Dure lessen
De bouw van een nieuwe tribune en hoekgebouwen in het FC Volendam stadion is maar liefst 46% duurder uitgevallen dan in eerste instantie werd begroot in 2008/2009. Uiteindelijk heeft het de gemeente zo’n 6 miljoen euro gekost! Hoewel deze extra kosten grotendeels worden verdisconteerd in het huurbedrag aan de FC, is er door een onafhankelijk bureau een waslijst aan ‘leerpunten’ voor het college en de raad opgesteld. Een rapport in opdracht van de Rekenkamercommissie geeft een scherp beeld van een redelijk ontluisterend proces.
Het rapport wijdt veel woorden aan het proces dat een periode van ruim vijf jaar beslaat. Zo is de kwaliteit en zorgvuldigheid van het samenspel tussen gemeente - als eigenaar van het stadion - en FC Volendam onvoldoende geweest. Vooraf zijn er geen afspraken over de bouw en daaraan gekoppelde huurverhoging vastgelegd. Iets wat vreemd overkomt bij een dusdanige investering. Ook de regievoering door het college krijgt een onvoldoende. Dan gaat het over taakverdeling, zicht op risico’s en kosten, onduidelijkheid over de huurverhoging en het ontbreken van voldoende organisatie- en menskracht binnen de ambtelijke organisatie.
Ook de kwaliteit van de besluitvorming door de raad wordt matig genoemd. Het college speelt hierbij opnieuw een negatieve rol. Al met al leidde dit proces tot een kostenverhoging van de oorspronkelijk begrote € 2.426.615,- naar € 5.814.209,-. Daarnaast is er nog geen oplossing voor een huurachterstand van ruim € 250.000,-.
Hoewel de afspraak geldt dat de voetbalorganisatie alle kosten betaalt via een huurverhoging, is er een beeld ontstaan van onprofessioneel gedrag, zowel door de gemeente als door FC Volendam.
Onduidelijkheid over de kosten, de risico’s en over de mate van afbouw door de voetbalclub, het ontbreken van alternatieven, het niet vastleggen van de gangbare uitgangspunten voor kredietverstrekking door de gemeente, het niet zelf onderzoeken van de financiële draagkracht van de FC, het in eerste ontbreken van een projectleider, een college dat per memo een extra krediet inbrengt aan de raad, het bestuur van FC Volendam dat zonder overleg de aannemers opdracht geeft om meerwerk te verrichten, een raad die niet altijd goed geïnformeerd werd maar die ook zonder veel diepgang en kritiek het proces bekrachtigt en een opdrachtgever (FC Volendam) die gaandeweg de bouw aangeeft in ‘acuut liquiditeitsgevaar te komen wanneer het extra kosten voor met name de inrichting zelf moet financieren; het rapport toont een aaneenschakeling van pijnpunten.
De lessen die de gemeente moet trekken zijn onder meer een betere projectmatige aansturing van grote projecten. En meer ambtelijke betrokkenheid bij overleggen met maatschappelijke partners. Tevens moeten risico’s vooraf beter omschreven worden en dient de raad meer in stelling worden gebracht om politieke keuzes te maken. De optie om meerdere keuzes uit te werken hoort daar bij.
Zoals het nu is gegaan is de raad slechts een zuchtende volger geworden. Een meerderheid ging uiteindelijk mee met elke besluit, deels op basis van emoties en onmacht. De raad werd te vaak voor een voldongen feit gesteld maar stuurde ook niet bij om dit verder te voorkomen.
Al met al een heldere opdracht voor de lokale gemeentepolitiek die zich doorgaans presenteert als no nonsens en zakelijk. Er zijn in ons land bestuursorganen voor minder problemen naar huis gestuurd.