Scheepswerf Groot toont geschiedenis in pakhuis

Waar vind je nog zo’n oerplek als Scheepswerf Groot in Edam? Aan het Boerenverdriet waar het riviertje de Ye eeuwen terug de contouren van de werf heeft bepaald, ligt al sinds mensenheugenis een havenkom waar na het ontstaan van Edam (12e eeuw) ambachtslieden reparaties aan schepen verzorgden. Dit jaar werden Freek Slot en Karin Weel officieel zelfstandig eigenaar van het familiebedrijf. Decennialang waren Freeks’s vader Kick en Allard de Lange actief. Daarvoor was het Manus Groot die de werf bestierde. De geschiedenis van de werf in de meest brede zin wordt sinds kort getoond in een van de oude loodsen, het pakhuis genaamd. Geen museum maar een bezichtiging van oude gereedschappen en antieke scheepsspullen. En er worden enkele kano’s verhuurd!

Freek Slot heeft de laatste jaren keihard gewerkt om de oude werf een nieuw leven te geven. Waar Edam ooit 33 werven telde, is Scheepswerf Groot de enige die al die eeuwen heeft overleefd. Stap voor stap zijn zaken verbeterd en aan de huidige (milieu)normen aangepast en is de loop er weer in gekomen. Een knappe prestatie! Afgelopen week is net een oude tjalk opgeknapt en de volgende opdrachten wachten al weer. “Ook zijn alle (vier) de botters in Volendam bij ons in onderhoud en geeft Freek zijn kennis door aan vrijwilligers van de vereniging Behoud de Volendammer botter.”

Zichtbare geschiedenis

Karin heeft recent haar werk in verzorgingstehuis De Meermin stopgezet om nieuwe en oude plannen voor de werf vorm te geven. “Ik doe al de administratie maar liep al langer rond om de geschiedenis van dit ambachtelijke bedrijf zichtbaar te maken.”

Legendarische eigenaar

Het oude pakhuis met een ingang aan de Lingerzijde 25 werd voor dit doel leeggehaald, opgeknapt en schoongemaakt. Hier staan sinds kort bijzondere gebruiksvoorwerpen uitgestald. Een kleine rondleiding laat een keur aan unieke voorwerpen zien: schildersattributen zoals een teerkan en een klopkwast, scheepsonderdelen, de mobiele smederij inclusief blaasbalg, allerhande gereedschap, waaronder oude profielschaven en handboortjes, zelfs de werkjas van de karakteristieke en oersterke en legendarische Manus Groot (1910-1996) hangt er.
Maar ook is er een kalkton te zien, waarin kalk gemengd werd met natuurlijke kleurpigmenten. En er staat een zogeheten breeuwtafel. Hierop staan attributen zoals hennep en pek, om de naden dicht te maken van de houten botters, kwakken en kotters.

Knokploeg Waterland

Maar Karin en Freek hebben ook fragmenten van de recente geschiedenis teruggevonden en deels teruggebracht. Zo vonden zij een oude munitiekist van Knokploeg Waterland. Manus zat in de veertiger jaren diep in het verzet tegen de Duitsers. De familie Groot had Joodse onderduikers en de vroegere kelder fungeerde als wapenopslag. Freek: “Het loodzware aambeeld stond hier bovenop…” Maar ook het pand zelf is een bezichtiging waard! Een stalen hijsbalk loopt vanaf de steeg naar de loods waar de kleinere boten worden hersteld. Aan deze balk werd het aangeleverde staal vervoerd. “Deze werf was een van de eersten in ons land die vanaf eind 1800, naast hout ook stalen boten ging bouwen of restaureren.”

Verkoop

Naast de bezichtiging heeft Karin ook een klein hoekje ingericht voor de verkoop van tweede hands scheepsartikelen. Een bonte verzameling bestaande uit onder meer patrijzen, zwaarden, lampen, schilderijen en ludieke gebruiksvoorwerpen.

Smederij

Karin vertelt dat ze van plan is om nog een film te maken van het huidige werk op de werf. Daar worden niet alleen schepen hersteld maar ook nieuw smeedwerk gemaakt. “Freek herstelt of maakt bijvoorbeeld muurankers, haardkappen, hekjes of rozenbogen.” Verder komt er nog een ‘doe-hoek’ voor kinderen, zodat die ook vermaakt kunnen worden in de oude loods.

200 koeboten

Een bedrijf vol verhalen. Over de oorlogstijd waarin Manus Groot het staal voor een eigen boot uiteindelijk gebruikte voor het maken van houtkachels. “En wie geen geld had kreeg er een van Manus!” Een exemplaar is nog te zien in het pakhuis. En wie weet er nog dat Scheepswerf Groot ooit eigenaar was van zo’n 200 (!) koeboten. “Die werden allen verhuurd in de omliggende polders en voor reparaties teruggebracht naar de werf.” Karin en Freek willen deze mooie geschiedenis zichtbaar maken voor de geïnteresseerde bezoeker.

Openstelling

De buitenwerf zelf blijft het terrein van Freek. “Alleen op afspraak leiden we hier mensen rond. Het is de bedoeling dat mensen alleen in het pakhuis komen!” Dat kan op maandag, woensdag, vrijdag en zaterdag tussen 10.00 en 12.30 uur en tussen 13.00 en 15.00 uur. Hiervoor wordt een klein entreebedrag gevraagd. (€ 2,- volwassenen en € 1,- voor kinderen). Met deze nieuw initiatieven willen de eigenaren een impuls geven aan de werf en een mogelijkheid bieden aan bezoekers om iets van de geschiedenis mee te krijgen.

Kano’s

De aanschaf van drie kano’s en het toekomstig herstel van de oude roeiboot van Manus (die na de oorlog werd verhuurd voor een dubbeltje) zijn extra activiteiten en een aanvulling op het bestaande toeristische en recreatieve pakket van Edam. Informatie hierover is op te vragen bij Karin. T. 06-800 801 19.