Vrijwilligers houden al 20 jaar vogelstand Zeevang bij: Verdroging en klimaatverandering grootste zorg

Vorige week donderdag werd bij bezoekerscentrum de Breek in Etersheim een rapport van de KNNV, Vereniging voor Veldbiologie, afd. Hoorn/West-Friesland, overhandigd aan Esther Rommel, gedeputeerde provincie Noord-Holland en Hans Schütt, wethouder gemeente Edam-Volendam. Het rapport is een weergave van 20 jaar veldwerk in het 3.800 hectare grote onderzoeksgebied. Foto Cor Kes www.luxphotography.nl: Gedeputeerde Ester Rommel (r) met wethouder Schütt (m) en vrijwilligers bij de Breek.

In het ‘winterhalfjaar’ komt elke maand een telploeg van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging bij elkaar om vanuit De Breek in kleine groepjes de Zeevang te doorkruizen om zo de vogelstand in beeld te brengen.

Annemarie Dekker, een van de tellende veldbiologen, vertelde donderdag dat de tellingen aansluiten op onderzoek dat door het hele land plaatsvindt en gecoördineerd wordt door Sovon Vogelonderzoek Nederland. “Het gaat dan om de Goudplevierentelling, de Watervogeltelling en de Midwintertelling.”

7 miljoen vogels

Maar de vrijwilligers doen meer. Dekker: “Wij tellen alle soorten in ons 3.800 hectare grote onderzoeksgebied. Het gaat dus om standvogels, die het hele jaar in onze omgeving verblijven, maar ook alle wintergasten en doortrekkers. Bij elkaar hebben we tijdens 120 tellingen 142 soorten en meer dan 7 miljoen vogels waargenomen.”

Veranderingen

Voor de KNNV, Vereniging voor Veldbiologie, is onderzoek een van de hoofdtaken. “We willen trends goed in beeld krijgen. We willen weten hoe het staat met de vogelstand, hoe aantallen zich ontwikkelen en of er veranderingen zijn in het trekgedrag van vogels. Daarom gaan wij keer op keer, op dezelfde gestructureerde manier, het gebied door en tellen wij vogels volgens dezelfde richtlijnen. We willen zo precies mogelijk weten hoe het gaat met de vogels in De Zeevang. We beginnen in oktober en doen in maart onze laatste wintertelling. Dan stappen de meeste tellers over op broedvogelmonitoring,“ aldus Dekker.

Constructief meedenken

Kennis van de natuur wordt gedeeld met geïnteresseerden tijdens bijvoorbeeld excursies en lezingen. “Maar we zetten deze ook in om gevraagd dan wel ongevraagd advies te geven over ontwikkelingen in natuur en landschap. We kunnen ons daarbij baseren op onze cijfers. Op veel momenten zijn we zo een gesprekspartner die constructief kan meedenken over de toekomst van onze natuur en ons landschap.”

VVD-Gedeputeerde

Met dit laatste is ook de provincie gebaat, merkte VVD-Gedeputeerde Natuur en Landschap Esther Rommel op. Zij bedankt de vrijwilligers nadat ze het rapport had ontvangen uit handen van Ben Pronk, WetlandWacht voor De Zeevang en Coördinator Vogeltelling Zeevang. Pronk concludeerde onder meer dat er ondanks een goed peilbeheer van de provincie er toch verdroging van voormalige nat grasland optreedt. Dit is mede het gevolg van afzonderlijke vergunningen die afgegeven worden aan agrariërs die het waterpeil in sloten verlagen.

Zinvol tellen

Annemarie Dekker: “Dat onze tellingen zin hebben, merkten we al in 2005. Op basis van de door ons getelde aantallen Smienten is toen de helft van ons onderzoeksgebied aangewezen als Natura 2000-gebied. We zijn, zoals je ziet, daarna doorgegaan met tellen en zullen dat in de toekomst ook blijven doen.”

Massatoerisme

Ook wethouder Schütt was blij met het rapport. Hij woont zelf in Schardam en geniet elke dag van het mooie weidelandschap. Ook hij ziet dat de leefomgeving sterk onder druk staat. “We willen in Edam-Volendam af van het massatoerisme. Zeker in dit soort gebieden moet het toerisme kleinschalig zijn met de natuur als leidraad.”

Esther Rommel vindt het belangrijk dat gegevens, zoals de KNNV die verzamelt, toegevoegd worden aan de Nationale Databank voor Flora & Fauna. Ze wees op de komst van een nieuw natuurbeheerplan voor Natura 2000 Zeevang en noemde ook het Actieplan weidevogels. “We zien de noodzaak van het verbinden van natuurgebieden en zullen zeker goed kijken naar het beheer van het waterpeil. Het tegengaan van verdere bodemdaling is ook belangrijk, maar we moeten op dit punt nog leren.”

In gezelschap van afgevaardigden van Vogelbescherming Nederland, Staatsbosbeheer en de gebiedsregisseur van de provincie Noord-Holland kreeg Peter de Lange, als enige veldbioloog die bij alle 120 tellingen betrokken was, het ‘eerste exemplaar’ onder applaus aangereikt.

Het rapport is te vinden via https://hoorn.knnv.nl/rapporten