Ecorys onderzocht (onder)doorgang in Broek in Waterland (N247)
De provinciale weg N247 nabij Broek in Waterland kent veel verkeersproblematiek. Uit een maatschappelijke kosten- en batenanalyse waarin vijf varianten zijn onderzocht om deze problemen in het Noord-Hollandse dorp te verhelpen, blijkt dat een bovengrondse oplossing de meeste baten oplevert tegenover de laagste kosten. Toch erkennen de onderzoekers dat met een serieuze foutmarge rekening gehouden moet worden. Daardoor mogen de vier overige ondergrondse varianten niet worden veronachtzaamd. De inwoners van Broek in Waterland sluiten zich aan bij die conclusie en pleiten voor een ondergrondse oplossing.
Meer dan eens gaat regionale politiek in ons dichtbevolkte land over het aanpassen van verkeersituaties die dorpskernen de nodige overlast bezorgen. Zo rijden al jarenlang honderden vrachtauto’s per dag over de provinciale weg N69 dwars door het slaapdorp Waalre – dat ligt onder de rook van Eindhoven – bij wijze van afsnijroute richting België. Dit terwijl inwoners protesteren maar geen gehoor krijgen. Ook in Noord-Holland blijkt veel verkeer door een tamelijk rustig dorpje te trekken. Om precies te zijn, gebeurt dit op de N247 in Broek in Waterland.
Verkeersproblematiek in Broek in Waterland
De N247 start bij de ringsnelweg A10 in Amsterdam-Noord, doorkruist na circa vijf kilometer Broek in Waterland en eindigt in Hoorn. Deze provinciale weg verbindt daarnaast verschillende tussenliggende plaatsen met Amsterdam, zoals Monnickendam, Volendam en Edam. Uit onderzoek van Ecorys blijkt dat de bereikbaarheid in deze regio onder druk staat, deels omdat er rond Broek in Waterland dagelijks sprake is van filevorming, zowel tijdens de ochtend- als avondspits. Deze verkeershinder voor automobilisten wordt versterkt doordat bussen voorrang hebben op het overige verkeer. Verder moet het verkeer uit Broek in Waterland invoegen, wat gedurende spitsuren maar moeizaam gaat en daarmee de verkeersproblematiek versterkt.
Naast dat de filevorming zorgt voor bereikbaarheidsproblematiek, heeft deze ook negatieve invloed op de leefbaarheid van de omgeving. Zo tast de aanhoudende drukte de luchtkwaliteit aan en eveneens veroorzaakt het verkeer veel geluidsoverlast. Daarbovenop doorsnijdt de N247 Broek in Waterland, wat de verblijfskwaliteit van het dorp negatief beïnvloedt. Een daaraan gelieerd probleem is de verminderde verkeersveiligheid op en rondom de N247, aldus het adviesbureau: “Er gebeuren met enige regelmaat ongelukken.”
Oplossingen
Deze problematiek wordt ook onderkend door de provincie Noord-Holland, die al langer voornemens is de verkeerssituatie ter hoogte van Broek in Waterland te verbeteren. In 2016 diende de dorpsraad van Broek in Waterland een ondergrondse variant in als alternatief op de eerder voorgestelde bovengrondse variant: “De provincie heeft toen in co-creatie met de Dorpsraad enkele varianten voor de onderdoorgang uitgewerkt, als alternatief op een bovengrondse oplossing door het dorp. Een onderdoorgang draagt bij aan het oplossen van zowel het bereikbaarheidsprobleem als het leefbaarheidsprobleem”, aldus Ecorys, dat nu aan de hand van een maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) vijf varianten heeft onderzocht.
De eerste variant is een bovengrondse variant, waarin het problematische kruispunt aan de Eilandweg in slechts een jaar wordt verbeterd middels een bypass voor het doorgaande autoverkeer, een aparte uitvoegstrook voor het afslaande autoverkeer en een aparte busstrook. Verder wordt in deze variant de hefbrug aangepast zodat vrachtverkeer en bussen elkaar op hetzelfde moment kunnen passeren – iets dat momenteel onmogelijk is. Onder deze hefbrug wordt een verbinding aangelegd voor fietsers en voetgangers, waarmee voor hen de verkeershinder vermindert. In het centrum van Broek in Waterland zal een vergelijkbare situatie worden gecreëerd. In totaal bedragen de kosten voor de bovengrondse variant zo’n €24 miljoen.
