Achter de voordeur van Damplein 1 in Edam
'We gaan de entree inrichten als lakenwinkel, met een oude toonbank en antieke stoffen’
Het was geen verrassing dat er iets moest gebeuren aan het Edams Museum: het oudste gebouw van de stad stond al jaren scheef. Dit voorjaar was er ineens paniek, het pand zou op instorten staan en moest direct worden ontruimd. Het gevaar is geweken en de renovatie zit in de opbouwende fase. Conservator Peter Sluisman vertelt over het project en de nieuwe plannen. Foto Cor Kes www.luxphotography.nl.
Hoe ben je in het museum terechtgekomen?
“Een kleine acht jaar geleden ben ik vanuit Gouda teruggekomen naar Edam,” vertelt Peter Sluisman. “In Gouda had ik samen met mijn vrouw jarenlang een antiekwinkel. Volgens mijn moeder kwam ik als klein kind al regelmatig thuis met spullen die ik bij het vuilnis had gevonden. Het heeft me nooit meer losgelaten, het is een soort virus. Toen ik acht jaar geleden weer in Edam kwam wonen, had ik me bij het VVV en Museum aangemeld als vrijwilliger. Gezien mijn ervaring met antiek, werd ik gevraagd voor het bestuur. Dat wilde ik wel, maar ik had ook meteen aangegeven dat ik het dan leuk zou vinden om een tentoonstelling te maken, gelukkig kon dat allemaal. Ik weet natuurlijk niet alles, maar ik heb wel een brede kennis en meer dan 25 jaar ervaring.”
Ineens was daar van de zomer paniek, het museum zou op instorten zijn
“Sinds de Speeltoren in de jaren 70 bijna zou zijn omgevallen, houdt de gemeente historische panden nauwlettend in de gaten. Hoeveel mm zakt het per jaar? In het geval van het Museum kwam daar progressie in, in plaats van 1mm op jaarbasis, werd dat bijvoorbeeld 3mm. Er moest dus iets gaan gebeuren. Dat wisten wij als vrijwilligers ook, de vloer kwam omhoog, de tegels vielen van de muur en je kon van binnen via de voorgevel naar buiten kijken. De renovatie moest spoedig worden opgepakt, alleen wanneer was nog niet duidelijk. Dit voorjaar was er plotseling de ontdekking dat de achtergevel er bijna zou uitdonderen, het was een levensgevaarlijke situatie. Het is dan kiezen of delen, wachten kon niet meer. Er zijn palen de grond in gegaan om de achtergevel te stutten, het museum moest opeens dicht en de collectie ontruimt, dat alles binnen een paar dagen.”
Wat houdt de renovatie precies in?
“Het museum wordt niet rechtgezet, alleen gestabiliseerd. De vloer is eruit gegaan, er zijn nieuwe heipalen gepulst en daar is een betonnen vloer bovenop gekomen. Het hele gebouw staat op een tafel van beton, de omgeving kan doen wat hij wil, als alles weg zakt, blijft het museum staan. De drijvende kelder is uiteraard gespaard gebleven, er is een constructie gemaakt om dat op te vangen. Daarnaast wordt alles vanaf de nok van het circus nagekeken. Er zijn nieuwe dakgoten gekomen en de dakkapellen en kozijnen zijn deels vernieuwd.”
Hoe is het verder gegaan met de achtergevel?
“De muurankers waarmee de gevel vastzit zijn nagekeken en het gevaar is geweken. Het naastgelegen pand bleek op dezelfde fundering te staan, daardoor waren de twee panden tegen elkaar zijn aangezakt. De aannemer, Leguit en Roos, waar we overigens ontzettend blij mee zijn, is nu in de opbouwende fase. Ze zeiden: als we straks klaar zijn, kun je niet zien dat we geweest zijn.”
Hebben jullie nog bijzonderheden gevonden?
“De aannemer is tijdens het graven op een muurtje van kloostermoppen gestuit. Dat zijn hele grote bakstenen waar vroeger kloosters mee werden gebouwd. Niemand weet iets van de herkomst. Misschien stenen van een oude kerk die hergebruikt is als fundering? In de 16de eeuw was op de plek van het Speeltheater een waag, misschien zijn het daar restanten van? We hebben een aantal stenen kunnen redden, deze zullen straks in het museum te zien zijn.
Hebben jullie nog nieuwe plannen voor de collectie?
“In de 17de eeuw was het pand in het bezit van een lakenkoopman. Het lijkt ons een leuk idee om de entree weer in te richten als lakenwinkel, met een oude toonbank en antieke stoffen. Verder lijkt het me leuk om iets te doen met de archeologische bodemvondsten die door de jaren heen zijn gedaan, bijvoorbeeld een vitrinekast in te richten, maar dan op een bijzondere manier. Op de eerste verdieping willen we meer aandacht voor de geschiedenis van de stad, vooral het maritieme.
Edam is bekend geworden door de kaas, maar rijk door de scheepsbouw, daar willen we meer aandacht voor. De zolder gaan we inrichten met een tentoonstelling over de verschillende religies die Edam heeft gekend en nog kent. Een bijzonder object dat te zien zal zijn, zijn twee antieke beeldjes van de Sint Nicolaas Parochie, de heilige Catharina en de heilige Barbara. Deze zijn in 1878 door een Bisschop meegenomen voor een eigen museum en komen nu eindelijk terug naar Edam. We kijken erg uit naar de opening van het museum, als alles goed gaat, gebeurt dit ergens in april.”