Komend voorjaar boek en documentaire over de speeltoren in Edam

Voor wie door Edam wandelt is het waarschijnlijk vanzelfsprekend dat de markante toren daar in het centrum staat. Maar het had niet veel gescheeld of hij was 50 jaar geleden omgedonderd, inclusief een deel van het oude centrum dat door de dreun ingestort zou zijn. Foto Marianne Jonkman-Klok: Bruce Amende (m) en Foeke de Koe (r) interviewen Jan Ettema voor de documentaire.

Gelukkig bleef deze ramp Edam bespaard door het oplettende oog van buurman Gerrit bij ’t Vuur. Hij plakte een glasplaatje over een van de scheuren in het metselwerk van de toren en heeft nadat het glasplaatje brak de burgemeester op de hoogte gesteld. Grote paniek brak uit en een reddingsactie werd in touw gezet. Letterlijk, want er werd een touw om de toren gespannen om hem overeind te houden. Een spannend verhaal met een goede afloop.

Boek Tien voor Elf

Afgelopen twee jaar is er gewerkt aan een boek over de bijna-ramp met de Speeltoren. Fotograaf C. Barton van Flymen heeft toentertijd een serie foto’s gemaakt over hoe het de Edammers is gelukt hun toren te behouden. Marianne Jonkman-Klok heeft alle getuigen opgespoord en geïnterviewd en heeft aan de hand van hun verhalen de geschiedenis weer tot leven gebracht. Het resultaat van alle foto’s en verhalen is een 160 pagina’s dik boek dat samen met vormgever Peke Kuiken is gemaakt. Het boek met de titel Tien voor Elf, vernoemd naar het tijdstip dat de klok van de Speeltoren werd stilgezet, ligt op dit moment bij de drukker en zal in het voorjaar verschijnen.

Documentaire

De zoektocht naar materiaal over de bijna-ramp leverde ook een aantal 8mm films op. Uniek beeldmateriaal wat ook zeker bewaard moet blijven voor het nageslacht. Zo ontstond het idee om naast het boek, ook een documentaire te maken met daarin verwerkt de oude beelden uit 1972. Samen met regisseur Foeke de Koe en cameraman Bruce Amende zijn een aantal hoofdpersonen uit het verhaal geïnterviewd en wordt aan de hand van de oude beelden en verhalen van de getuigen een documentaire gemaakt.

Opnames

Een van de getuigen die al gefilmd is, is Jan Ettema. Jan werkte toentertijd als landmeter bij de gemeente Edam-Volendam en werd naar de Speeltoren geroepen om de eerste metingen te verrichten. Het begon voor hem met een schietlood van bovenuit de toren en later heeft hij met zijn theodoliet in de straat gestaan om de scheefstand van de toren in de gaten te houden. Het verhaal van Jan is ook terug te lezen in het boek en zo zijn er tientallen Edammers geïnterviewd over hun herinneringen aan de paniektoestanden uit het voorjaar van 1972.

Nog even geduld

Doordat er heel wat plakboeken uit het stof zijn gehaald en interviews zijn afgenomen de laatste maanden, is het onderwerp weer tot leven gekomen bij de inwoners van Edam. Er wordt hier en daar al voorzichtig geïnformeerd of het boek al ergens te koop is. U zult nog even geduld moeten hebben, de eerste week van mei zal het zover zijn. Tot die tijd kunt u een kijkje nemen op de website voor meer informatie www.tienvoorelf.nl