De magie van een veertje en wat papier maché (foto)
Al dertig jaar brengt Speeltheater Holland uit Edam elk seizoen nieuwe voorstellingen op de planken. De voorstellingen zijn te zien in theaters en schouwburgen door het hele land, in België en zelfs in Amerika.
Klassiek is de aftrap in Edam. Zo ook op 5 maart a.s. als de vernieuwde versie van Niels Holgersson voor de eerste keer te zien zal zijn. In het pand aan het Damplein wordt al weken druk gerepeteerd in een indrukwekkend roestig decor door drie acteurs, een hele serie poppen en door regisseurs Onny Huisink en Margrith Vrenegoor. In de drukke keuken van het Speeltheater spreek ik acteurs Har Smeets en Emile Zeldenrust. Har was al eerder in voorstellingen van Speeltheater Holland te zien en vertolkt de rol van Smirre de Vos. Emile is een jonge speler die Niels Holgersson speelt.
Foto Cor Kes - www.luxphotography.nl
Emile, waar gaat de voorstelling ‘Niels Holgersson' volgens jou over?
‘Niels gaat over volwassen worden, over leren compassie te hebben en niet alleen aan jezelf te denken. Een verhaal dat verteld moet worden in deze Facebook tijd. Het huidige gevaar schuilt in het niet meer buiten komen, je thuis alleen achter je computerscherm verstoppen en steeds individualistischer bezig zijn. Niels is een puber die alleen maar aan zichzelf denkt, die anderen pest en in de loop van de voorstelling merkt dat hij het zo niet redt. Dat de wereld zo niet in elkaar steekt.'
Har Smeets vult aan: ‘Niels' gaat ook over afzien, waardoor je weer gelouterd wordt. Het is een prachtige voorstelling, omdat hij plastisch is, je gaat het echt voelen, ruiken, beleven. We laten zien dat de natuur niet alleen maar bloemen en schaapjes is, maar ook rauw kan zijn. Je begrijpt dat je vrienden moet maken om in de natuur te kunnen overleven. Het is keihard, in je eentje in de echte natuur, het is vechten op leven en dood. Het is ook een verhaal over inlevingsvermogen, over zaken vanaf een andere kant kunnen bekijken. Als je alleen maar achter de TV zit en je ziet allerlei beelden op het Journaal denk je: ‘wat erg', maar door erin te staan, voel je hoe het echt is.'
‘Niels Holgersson' tourde drie jaar geleden langs de theaters. Har kent het Speeltheater al en was te zien in de eerdere ‘Niels'. Voor Emile is dit jeugdtheatergezelschap nieuw. Hoe is de repetitiefase bij Speeltheater Holland? Emile: ‘Wat me heeft verrast is dat we op de eerste repetitiedag al direct de vloer op gingen. Dat was belangrijk voor me omdat je met poppen werkt. Je kunt als acteur proberen een rol te spelen. Maar draag dat maar eens over op een pop. Regisseurs Margrith en Onny willen de voorstelling graag veranderen en nog beter maken. We zoeken naar de essentie van de scènes en dat gaat lukken.
Het werken met twee regisseurs is ook nieuw voor mij. Eerst dacht ik, misschien spreken ze elkaar wel tegen. Maar het is een interessant duo. Ze vullen elkaar aan en durven tegen elkaar in te gaan. Beiden vanuit hun eigen specialisme. Margrith zit heel erg op de inhoud en Onny meer op de vorm. Inhoud en vorm ontstaan vanuit elkaar. Jullie werden beiden aan de Toneelschool in Maastricht opgeleid. Kunnen we daarvan nog iets herkennen in jullie speelstijl? Maastricht is een vrij technische school. Je krijgt een tekst en mag het laten zien. Niet teveel zeuren, gewoon gaan doen. Dat ligt overigens vrij dicht tegen de werkwijze van Onny en Margrith aan. ‘Wat is voor jullie het verschil tussen werken bij Speeltheater Holland en spelen voor andere gezelschappen?
Emile: ‘Het plezier van het werken met een kleiner gezelschap. De korte lijnen maken directe communicatie mogelijk. Je hoeft hier niet via vier schijven een opmerking aan de lichtontwerper door te spelen. Soms zijn gezelschappen enorm groot en ontstaat het gevoel van een fabriek'.
Har: ‘Het grote verschil voor mij is echt het werken met poppen. Daarin is Speeltheater Holland toch echt uniek. Met poppen zit er een stap tussen. De pop is soms een baken voor mij en soms een obstakel. Als je goed speelt, neemt de pop onmiddellijk jouw emoties over als een verlengstuk van jezelf. Je denkt eerst, wat een belemmering die pop, maar je kunt door het werken met zo'n pop het realisme op een mooie manier ontstijgen.
Het mooiste is als je het dan voor elkaar krijgt met de pop te vervloeien. Als het publiek later zegt, ik wist niet meer of jij dat zei of dat het die pop was.
In ‘Niels' maakt Smirre een plan. Ik splits mezelf op in twee, hij kijkt me aan en ik speel: ‘denk jij nu ook wat ik denk'. Als ik dan later hoor ‘die pop was goed!' weet ik, wat een compliment. De magie van het samensmelten, mooi als dat lukt. Het is magisch dat een veertje en wat papier maché de vorm van een vogel kunnen aannemen. Dat je dat tot leven mag wekken, daar wil ik wel voor gaan.'
Niels Holgersson op 5 maart a.s. om 16.00 uur. Tournee: www.speeltheater.nl Ook binnenkort in Speeltheater te zien: ‘Beet!' van Het Houten Huis - 2 april 2011 om 16.00 uur, reserveren: 372295.