Dossier SKOV deel III: "Een alternatief voor het financieel beleid van de SKOV"

Dossier SKOV deel III: "Een alternatief voor het financieel beleid van de SKOV"

In deel II ging het al even over het conservatieve financieel beleid van de SKOV. Omdat dit vermogen in zekere zin alle Volendammers toekomt, waardoor de huidige ouders daar niet alleen over mogen beslissen, lijkt dit hierna mij een redelijk alternatief.

Voorbeeld (afgezien van inflatie)

Stel, je vraagt een jaarlijkse ouderbijdrage om de intering op het kapitaal met 50% te verminderen. Ouders leggen dus hetzelfde bedrag in als de SKOV aan haar reserves onttrekt.

2.000 kinderen x € 75 jaarlijkse ouderbijdrage is € 150.000 p/j plus de bijdrage uit de SKOV-reserve: € 150.000 p/j maakt € 300.000 p/j. Ten opzichte van de huidige situatie kunnen daarmee vier bovenschoolse leraren extra worden gefinancierd. Bijvoorbeeld 2,0 extra fte gym, 1,0 extra fte muziek en 1,0 extra fte cultuureducatie. Zo wordt ook de druk op de andere basisschoolleraren wat verlaagd. En elke week particulier muziekonderwijs en het lidmaatschap op een sportclub is voor ouders veel duurder dan € 75. Desnoods zou de ouderbijdrage ook gedeeltelijk uit Programma LEF kunnen worden gefinancierd. Voor de SKOV betekent dit over de gehele periode van vijftig jaar (!) een onttrekking aan de reserve of een voorziening van € 7,5 miljoen. Er blijft dus € 20 miljoen over om risico’s op te vangen.

Don Bosco College verliest marktaandeel

‘Daarnaast is sprake van een verlies aan marktaandeel. Het lukt de school (het DBC, MT) in onvoldoende mate om haar voedingsgebied te vergroten. Eind 2017 is een commissie gevormd die adviezen zal uitbrengen over de wijze waarop de school zich sterker kan profileren in de regio door het onderwijskundig aanbod en de organisatie verder aan te passen’ (jaarrekening 2017, p. 25). Het Don Bosco College zou er in samenwerking met plaatselijke maatschappelijke partners (zoals bijvoorbeeld de Sportkoepel, het Kennis- en Talentcentrum Edam-Volendam en de talrijke op verrassend hoog niveau presterende sportverenigingen, muzikanten, componisten en producers) toch naar kunnen streven om binnen vijf jaar het beste sport-, muziek- en cultuuronderwijs van de regio aan te bieden? Of is het Don Bosco College, terwijl hier juist grote kansen liggen, wat huiverig om zich al te sterk te associëren met Volendam? Ook bij het Don Bosco College zou in ruil voor een ouderbijdrage een deel van het vermogen van de SKOV kunnen worden aangewend. Zoals gezegd ligt de synergie met het door wethouder Vincent Tuijp op 18 mei jl. voorgestelde en door de gemeenteraad aangenomen Programma LEF theoretisch voor het oprapen. Gaat de SKOV zelf ook een beroep doen op de door wethouder in Programma LEF voor alternatieve activiteiten gereserveerde bedragen? Of durft zij dat vanwege haar riante vermogenspositie niet? Een andere vraag is of de SKOV in verband met de in Programma LEF geschetste problematiek een morele verplichting richting de Volendammer gemeenschap voelt. En zoja, is zij bereid om daar budgettaire consequenties aan te verbinden?

Informatiegehalte bestuursnotulen SKOV

De kwaliteit en informatiewaarde van de op de SKOV-site gepubliceerde bestuursnotulen is zwaar onvoldoende: met behulp van vakjargon wordt met meel in de mond om de hete brei heen gedraaid. Er zit ook weinig lijn in. Sommige onderwerpen lijken in latere bestuursnotulen nooit meer terug te komen. Twee voorbeelden:

‘Binnen het MT zijn uitgangspunten geformuleerd voor de toekomst. Deze zijn doorgegeven aan de commissie Futura. Op 1 april moet het advies klaar zijn. Er wordt ook gewerkt aan een mediabeleidsplan en er wordt gewerkt aan minder clustering.’ (notulen bestuursvergadering 19 maart 2018).

Of

‘Over het financieel beleid heeft een meeting plaatsgevonden met alle geledingen, waarbij de nieuwe uitvoerend bestuurder een presentatie heeft gegeven. Zij is nu bezig met een stappenplan. Het is de bedoeling dat het financiële beleid wordt opgehangen aan het onderwijs’ (notulen bestuursvergadering 18 december 2017).

Uitgangspunten voor de toekomst? Minder clustering? En waar is het financiële beleid tot op heden dan aan opgehangen geweest? Wat is hiervan de informatiewaarde? In het verleden waren de bestuursnotulen duidelijk en veel uitgebreider. De Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad heeft hier al vaker op gewezen. Het verbeteren van de kwaliteit van de bestuursnotulen is een simpele, vrij goedkope manier om de SKOV minder gesloten te maken. Runderkamp kan op eenvoudige wijze goede wil kweken door op dit punt daadkracht te tonen. Of is dit voorstel sowieso kansloos bij haar toezichthoudende collega’s? ‘Goed bestuur is gebaat bij bestuurders die het afleggen van verantwoording zien als een middel om verantwoordelijkheid te nemen’ (Tweede rapport commissie Halsema inzake behoorlijk bestuur in de semipublieke sector).

