Deel V Dossier SKOV

‘Goed bestuur is gebaat bij bestuurders die het afleggen van verantwoording zien als een middel om verantwoordelijkheid te nemen.’ Uit: Een Lastig Gesprek van Advies Commissie Behoorlijk Bestuur (Tweede rapport commissie Halsema), september 2013

Deel V Dossier SKOV: Inzake de tweede ouderavond Koersplan Primair Onderwijs d.d. 14 mei 2019 Deel I, Deel II, Deel III en Deel IV stonden in de NIVO’s van 19, 26 september, 3 oktober 2018 en 8 mei 2019, en zijn ook op www.groot-waterland.nl te vinden. Ten geleide Omdat zij beide vrijwel volledig over de ouderavond d.d. 14 mei jl. gaan, schrijf ik dit Deel V (en Deel VI in de NIVO van volgende week) als ouder. Een vervolg op de eerdere delen die ieder ook zelfstandig konden worden gelezen (zie www.grootwaterland.nl). Deel V en VI vormen als voorlopige afsluiting wel een geheel. Alle vragen die ik betreffende avond aan Bovenschools Manager Tjalsma wilde stellen, gingen, ook inhoudelijk, uitsluitend over het gespreksverslag van de vorige keer en het Koersplan zelf (voor beide zie www.deskov.nl). De aanloop naar 14 mei 2019 Volgens mij tijdens de eerste plenaire sessie, merkte Tjalsma glimlachend op dat ze dit keer geen onbezonnen toezeggingen ging doen. Zij leek te verwijzen naar het tijdens de vorige bijeenkomst d.d. 9 oktober 2018 onder druk van mij en een andere ouder door haar toegezegde verslag van voornoemde avond. Op 21 maart jl. vroeg ik haar er telefonisch om, op 30 april jl. stuurde ik mijn laatste verzoek per email en daar reageerde zij op de late zondagavond 5 mei jl. op, overigens zonder het verslag zelf op te sturen. Dit dus één dag voor de deadline van de laatste NIVO voorafgaande aan de tweede ouderavond van 14 mei 2019 (zie Deel IV). De dag na publicatie van Deel IV (NIVO 8 mei 2019, p.13) werd het verslag alsnog op de SKOV-site geplaatst. Het roept bij mij toch de vraag op in hoeverre hier strategisch wordt gehandeld. Zeker gezien al die hoogdravende voornemens waar dat Koersplan bol van staat, wekte haar opmerking d.d. 14 mei jl. bij mij in ieder geval vooral ergernis op. Koersplan, tweede kolom, tweede regel: Het leren van en met elkaar centraal stellen en aanwezige expertise delen (cursivering MT). ‘(Voor-) waarden tot succes: Iedereen denkt en doet mee: van kind tot bestuur’ (Koersplan, vijfde kolom, eerste regel). Dat informatie door de SKOV-leiding in de praktijk pas wordt verstrekt wanneer de verzoeker op zijn strepen gaat staan, vormde een klacht die in het verleden ook werd geuit door de Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad (GMR) van het basisonderwijs én door de Medezeggenschapsraad van het Don Bosco College. Ook de notulen van vergaderingen van het SKOV-bestuur (zie ook Deel III) blijven uiterst summier. Het vormen allemaal kenmerken van een besloten organisatie, die haaks staan op de uitgangspunten van een lerende organisatie. De vraag is dan ook of de SKOV werkelijk een lerende organisatie (tweede uitdaging Koersplan) wil worden. ‘Als het te homogeen is en besloten’, antwoordde de hoogleraar (wiens inaugurele rede over integriteit in organisaties ging) aan wie de zichzelf in de NIVO (d.d. 12 juni jl. p.18/19, laatste kolom, laatste alinea), als zeer leergierig presenterende Runderkamp vroeg waar het op dit punt mis gaat bij het bestuur van organisaties. Maar de recente beslissing (zie vacature toezichthoudende bestuurder) om het aantal toezichthoudende bestuurders van zeven naar vijf terug te brengen doet de beslotenheid en homogeniteit van het SKOV-bestuur toch juist toenemen? ‘Practice what you preach’ en ‘walk the talk’ zijn twee Engelstalige uitdrukkingen waarvoor ik zo snel even geen krachtige Nederlandse alternatieven kon vinden, maar die hier wel bovenborrelen. ‘It doesn’t add up’, is er nog zo een. ‘Het papier is geduldig’, vind ik een sterke van eigen bodem. 