fundamentalisme of bij 'religies' als het nationaal-socialisme."

Koning Voetbal
Of kerken nu leeglopen of niet, Wijnsma denkt dat Nederland religieuzer is dan ooit. Religie, rituelen, het zit in het wezen van de mens. „Neem nu het komende WK voetbal. Dat is ook een soort religie, vol rituelen en gezangen. Het publiek vereert de godenzonen. Mensen koppelen hun eigen levensvreugde aan Koning Voetbal. Ik zit ook te kijken hoor. Van Basten bijvoorbeeld vind ik een prachtige dominee. Die kan een team neerzetten. Hij weet het prachtig te doen, straalt veelgeloof uit. Hij weet die jongens tot grote hoogte op te stuwen. Het gaat om de gedrevenheid."

Discussiepreek
Wijnsma verzorgt enkele keren per jaar met zijn rooms-katholieke collega Petros Berga een oecumenische dienst. „Dan doen we vaak een discussiepreek. Een beetje plagerig maar wel zoeken naar wat we gemeenschappelijk hebben. Wat dat betreft zijn we hier al erg
ver, katholiek en protestant werken hier al 35 jaar samen. We merken nu wel een beweging terug. De katholieke kerk wordt puriteinser. Neem nu die zaak van de muziek tijdens begrafenissen. André Hazes mag niet meer in de katholieke kerk. Dat suggereert dat er iets als kerkmuziek bestaat. Maar Hazes bij een uitvaart; waarom niet, als dat toch heel wezenlijk is voor de mensen."

Paulus
„Religie blijft, maar of de kerk blijft weet ik niet. Eigenlijk gaat het mij niet zozeer om het instituut kerk, mij gaat het veel meer om de mens. Voor mij is de kerk een club mensen die zich laat inspireren, waarbinnen het gaat om gedrevenheid; doe iets met je talenten, doe iets met het leven, maak er wat van; grijp toch de kans die God je heeft gegeven.' Het is niet uitgesloten dat Wijnma zijn intellectuele talenten gaat aanspreken en gaat promoveren. Dan zal het gaan over Paulus, de volgeling van Jezus en grondlegger van de christelijke kerk.
„Ik ben een Paulus-freak. Dat was een heel interessante man. Het leuke aan Paulus waren zijn radicale standpunten. Bijvoorbeeld over gelijkwaardigheid van man en vrouw, van meester en slaaf. Zijn houding van relativering, zijn humor, zijn liefde en zijn weerzin tegen huichelarij. Dat spreekt me aan.'