Bovengrondse variant in centrum
Naast de bovengrondse variant, zijn er vier ondergrondse versies onder de loep genomen door Ecorys. In al deze versies wordt een tunnel aangelegd – met een lengte tussen de 639 meter en 917 meter – bestemd voor doorgaand verkeer, terwijl het lokale verkeer gebruik maakt van de bovengrondse ruimte. Doordat het centrum wordt ontlast, komt er extra ruimte vrij voor ontmoetingsplekken, groen en horecagelegenheden. Daarnaast wordt de maximumsnelheid verlaagd van 50 naar 30 kilometer per uur, wat de leefbaarheid ten goede komt.
De vier ondergrondse varianten verschillen van elkaar op basis van maximumsnelheid, het aantal rijkstroken en de aanwezigheid van vluchtstroken. Zo zijn er twee varianten met één rijstrook per rijrichting waar maximaal 50 kilometer per uur gereden mag worden. Het verschil tussen de twee varianten is dat er bij de een wel vluchtstroken worden aangelegd en bij de ander niet. Om de vluchtstrookloze versie te realiseren is naast een investering van €78 miljoen circa vier jaar tijd nodig. De variant met vluchtstroken komt uit op €97 miljoen en ongeveer vierenhalf jaar aanlegtijd.
Tot slot zijn er nog twee ondergrondse varianten waar maximaal 80 kilometer per uur gereden mag worden en die beide beschikken over vluchtstroken. Een van deze twee versies beschikt over twee rijstroken per rijrichting. Voor de aanleg van deze versie rekent Ecorys op een investering van zo’n vierenhalf jaar en €137 miljoen. De andere variant heeft één rijstrook per rijrichting, kent een realisatietijd van ongeveer vier jaar en kost in totaal €105 miljoen. Ondergrondse variant 50 km/u met vluchtstroken
Baten
Naast dat er onderzoek is gedaan naar de kosten van de verschillende varianten, zijn uiteraard ook de baten onder de loep genomen. Zo is gekeken naar de kwantitatieve of kwalitatieve winst op het gebied van reistijd, ruimte, CO2-uitstoot, geluid, luchtkwaliteit, de verbinding binnen Broek in Waterland, verkeersveiligheid en bouwhinder. Uit de analyse komt naar voren dat de bovengrondse variant gemiddeld genomen de gunstigste baten-kostenverhouding kent. Dat komt met name omdat de investeringskosten van deze versie stukken lager zijn dan die van de overige vier varianten.
Terwijl uit het rapport volgt dat de bovengrondse variant in verhouding tot de kosten de meeste baten oplevert, plaats Ecorys die conclusie wel in perspectief. De gepresenteerde uitkomsten zijn namelijk erg gevoelig voor de berekening van de reistijdwinsten. Mocht blijken dat de gewonnen reistijd lager uitvalt dan verwacht, dan wordt met name de bovengrondse variant ongunstiger. Zo moet deze variant in het zogeheten ‘worst case scenario’ zijn eerste plek inruilen voor de laatste positie.
De inwoners van Broek in Waterland zijn onder meer daarom het minst te spreken over de bovensgrondse oplossing, zo stelt Goof Buijs – voorzitter van de dorpsraad – tegenover het Noordhollands Dagblad: “Met bovengrondse aanpassing los je het probleem tijdelijk op en loopt de boel over een aantal jaren weer vast. Voor ons is dat een heel belangrijk aspect. Er moet een oplossing komen die duurzaam is en zeker vijftig tot honderd jaar meegaat. Aan tijdelijke oplossingen moet je geen geld uitgeven. Als ik politicus was, zou ik van de bovengrondse variant zeggen: dat gaan we niet doen.” Eind 2018 zal vanuit Stuurgroep Bereikbaarheid Waterland een advies worden uitgebracht aan de Provinciale Staten van Noord-Holland.