Levendige verkiezingsstrijd brengt verrassende uitslag teweeg in Edam-Volendam
Gemeenteraadsverkiezingen in Edam-Volendam leveren nogal eens flinke verschuivingen op. Dit jaar was dat niet anders. De winst van Lijst Kras van 1 naar 6 zetels mag echter spectaculair worden genoemd. In de gemeenteraad met 21 zetels is de partij veruit de grootste geworden. De opkomst van de kiezers was opmerkelijk hoog, veel hoger dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen en riant hoger dan de landelijke trend. Een levendige verkiezingsstrijd brengt duidelijk meer kiezers naar de stembus.
Het is een uitslag met voorbehoud. Bij een van de stembureaus hebben zich problemen met de telling voorgedaan. De prognose voor dit stembureau is in de voorlopige einduitslag meegenomen.
Bij een eerste beoordeling van de uitslag kan worden vastgesteld dat voor de PvdA en de VVD de landelijke trend zich heeft vertaald in een verlies van twee zetels voor beide partijen. Het is moeilijk vast te stellen in hoeverre plaatselijke strijdpunten hebben doorgewerkt in de uitslag voor deze partijen. Beide partijen waren eind januari 2014 betrokken bij het naar huis sturen van de resterende wethouders (CDA en Volendam|80) van het zittende college.
Die strijdpunten zijn wel zichtbaar in het verlies van Volendam|80 dat van 6 naar 4 zetels ging en de verrassende winst voor Lijst Kras. De kiezer lijkt hier duidelijk een keuze te hebben gemaakt in de kwestie van het dorpshart. Volendam|80 steunde plannen voor een verregaande verbouwing van het dorpshart van Volendam. De plannen voorzagen in een flinke uitbreiding van het winkelvloeroppervlak. De eenmansfractie van Lijst Kras keerde zich daartegen en steunde de bevolking en winkeliers die zich tegen deze plannen keerde. Verrassend was ook de winst voor het CDA dat van 3 naar 4 zetels ging. Ook hier is de landelijke trend zichtbaar van het zich herstellende CDA.
Het heetste hangijzer in de politieke strijd betrof de huisvesting van ambtenaren in de panden van het Hoogheemraadschap die door de gemeente zijn aangekocht. De verliezende partijen PvdA en VVD en het stabiel gebleven GroenLinks waren daar voorstander van. Van de tegenstanders leed Volendam|80 een gevoelig verlies, terwijl Lijst Kras een grote sprong maakte. Volendam|80 maakte van het geschil een kommenstrijd en lijkt daar niet voor beloond te zijn.
Het aantal zetels voor de lokale partijen groeide met 3 raadszetels (van 7 naar 10). Ook hierin is de landelijke trend zichtbaar al is die wat sterker dan gemiddeld. De verklaring daarvoor moet worden gezocht bij het stemgedrag in Volendam dat wel vaker sterke verschuivingen heeft laten zien. Bij de vorige verkiezingen was de winst voor de VVD en het verlies van het CDA nogal geprononceerd. Daar is nu een correctie op gekomen.
De zetelverdeling geeft uitzicht op een gemakkelijke coalitievorming. De partijen Lijst Kras, CDA (beide winnaars) en Volendam|80 waren al een lijstverbinding aangegaan en zouden het gemakkelijk eens kunnen worden over een coalitie. Het zou echter ook anders kunnen gaan. Het gevoelig verlies van Volendam|80 kan als signaal van de kiezer worden opgevat dat men die partij liever niet meer in het college ziet. Als dat signaal serieus wordt genomen staat Lijst kras als initiatiefnemer voor het vormen van een coalitie voor een lastige opgave. In dat geval zou ze samen met het CDA naar een derde partner kunnen zoeken en in dat geval komt GroenLinks het meest in aanmerking. Een van de taken van het nieuwe college zal de voorbereiding van de fusie met Zeevang dienen te zijn. In dat verband kan ook een keuze voor de VVD een mogelijkheid zijn. Bij landelijke verkiezingen is de VVD daar sterk.
De plaatselijke lokale omroep wist, nadat de eerste uitslagen binnen kwamen, van de verkiezingsavond een levendige uitzending te maken. Het was interessant om te zien hoe de verschillende partijen op de uitslag reageerden. De een had gewonnen omdat ze zo hard hadden gewerkt in de campagne. De ander betreurde het verlies ondanks al het harde werk voor een goede uitslag. Partijen hebben de neiging om de uitslag vanuit de eigen zienswijze te beoordelen. De kiezer heeft echter altijd zijn eigen complexe redenen en het is aan de partijen om die te doorgronden. Over een ding waren ze het in Edam-Volendam wel eens. De kiezer heeft altijd gelijk.