Edams Museum toont rijke collectie: Nieuwenkamp terug in Edam

Eindelijk is het Edamse Museum weer open voor publiek! Met een gecombineerde expositie waarin zowel werk van W.O.J. Nieuwenkamp te zien is als de schenkingstentoonstelling ´Verhalen van Edam´. De schenkingen zijn tot 1 augustus te bezichtigen. Nieuwenkamp heeft een permanente plek gekregen op de zolder van het oude Coopmanshuys uit 1550. Daar zal zijn enorme oeuvre de komende jaren wisselend worden gepresenteerd. Foto Cor Kes www.luxphotography.nl.

Conservatoren Julie Hengeveld en Sophie van Gullik zijn de enthousiaste en bekwame promotors van de exposities die de bestaande collectie van het Edams Museum aanvullen. Op de zolder van het museum is het Nieuwenkamp dat de klok slaat. De unieke kunstenaar die lang in Edam woonde en werkte, heeft in zijn leven (1874-1950) enorm veel (uiteenlopende) kunstwerken geproduceerd.

Al op jonge leeftijd kwam hij in contact met Edam. Wethouder Tuyn had eind 19e eeuw heel veel affiniteit met kunst. Hij stond dan ook, samen met onder meer burgemeester Calkoen, aan de basis van het Edams Museum dat in 1893 voor dit doel werd aangekocht door de gemeente. Tuyn raakte gecharmeerd van het werk van Nieuwenkamp, die onder meer etsen maakte voor kunstblad Eigen Haard. Er ontstond contact en een band, waarna Nieuwenkamp betrokken raakte bij het museum. Enkele jaren later vestigde hij zich zelfs in Edam, waar hij een woning bouwde aan de Nieuwenhaven, gevolgd door een atelier en een groot kassencomplex dat diende als botanische tuin. Tot vlak voor zijn dood bleef hij (op afstand) betrokken bij het museum.

Ook zijn atelierboot De Zwerver kreeg een plek in het Edamse water. Een replica van het schip is onlangs door Bert Knispel, samen met nog meer herinneringen aan Nieuwenkamp, geschonken aan het museum.

Maar Nieuwenkamp zijn interesse hield niet op bij de Nederlandse grens. Hij bezocht meermaals voormalig Nederlands Indië en ook die bezoeken leidden tot een enorme serie kunstwerken.

Op de zolder van het museum is slechts een deel van het werk te zien. Je ontmoet Nieuwenkamp als 20-jarige jongeman. Edam is een grote inspiratiebron getuige de vele schetsen, etsen en zinkografieën (drukwerken). In de ruimte die grotendeels door hemzelf is aangepast is een link gelegd tussen zijn ontwikkeling als kunstenaar, Edam en Volendam, zijn reizen, boten en bruggen.

Dat Nieuwenkamp, die zelf in de periode 1947 – 1975 een museum rond zijn werk stichtte aan de Voorhaven in Edam, weer helemaal terug is wordt binnenkort versterkt met de komst van De Zwerver, die hopelijk een vaste ligplaats zal vinden aan de Nieuwehaven, vertellen Sophie en Julie.

In de dependance van het museum, op de eerste verdieping van het oude raadhuis, worden verschillende unieke schenkingen getoond. Zeer uiteenlopend maar stuk voor stuk met een verhaal. Zoals het bed dat afkomstig is uit de woning van familie Neuteboom aan de Nieuwehaven. Volgens de overlevering heeft Lodewijk Napoleon hier in geslapen. Zeker is dat hij in de monumentale woning, in onze tijd bekend van de opnames voor ´Dokter Deen’ heeft overnacht. Ook de zilveren trofeeën van de lokale fanfare uit de periode 1911 – 1934 bestaande uit laurier- en eikenbladkransen, zijn de moeite waard, evenals de twee poëziealbums die onder meer beschreven zijn door soldaten, gelegerd in het Fort tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Een ander opvallend stuk is ogenschijnlijk niet meer dan een stukje hout. `Maar kijk je goed dan staat er een tekst op die aangeeft dat de ontvanger twee halve kruiken bier te goed heeft. Deze ´tegoedbon uit 1886 is gevonden tijdens de sloop van Spuistraat 23.´legt Sophie uit.

Bijzonder in al zijn eenvoud is het beschilderde houten paneel dat afkomstig is van de familie Broeze. We zien onder meer de Kaasmarkt met klanten aan een tafeltje bij café Oost-Indië. Een lief lokaal tafereel, wellicht afkomstig uit de kunstwinkel van de heer Van Beek.

Mooi zijn de schilderijen en beelden gemaakt door Ties van Dijk, Jan en Leonie Bander. Een nalatenschap van Toos Hulst, dochter van de eigenaar van café Buitenlust aan het begin van het Volendammerpad. Toos was de muze van kunstenaar Van Dijk. Nadat hierover een stukje werd geplaatst in de Stadskrant schonk Joop van Overbeek recent een schilderij van (zeer waarschijnlijk) de jonge Toos, gemaakt door Leonie Bander. Ook dit werk is tot 1 augustus te zien!