Veel animo voor stamboomonderzoek door Volendams Museum
Na het bericht in de laatste NIVO van 1 augustus 2018 waarin de museumvrijwilligers Dick Bond en Evert Sier bekend maakten dat zij het eerste deel van hun stamboomonderzoek na jaren hadden afgerond. Na hun jarenlange arbeid hadden zij de resultaten na jarenlange intensieve onderzoeken in alle soorten archieven en doopboeken zo’n 20.000 namen en 5.000 gezinnen van Volendammers in stambomenkaarten geregistreerd. De resultaten konden de liefhebbers nu afnemen ten bate van het Volendams Museum voor slechts € 25,--.
Foto: Stamboekmuseumvrijwilligers Evert Sier (links) en Dick Bond bezig het stamboek materiaal uit archieven en boeken uit te werken.
De respons was boven verwachting groot. Tientallen stamboomliefhebbers gaven naam, geboortedatum en telefoonnummer op bij de museumbalie en de stambomen werden geleverd tot grote tevredenheid van de liefhebbers.
Joodse familienamen als o.a. Salomons veranderden in Volendam
Na het bericht in de NIVO doken regionale en landelijke journalisten in het stamboomonderzoek van Dick en Evert. Uitgebreid verscheen een interview in het NHD van Rien Floris waaruit bleek dat veel Volendammers Joods bloed in de ‘aderen’ hebben. De journalist concludeerde dat de Volendammers niet afstammen van de Spanjaarden.
Onderzoek van Dick Bond en Evert Sier wijst uit dat de wortels van de Volendammers bij de Sefardische Joden uit Portugal liggen. Dit blijkt uit de 20.000 getraceerde en 5.000 gezinnennamen die de oorsprong van Volendam in kaart zijn gebracht. Het enorme genealogische graafwerk is al jaren gaande. Zo langzamerhand komt de eindstreep in zicht en dus ook de bron waar de Volendammers uit komen.
Joodse familienamen als Salomons veranderden in Volendam in Snoek en de Tavissen werden Tuyp. Familienamen als Sier veranderden wel vijf keer was de conclusie na de genealogische jarenlange speurtocht naar de bron van Volendamse families. Zo werden Tavissen omgedoopt tot Mol en Butter om zo hun Joodse afkomst te verhullenen om vervolging te voorkomen.
De onderzoekers ontdekten in het stamboomonderzoek dat Sier ook was veranderd in Schokker, Stroek, Vlak, Schilder en Kil. Job Heijnszoon, geboren rond 1560, is volgens naspeuringen de oudste stamvader van alle Volendamse Veermannen. Zijn kleinzoon veranderde namelijk zijn naam in Cornelis Janszoon Veerman. Bij ieder onderzoek van een stamboom komen we bij hem terecht.
‘Spanjaarden zijn hier nooit geweest’
De zwarte koppen van Volendammers met ravenzwart haar werden altijd terug gebracht naar Moren en gestrande Spanjaarden. Volgens Dick Bond klopt daar niets van. Hier is nooit een Spanjaard geweest. In het onderzoek zijn wij geen Spanjaarden tegen gekomen. Niet letterlijk heeft iedere Volendammer sporen van Joods bloed in de aderen. De oerfamilies mengden ook met andere migranten. Dick en Evert vonden ook veel sporen naar de Duitse seizoenarbeiders (‘hannekemaaiers’) die naar Nederland kwamen en in Volendam bleven hangen.
De onderzoekers gaan terug tot 1641 toen Sefardische Joden uit Portugal met hun handel naar Edam kwamen en een ‘poortersbewijs’ nodig hadden om de stad in te mogen. Dat was tijdelijk. Daarna gingen ze zwerven door de provincie. In 1721 kregen zij verblijfsvergunningen en kwamen er een synagoge en een Joods kerkhof in Edam.
Marskramer Pieter Salomons en het Lutinegoud
Een belangrijke Jood die in 1738 in Volendam werd geboren was Pieter Salomons. Een marskramer die met Stijntje Tuyp trouwde. Daar stamt de Joodse familienaam Tavis van af. Pieter Salomons en zijn schoonzoon Nicolas Megok Keuken visten bij Terschelling een groot deel van de goudschat van de Lutine op. Dat schip verging in 1799 met voor een miljoen pond goud en zilver aan boord. Salomons en Keuken werden met hun ‘vangst’ de geldschieters van de Volendammer bottervloot. Met zoveel geld achter de hand groeide de vloot tot de grootste van de Zuiderzee. Volendam beleefde glorieuze visserstijden. Ook de bouw van de Vincentiuskerk werd voor een deel met de goudschat gefinancierd volgens Dick en Evert.
Michiel de Ruyter had banden met Volendam
In het genealogisch onderzoek stuitten Dick en Evert op beroemdheden die banden hadden met Volendam. Zoals Michiel de Ruyter. Die was bevriend met kapitein Jacob Willemszn Broeder. Die trouwde met ene Trijntje, dochter van Klaaszoon Rood waar uiteindelijk de Keizers en Keijzers in Volendam van afstammen. De Ruyter en Broeder voeren samen op het schip de Eendracht naar de Middellandse Zee waar de Ruyter het leven liet en Broeder overleefde.
Wilt u ook een stamboom van uw familie?
Liefhebbers kunnen zich iedere dag opgeven voor een stamboom aan de balie van het Volendams Museum. Naam, geboortedatum en telefoonnummer opgeven en u krijgt bericht. De kosten zijn € 25,-- voor de kosten die zijn gemaakt voor de totstandkoming van de apparatuur voor het stamboomonderzoek.
U kunt dan tevens een bezoek brengen aan de schitterende expositie ‘Visserij en Klederdracht door de eeuwen heen’. Het Volendams Museum is iedere dag open van 10.00 tot 17.00 uur aan de Zeestraat 41. Tel.: 0299 369258. U bent van harte welkom!