14 mei 2019, 19.00 – 21.30 Direct aan het begin van de tweede bijeenkomst leek ̶ in weerwil van meerdere voornemens in het Koersplan ̶ dit moeilijk kunnen delen van informatie en aanwezige expertise (toch) weer op te spelen. Na Tjalsma’s inleiding vroeg ik of ik haar een vraag mocht stellen over het verslag van de eerste bijeenkomst. Dat mocht niet. Kun je een ouder dat op een ouderavond met goed fatsoen weigeren? Minimaal had zij mij toch kunnen vragen of ik daar als ouder of als ‘onbezoldigd onderzoeksjournalist’ zat, en in welke hoedanigheid ik mijn vraag wilde stellen? In het interview met de NIVO (12 juni 2019, p.18/19, eerste kolom, laatste twee alinea’s) legde uitvoerend SKOV-bestuurder Margareth Runderkamp aan de hand van de Transactional Theory (van de Amerikaanse psychiater Eric Berne, zijn Games People Play is een aanrader! Je gaat een avondje ook anders zien.) uit dat zij, in haar rol als coach van aspirant-schoolleiders, heeft geleerd dat ‘wanneer het spannend wordt, je dan terugvalt op dat basisgedrag’. Zou zij op voornoemd moment deze dynamiek ook bij Tjalsma hebben herkend? Coacht Runderkamp Tjalsma ook? Laatstgenoemde staat immers voor een complexe taak. Durfde zij het gesprek met mij niet aan, en viel zij daarom terug op de hiërarchische, verticale stijl van communiceren met behulp waarvan zij mij bovendien buitenspel probeerde te zetten? De kern van Eric Berne’s theorie wordt m.i. niet door Runderkamp getroffen. Ik doe een ultrakorte poging om (achteraf) te verklaren wat er tussen Tjalsma en mij gebeurde met behulp van zijn theorie. Tjalsma stelde zich op als de Ouder en daar reageerde het Kind in mij op, terwijl wij eigenlijk als Volwassenen met elkaar zouden moeten praten. Ik had moeten proberen om als Volwassene te reageren op haar opstelling als Ouder, om haar zo ook in de Volwassene-rol te loodsen. Soms lijkt daarvoor echter gewoon de juiste gelegenheid en het benodigde geduld te ontbreken. De dertig andere ouders ̶ plus circa tien SKOV-functionarissen ̶ maakten geen enkel bezwaar tegen haar binnen volwassen verhoudingen toch vrij ongebruikelijke reactie. Ook de ouder die mij aan het einde van de eerste bijeenkomst nog steunde, door mij in de rede te vallen, bleef tijdens deze tweede bijeenkomst opvallend stil. Ik stond er alleen voor. Zijn Volendammers inderdaad gewend aan een in vergelijking met Nederland gemiddeld relatief Hoge Machtsafstand? En ligt de oorzaak daarvan inderdaad in haar Rooms-katholicisme? (zie ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’, 2REWIND 2018, p.34). Om de naar mijn smaak toch wel wat ongemakkelijke stilte vanuit de gemeenschappelijke ruimte te doorbreken, startte Tjalsma direct een filmpje met I Got The Power (1990) van Snap als openingstune. Per ongeluk keihard. Eigenlijk was het best amusant, maar ik heb slechts één werkend oor, en ik ben daar heel zuinig op. Het liedje leek te moeten illustreren dat kinderen binnen de SKOV de macht hebben of gaan krijgen. De ironie van de situatie was voor mij echter onmiskenbaar: Het is vooral Tjalsma die hier de macht heeft. In het filmpje zelf werden circa zeven kinderen geïnterviewd. Aan ons als ouders de vraag of wij de wensen van deze kinderen terug zagen komen in het Koersplan. Er kwam geen reactie. Ik vroeg mezelf ondertussen vooral af welke zinvolle conclusie je überhaupt kunt trekken uit een niet representatieve steekproef (zeven kinderen van de tweeduizendtweeëndertig (2017)) die hoogstwaarschijnlijk ook niet blindelings (jargon: aselect) was. Ik vond de kinderen wat timide. Wanneer een relatief Hoge Machtsafstand inderdaad een kenmerk is van de Volendamse cultuur zal het mogelijk wat extra aandacht vergen