Bedakkertje: Deel 2 Ferdinand Schmutzer: Oostenrijks fenomeen en vriend van de familie Spaander
Foto: Het prachtig bewaard gebleven schilderij van Ferdinand Schmutzer op de houten panelen van de schouw van de Captains Room in hotel Spaander, destijds (1895) de huiskamer van Leendert Spaander. Het tekent de vriendschap tussen de nog jonge kunstenaar (25 jaar) en de hotelbaas (40 jaar).
De Oostenrijkse kunstenaar Ferdinand Schmutzer is in Nederland vooral bekend geworden om zijn etsen, maar was daarnaast ook schilder en een briljant amateurfotograaf. Hij werd geboren in een traditionele oude Weense kunstenaarsfamilie. Zijn overgrootvader Jacob Matthias Schmutzer was in de 18e eeuw de oprichter van de Kupferstecher Academie in Wenen die daarna opging in de Academie voor Schone Kunsten. Zijn vader (ook een Ferdinand) was een bekend beeldhouwer van voornamelijk diersculpturen.
In 1894/1895 verbleef hij ook voor de eerste keer in Volendam in hotel Spaander. In de Captains Room is daarvan een getuigenis achtergebleven in de vorm van een prachtig op de houten schouw geschilderd Oostenrijks huiselijk tafereel. De huidige Captains Room was destijds de woonkamer van de familie Spaander. Het in bister* uitgevoerde fraaie werk op de schouw, dat na realisatie meteen werd gefixeerd, tekende de vriendschap tussen Ferdinand Schmutzer en Leendert Spaander.
Ferdinand Schmutzer (21 mei 1870-26 oktober 1928)
Schmutzer heeft als een van de eerste kunstenaars ook een fotocamera meegenomen en hij maakt veel opnames op glasplaten.
In 1901 wordt Schmutzer lid van de Weense Secession en de opdrachten stromen binnen om officiële- en privé personen met een ets van zijn hand te vereeuwigen. De Wiener Secession was een vereniging van beeldende kunstenaars (Vereinigung bildender Künstler Österreichs) in het Wenen van het fin de siècle. Het is tevens de benaming van de plaatselijke variant van de jugendstil.
De vereniging werd op 3 april 1897 opgericht door Gustav Klimt, Koloman Moser, Josef Hoffmann, Joseph Maria Olbrich, Otto Wagner en andere kunstenaars. Het was een afsplitsing (= secessie) van het Wiener Künstlerhaus, waarvan het traditionalisme werd veroordeeld. De Wiener Secession liet zich inspireren door voorgangers in Berlijn en in München, waar al eerder secessie bewegingen waren opgericht.
Meer lezen?
Download het complete artikel over Ferdinand Schmutzer hier.