Vanavond de Matthäus Passion in Edam: hoogstaand, maar laagdrempelig
Op Goede Vrijdag is er al weer de 17e uitvoering van de Matthäus Passion van Bach in de Grote Kerk van Edam. En ieder jaar is die kerk met 1000 man uitverkocht. Waarom kiezen deze bezoekers voor de Edamse uitvoering? Of: waarom gaan ze niet naar Amsterdam waar er dit jaar keus is uit zeker 20 uitvoeringen, waarvan vele in het Concertgebouw?
In 2016 heeft de organiserende Stichting Matthäus Passion Edam een onderzoekje gedaan onder de bezoekers naar hun motieven om naar de uitvoering in Edam te komen. Daaruit kwam naar voren dat tweederde van de bezoekers voor Edam koos vanwege de combinatie van een muzikaal kwalitatief sterke uitvoering, op de Goede Vrijdag (hoogtepunt in het lijdensverhaal) in de prachtige ambiance van de Grote Kerk. Die combinatie van kwaliteit, sfeer en religieus gevoel wordt maar op weinig plaatsen in Nederland geëvenaard. Edam kan zich meten met de Pieterskerk-uitvoering in Leiden, of met Aardenburg bijvoorbeeld, al 64 opeenvolgende jaren in de Sint Baafskerk.
De Matthäus Passion in de Grote Kerk van Edam kent, net als deze bovengenoemde plaatsen, een lange traditie. Vanaf 1946 zijn ze hier opgevoerd, tot 1964, toen de Grote Kerk moest worden gerestaureerd. Na een onderbreking pakte de huidige organisatie in 2000 de draad weer op. Daar ligt ook de kracht van deze uitvoering, namelijk dat hij voortkomt uit een lokale traditie, met regionaal draagvlak en een mix van kerkelijke viering, van de traditie om in kerken Bachs muziek te spelen (cantatediensten) en niet te vergeten uit liefde voor het zingen. 70 procent van de bezoekers komt uit Noord-Holland, 30 procent van elders, met name Zuid-Holland. Een grote groep onder hen komt ook naar de Edamse uitvoering om een vriend, vriendin of familielid in het koor te beluisteren en aan te moedigen.
Edam is toegankelijk en laagdrempelig door de toegangsprijs van € 35,-. Dat is mogelijk door een belangrijke groep begunstigers vanuit lokale fondsen en bedrijven. Zonder hun bijdrage had een kaartje € 50,- moeten kosten. En waarom zou je dan naar Amsterdam gaan, waar een kaartje in het Concertgebouw – met ‘korting’ – al tussen de € 50,- en € 55,- kost? Het Concertgebouw is een prachtige zaal, maar de Matthäus Passion krijgt in een kerk een dimensie die een concertzaal niet heeft.
Ik preek voor eigen parochiekerk, ik weet het. Maar mijn argumenten houden steek: de traditie van de Matthäus Passion Edam wordt lokaal en regionaal breed gedragen. Het resulteert in een kwalitatief hoogstaande, maar toegankelijke uitvoering van ‘nationale’ kwaliteit.