om deze kinderen te ‘empoweren’. Na de eerste helft van het plenaire gedeelte werden de circa veertig mensen (waaronder dertig ouders), de eerste bijeenkomst waren dat er volgens mij in totaal rond de zestig, opgesplitst in drie groepen die in afzonderlijke, moderne klaslokalen in de toch knusse St. Jozefschool achtereenvolgens drie presentaties kregen voorgeschoteld. Onze eerste presentatie ging over een schoolvoorbeeld van een door een onderwijsorganisatie bottom-up ontwikkelde nieuwe lesmethode (bij de latere twee presentaties vond ik dat minder duidelijk). Deze leerkracht had een door een stagiaire aangedragen idee verder uitgebouwd. Zijn leerlingen (groep 7) maakten inmiddels hun eigen weekplanning en beslisten in eerste instantie zelf in hoeverre zij bij hun werk de hulp van de leerkracht nodig hadden. Het klonk eigenlijk best goed. Bij mijn vraag aan betreffende leerkracht ̶ in hoeverre werkt men SKOV-breed met dit op het oog veelbelovende programma? ̶ kwam de ook aanwezige Tjalsma ongevraagd en naar mijn mening hinderlijk tussenbeide. Mijn vraag bleek de verkeerde te zijn. Want Tjalsma wilde aan het einde van elke sessie juist van ons als ouders weten of deze Good Practice(s) binnen het primair onderwijs SKOV-breed kon worden uitgerold. Het werd dus nog niet verder binnen de SKOV gebruikt. Ik liep weer eens op de muziek vooruit. Haar ingrijpen vormde voor mij echter een tweede, sterke aanwijzing voor de verticale (niet gelijkwaardige) dialoog die Tjalsma met mij als ouder wilde voeren (en met de docent die ze overrulede), en die moeilijk verenigbaar lijkt met de lerende organisatie die de SKOV volgens het Koersplan graag zegt te willen worden. Tjalsma leek dat gesprek tussen mij en betreffende leraar per se niet te willen. En dus greep ze m.i. bruusk in. Met uiteindelijk als belangrijkste gevolg dat de discussie in deze groep niet op gang kwam en de belangrijkste vragen uiteindelijk niet gesteld werden: Hoe wijdverbreid zijn bottom-up veranderingen binnen de SKOV?, in welke mate wordt de mindset die daar voor nodig is werkelijk organisatiebreed van bovenaf gestimuleerd én financieel ook gefaciliteerd? De groepsessies (Good Practices) in het algemeen, 19.45 – 21.10 De zogenaamde Good Practices die tijdens de groepsessies centraal stonden, waren in principe weinig controversieel: zelfplanning/taakbeheer, Wetenschap & Techniek en 21e eeuwse vaardigheden (Koersplan, eerste kolom, vierde regel). Niets over de grotendeels ook in de eerste kolom van het Koersplan opgenomen, potentieel hetere hangijzers als levensbeschouwelijk onderwijs, bewegingsonderwijs, muziek, kunst- & cultuureducatie en burgerschapsonderwijs. Zo wordt van burgerschapsonderwijs in het Koersplan (Eerste kolom, laatste regel) beweerd dat het op de kaart staat en dat het zich toekomstgericht verder ontwikkelt. Ik geloof nog niet meteen dat dit inderdaad ook het geval is. Bij twee van de drie afzonderlijke groepsessies was er net als tijdens de twee plenaire sessies geen tijd voor vragen of discussie. Koersplan vijfde en laatste kolom: ‘Voorwaarden tot succes / Ouders zijn actief betrokken bij de nieuwe koers (cursivering MT) en expliciet bij de ontwikkeling van hun kind.’ Tijdens deze twee bijeenkomsten zijn de ouders niet actief betrokken bij dit Koersplan. Volgende week Deel VI, dat ook nog over deze tweede ouderavond inzake het Koersplan gaat. Marcel Tuyp in de NIVO P.S. Net als bij de eerdere delen heeft de SKOV-leiding (Tjalsma en Runderkamp) de tekst voor publicatie kunnen lezen. Zij heeft richting mij niet gereageerd. Aan de eis van hoor en wederhoor is dus voldaan. Deel I, Deel II, Deel III en Deel IV stonden in de NIVO’s van 19, 26 september, 3 oktober 2018 en 8 mei 2019, en zijn ook op www.groot-waterland.nl te vinden.