Duizend jaar geschiedenis Katwoude samengevat in prachtig boek
‘There’s a book out right now’ , sprak Bruce Springsteen tijdens zijn The River Tour van 1980 elke keer als hij het lied This Land is Your Land van Woody Guthrie ging vertolken. De rocker begon dan aan een praatje waarin hij in het kort ook de ontstaansgeschiedenis van Amerika de revue liet passeren. Een beetje vreemd wellicht, maar dat ene openingszinnetje, ‘There’s a book out right now’, spookt van puur enthousiasme de hele tijd door mijn hoofd nu ik mij verdiept heb in het boek ‘1000 jaar Katwoude’.
Want dat is echt een fraai werkstuk geworden zeg, gebaseerd op de onderzoeksresultaten van Dirk Brinkkemper en uitgebreid en samengesteld door het Historisch Genootschap Katwoude. Duizend jaar geschiedenis in een handzaam formaat. Ruim 100 tekstpagina’s gelardeerd met tal van boeiende foto’s. Begin januari werd het eerste exemplaar van ‘1000 jaar Katwoude’ uitgereikt aan Sjaak Brinkkemper, de zoon van auteur Dirk Brinkkemper die helaas in 2011 overleed.
Wijlen Dirk Brinkkemper, geboren in Monnickendam maar in alle opzichten groot geworden in zijn woon- en werkplaats Volendam, ging op eigen initiatief op zoek naar het verleden van Katwoude. Zijn bevindingen staan uiteraard allemaal in het boek dat verder wordt gevuld met meer eigentijdse informatie over en uit Katwoude. Die aanvullingen zijn afkomstig van de leden van het Historisch Genootschap Katwoude en van enkele externe auteurs. ‘1000 jaar Katwoude’ is een meer dan lezenswaardig werk geworden. Een heerlijk boek voor iedereen die ook maar een greintje gevoel heeft voor lokale geschiedenis en/of een over een voorliefde voor historische feiten beschikt.
Eigenlijk is ‘1000 jaar Katwoude’ als bij toeval ontstaan. In het voorjaar van 2010 maakte het Historisch Genootschap Katwoude kennis met Dirk Brinkkemper die in zijn werkkamer twee dikke klappers bleek te bewaren met daarin alles wat hij in voorgaande jaren op eigen initiatief aan feitelijkheden over Katwoude had weten te verzamelen. De geschiedenis van Katwoude sinds het jaar 1000. Dirk Brinkkemper bleek tijdens zijn onderzoek heel methodisch te werk te zijn gegaan. En hij was verder gekomen dan wie dan ook. Het feit dat Brinkkemper het oud-Nederlands beheerste en daardoor verzen en geschriften uit lang vervlogen tijden kon lezen en begrijpen was tijdens zijn onderzoek duidelijk in zijn voordeel.
Duizend jaar geleden kwam Katwoude nog niet voor op een van de schaarse landkaarten die in de roulatie waren. Maar de nederzetting was er al wel, weten we nu. Niet alleen dankzij Dirk Brinkkemper maar bijvoorbeeld ook door de informatieve bijdrage van historisch onderzoeker Chris de Bont die trouwens een oud inwoner van Katwoude is. De Bont schrijft dat er geen aanwijzingen zijn dat er voor het jaar 1000 permanent mensen woonden daar waar we nu al eeuwenlang Katwoude weten. Veel sporen die eventueel meer duidelijkheid zouden hebben kunnen verschaffen, zijn in de golven verdwenen. In de golven ja, want het water was er altijd en speelt ook in het verhaal van Katwoude een belangrijke rol. Neem het jaar 1916 en dan vooral de nacht van 13 op 14 januari. Over heel Nederland raasde een geweldige storm en het water in de Zuiderzee bereikte daardoor een ongekende hoogte.
De Waterlandse zeedijk brak op verschillende plaatsen. Ook bij Katwoude. Maar liefst 200 meter werd weggeslagen. Het water stroomde met volle kracht Waterland binnen en het hele dorp liep onder. Datzelfde overkwam ook Volendam en Edam en alles tot Amsterdam-Noord en van Oostzaan tot en met Marken. Het was alle hens aan dek. Ook nadat het water eindelijk zakte en men zich in Katwoude althans in één opzicht gelukkig mocht prijzen; er vielen in dit dorp geen mensenlevens te betreuren. De watersnoodramp leverde Katwoude wel een nieuwe, sterk verbeterde dijk op en dus meer bescherming tegen dat altijd aanwezige water. Het dorp heeft sindsdien ‘droge voeten’ gehouden.
Er staan zoveel noemenswaardige feitelijkheden in het boek ‘1000 jaar Katwoude’ dat het ondoenlijk is een verantwoorde keuze te maken. Veel informatie is afkomstig uit krantenberichten vanaf de tijd dat er kranten verschenen. Maar er zijn ook persoonlijke getuigenissen. Leden van het Historisch Genootschap Katwoude hebben bovendien hun eigen herinneringen en/of die van hun ouders opgeschreven. Het is en blijft boeiend materiaal, zelfs als je nog nooit in Katwoude bent geweest. Aan de hand van de feiten en de vertellingen komen het dorp en haar geschiedenis als vanzelf tot leven.
De beslissing om relatief veel beeldmateriaal in het boek op te nemen, is een juiste geweest. Zoals wel vaker is beweerd, blijkt één foto nog altijd meer te zeggen dan 1000 woorden. Fotograaf Piet Blaauw uit Volendam, wiens ouders jarenlang de beheerders waren van wat nu Hart van Katwoude heet, zorgde voor de aanvoer van beeldmateriaal, deels afkomstig uit fotoalbums van talloze Katwouders. Niet alleen zij, maar bijna alle inwoners van het dorp worden in het boek met naam en toenaam genoemd. Op 1 januari 2013 telde Katwoude volgens opgave van de gemeente Waterland 233 ingezetenen. Trots op hun dorp. En terecht.
Het boek ‘1000 jaar Katwoude’ is tegen betaling van € 12,50 te verkrijgen bij Hart van Katwoude, Hoogedijk 27 in Katwoude. Via een storting van €17,50 op bankrekeningnummer NL61RABO0330258834 t.n.v. Het Dorpshuis Katwoude en onder vermelding van ‘1000 jaar’ kan het boek ook per post worden toegestuurd. Het boek is ook verkrijgbaar bij Nimo Boek in Monnickendam. Meer nieuws op www.prettig-weekend.nl.