Column: Een leven zonder regels

In de reeks Uitgesproken in Dagblad Waterland geven vaste columnisten bij toerbeurt hun mening. Vandaag strafrechtadvocaat Johan Muhren.. www.strafrechtadvocaat.tv

Regels. Veel regels. Je mag dit niet. Je mag dat niet. Het Wetboek van Strafrecht staat er vol van. Ons Wetboek is uiteraard niet uit de lucht komen vallen. De omschreven strafbare gedragingen die erin staan, zijn ooit verzonnen en onze rechtsregels zijn nog altijd aan verandering onderhevig. Hebben we al die regels wel nodig? Of kunnen we het strafrecht (politie, justitie en rechters) gewoon afschaffen?

Over dit onderwerp is in de literatuur veel geschreven. Volgens de filosoof Thomas Hobbes, die leefde in de 16e en de 17e eeuw, zal er in die situatie een toestand ontstaan van ‘oorlog van allen tegen allen’. Door geweld toe te passen, kunnen mensen zich verrijken zonder zelf arbeid te hoeven verrichten. Volgens Hobbes lopen mensen dan altijd het gevaar dat anderen met geweld hun goederen afpakken, of dat anderen ze tot slaaf maken of zelfs doden. Volgens hem zullen mensen worden gedreven door egoïstische beweegredenen.

In feite zullen we teruggaan naar de natuurstaat. Ik vraag me af of de natuur het niet zo bedoeld heeft, dat het leven een ‘survival of the fittest’ is. Bij dieren is dat namelijk niet anders. Behalve een groot verschil in woordenschat en intelligentie verschillen we eigenlijk niet zoveel van dieren.  Ik filosofeer over wat er gebeurt als we het strafrecht afschaffen. Ik denk dat mensen preventief hun huizen en winkels zullen barricaderen en iedereen zal meteen een wapen willen aanschaffen. Ook denk ik, dat mensen zich zullen gaan groeperen om elkaar te beschermen.

Deze groeperingen zullen een verdachte van een strafbaar feit hoogstwaarschijnlijk niet de gelegenheid bieden om zichzelf te verdedigen. Ik zie het al voor me. Ik denk dat bij een dief de handen eraf gaan, dat bij een moordenaar het vierendelen weer wordt ingevoerd en dat bij een pedofiel op zijn minst de as van zijn genitaliën over zee wordt uitgestrooid. Hmm, wat is wijsheid, vraag ik mij af.

Johan Mühren