Volgens rooster (zie www.skov.nl) aftredende toezichthoudende bestuurders

De opvolgers van de drie eerstvolgende aftredende toezichthoudende bestuurders ̶ Petra Kras, Eric Bond (beiden per 20 juni 2019) en Cor Tol (per 8 juni 2020) ̶ dienen te worden vervangen door respectievelijk de Medezeggenschapsraad van het Don Bosco College, de Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad van het basisonderwijs en het kerkbestuur. Worden de vertegenwoordigers door bewuste gremia democratisch gekozen? Gaan Volendammer ouders hier kritische, krachtige en vooruitstrevende kandidaten eisen? Of laten zij deze kans aan zich voorbijgaan?

Zal het kerkbestuur een kandidaat afvaardigen die positief staat tegenover een mogelijk ingrijpende vernieuwing van het onderwijs en ook financieel niet te conservatief is? En de MR van het Don Bosco College iemand die daadwerkelijk oog heeft voor alle belangen en niet alleen die van de leraren?

Per 20 juni 2019 een overtuigende voorzitter kiezen lijkt niet eenvoudig. In 2REWIND (december 2017, p.37, tweede kolom) heb ik gemotiveerd aangegeven waarom Schermer als lid al ongeloofwaardig is. Schoorl is te onervaren en teveel gelinkt aan Tol, Engbers kent de SKOV-cultuur nog niet goed genoeg, de enige kandidaat die overblijft is vice-voorzitter Schokker die, zonder toelichting, al een termijn te lang in het bestuur zit, en in de kwestie met het hoofd stafbureau een zwakke, ondeskundige indruk maakte. Hij vertelde deze functionaris dat hij niet met hem mocht praten omdat dit in strijd zou zijn met het management statuut. In hoofdstuk IV van dit statuut (Man.statuut DBC) staat echter: ‘Het bestuur draagt er zorg voor dat werknemers van de Stichting en de door haar in stand gehouden scholen zonder gevaar voor hun rechtspositie de mogelijkheid hebben te rapporteren over vermeende onregelmatigheden van algemene, operationele en financiële aard binnen de Stichting aan de voorzitter van het bestuur of een door deze aangewezen functionaris.’

Amateuristisch bestuur (zie ook Uitdagingen voor de SKOV na 50 jaar vrijwillig one tier bestuur, 2REWIND 2017, p. 41) betekent niet automatisch slecht onderwijs. Het maakt een organisatie wel moeilijker bestuurbaar. En dat verhoogt het risico dat de bij haar aangesloten scholen achterop raken. Uit de jaarrekening 2017, p. 13: ‘Tegelijkertijd is het besef gekomen dat het onderwijs in de basis goed is maar nog wel traditioneel is gebleven. Ook vanuit de kwaliteitsonderzoeken van de Inspectie is bevestigd dat er t.a.v. het primaire proces nog veel te ontwikkelen valt.’ Haar bestuurders lijken te beseffen dat de SKOV het zich niet kan veroorloven verder achterop te raken.

9 oktober a.s.: Koersplan Primair Onderwijs 2020

Ik heb niet met Runderkamp over dit Koersplan gesproken omdat het pas 12 september jl. op de site van de SKOV werd geplaatst. Tjalsma vertelde mij via email dat het Koersplan Primair Onderwijs in samenwerking met alle direct betrokkenen tot stand is gekomen. Niet met de ouders die geen lid zijn van een van de medezeggenschapsraden zoals ondergetekende. Ook daarom beschouw ik het Koersplan als een nog weinig concreet aanbod aan deze ouders. Het zijn vooral open deuren en voornemens die vanwege hun vrijblijvendheid de SKOV tot niets feitelijks verplichten. Daar moet nog een slag worden gemaakt. Kan op 9 oktober a.s. daartoe een eerste stap worden gezet? Zoals in deel II van dit artikel reeds gememoreerd lijkt het voornemen van Tjalsma inzake het muziekonderwijs op de basisscholen bijvoorbeeld op gespannen voet te staan met het zevende punt uit de eerste kolom van dit Koersplan. Met muziek bereik je leerlingen die niet van sport houden, en het lijkt de meest voor de hand liggende manier om Volendamse kinderen met kunst & cultuur kennis te laten maken. Tuyp en Zwarthoed bepleitten dit al eerder in Onderwijs in de 21e eeuw: Het belang van kunstonderwijs binnen een datagedreven onderwijssysteem (zie 2REWIND 2016, p. 17 eerste kolom). En waarom wordt de term kindgericht onderwijs (zie bestuursnotulen 19 maart 2018) in dit Koersplan nergens gebruikt?

Op 9 oktober a.s. lijkt er veel te bespreken. Ik zal er zijn en ik hoop niet dat we met zijn tienen zijn. Maar natuurlijk zullen de meeste ouders die lid zijn van een Medezeggenschapsraad binnen de SKOV op deze avond aanwezig zijn. Immers, Koersplan, vijfde kolom, tweede kenmerk: ‘Ouders zijn actief betrokken bij de nieuwe koers en expliciet bij de ontwikkeling van hun kind.’ Als we 9 oktober a.s. wel met zijn tienen blijken te zijn, zal het Runderkamp direct duidelijk zijn hoeveel energie en mogelijk financiële middelen het zal gaan kosten om dit voornemen te realiseren. En toch zal dat dan mede haar opdracht zijn.

Dit was het derde en laatste onderdeel van dit artikel.

Marcel Tuyp