Aan de schandpaal

In 'Uitgesproken' geven vaste columnisten bij toerbeurt hun mening. Vandaag strafadvocaat Johan Mühren uit Volendam.

Zwaarder straffen. Nooit meer vrijlaten. De doodstraf invoeren. Korte, krachtige en veelgehoorde kreten. Een groot deel van de bevolking vindt dat rechters in Nederland te lage straffen opleggen. De politiek denkt dat ook. Er worden minimumstraffen ingevoerd en er wordt geroepen dat er zwaardere straffen moeten worden opgelegd. Misschien zijn de straffen in Nederland wel te laag, maar als dat zo is, dan is dat het gevolg van de achterliggende gedachte van ons rechtssysteem.

Ons systeem is gericht op resocialisatie. Dat betekent dat een straf (ook) tot doel heeft om ervoor te zorgen dat een dader na zijn detentie her integreert in de samenleving. In Amerika ligt de nadruk meer op afstraffing. De straffen die in Amerika worden opgelegd, zijn veel hoger dan in Nederland.

Uit onderzoek is gebleken dat in Amerika per l00.000 inwoners zo'n 700 inwoners gedetineerd zijn. In Nederland zijn dat zo'n 100 inwoners. Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat het recidiverisico, het risico dat iemand na detentie opnieuw de fout ingaat, in Amerika niet lager ligt dan in Nederland. De conclusie die hieruit getrokken zou kunnen worden, is dat het `harde' Amerikaanse systeem niet effectiever is dan ons systeem. Van zwaarder straffen gaat kennelijk geen preventieve werking uit.

Natuurlijk begrijp ik dat er ook andere redenen aan de hoge criminaliteit-cijfers in Amerika ten grondslag liggen, zoals de hoge werkloosheid en het legale vuurwapenbezit. Maar het grote verschil in aantal gedetineerden geeft te denken.

De roep om hogere straffen op te leggen, wordt steeds groter, terwijl het nog maar de vraag is of daarmee het beoogde doel, een veiligere samenleving, wordt bereikt. Bij een hogere straf zal de gestrafte weliswaar een langere tijd achter de tralies verdwijnen, maar als hij na een week na vrijlating weer de fout ingaat, zijn we terug bij af. Een perfect systeem bestaat niet. Misschien moeten we terug naar de middeleeuwse schandpaal. Op een centraal plein met je hoofd door een schandblok, met gratis tomaten om te gooien. Wie weet.

Johan Mühren