“Hoe lang blijven we teren op vis en kaas?”
Wat betekent kunst en cultuur voor onze samenleving? Die vraag stond woensdagavond centraal in PX tijdens een debat van het Cultuurplatform. Diverse ankerfiguren uit de culturele sector van Edam-Volendam en alle politieke partijen waren uitgenodigd om deel te nemen. Organisator Frank Bond had schrijver, columnist en tv-presentator Özcan (Eus) Akyol gevraagd de bijeenkomst te leiden. ‘Naast een topsport gemeente moet Edam-Volendam een topkunst gemeente worden!”
Aan het begin van de lange avond bleek dat afgevaardigden van BVNL en FvD, beoogde nieuwkomers in de lokale politiek, niet deel namen. Zij wilden principieel niet meewerken aan de vraag om een QR-code te tonen en vertrokken uit de goed gevulde zaal.
Aan de hand van stellingen werd in eerste instantie een panel uit de culturele en zakelijke sector gevraagd het licht te schijnen op de stand van zaken in Edam-Volendam. In een tweede ronde kreeg de lokale politiek de kans om haar ideeën te presenteren.
Daarbij ging het om de recente samenwerking tijdens Euro-Art waarbij diverse culturele organisaties eendrachtig hebben samengewerkt in de zogeheten Kunstmaand. “Een verrijking”, noemde Julie Hengeveld het, kunsthistoricus en onbezoldigd conservator van het Edams Museum.
Maar al snel ging het over de gelden die in Edam-Volendam beschikbaar worden gesteld voor Kunst en Cultuur. Slechts een half miljoen per jaar, nog geen half procent van de gemeentebegroting, bleek. In vergelijking met gemeenten van dezelfde omvang weinig geld.
Dat er in Edam-Volendam zoveel gebeurt op dit vlak ligt vooral aan de enorme inzet van vrijwilligers. Iets om trots op te zijn. Maar hoe verbind je de kernen, was een van de stellingen. Je zou kunnen werken aan een nieuw imago, bracht kunstenaar en docent Rob Cerneus in. Want het beeld van met name Volendam is redelijk plat. De Lonely Planet noemt Volendam zelfs een ‘Tourist trap’ “En dat is jammer want er gebeurt hier zoveel meer.”
Maar hoe komt het dat er zoveel geld gaat naar sport en dat de kunst en cultuur sector achterblijft? Vincent Tuijp, de laatste zes jaar wethouder cultuur, vertelde dat de gemeente een echte topsportmentaliteit heeft. En dat sport ook in de breedte heel belangrijk is in Edam-Volendam.
“Maar dat geldt voor cultuur ook!” Aldus Bianca Vos, cultureel werker / programmeur bij CBW Edam-Volendam, en vrijwilliger voor tal van organisaties, waaronder het Singelfestival. Zij wees op verschillende evenementen zoals het Singelfestival, het oudste familiefestival van ons land, Kaaspop, Kunst Kijken, het Klaphek en vele andere activiteiten. Bianca wees op het belang van sociale cohesie, het creëren van minder groepsdruk onder jongeren en een waardevolle tijdsbesteding voor senioren.
Dat er sinds de komst van Frank Bond als parttime gemeentelijk cultuurcoördinator positieve verschuivingen plaatsvinden, werd woensdag duidelijk. Tijdens de door hem georganiseerde debatavond bleek dat alle deelnemende politieke partijen het belang van kunst en cultuur inzien. Al bleek ook dat iedereen zo zijn eigen beeld heeft van cultuur.
Het was opvallend hoe het verleden een grote rol speelde in de discussie. De unieke kunstcollectie van Spaander werd veelvuldig genoemd. Vincent Tuijp hoopt dat er op termijn naast de in aanbouw zijnde botterwerf aan het Slobbeland een mooi nieuw museum kan komen waarin de uitgebreide schilderijencollectie een plek kan vinden.
Edam-Volendam moet over tien jaar een culturele trekpleister worden van jewelste, luidde een van de stellingen. Iets wat beaamd werd door alle deelnemers. Naast een topsport- ook een topkunstgemeente, is de inzet. De weg er naar toe kwam woensdag nog niet echt uit de verf.
Broedplaats
Al kwamen er verschillende suggesties op tafel. Ook uit de zaal. Zo werd meermaals gewezen op het belang van een broedplaats, een plek waar kunstenaars aan het werk kunnen, contacten leggen en samenwerken. Julie Hengeveld had wel een plek op het oog: nabij het huidige vuildepot in Oosthuizen.
Donna Schilder, een talentvolle jonge kunstenaar uit Volendam, vroeg zich af hoe lang de gemeente nog blijft teren op het vis- en kaasverleden. Danny van Noorden vertelde dat het Toeristisch Ondernemers Platform al bezig is om nieuwe wegen in te slaan. En op zoek is naar nieuwe beeldvorming. “We zoeken de samenwerking met modeacademies om bijvoorbeeld een eigentijds gezicht te geven aan de Volendamse klederdracht.”
De discussie ging zo alle kanten op woensdag. Sean Tol (GroenLinks) pleitte voor meer aandacht voor talentontwikkeling, exposities en broedplaatsen voor kunstenaars.
De lokale politiek leek redelijk eensgezindheid als het gaat om (meer) steun aan kunst en cultuur. En om jongeren hier bij te betrekken. En dat Kunst een examenvak moet blijven op het Don Bosco werd onder meer door Tomas Tol (Lijst Kras) als waardevol gezien.
Want investeringen in de culturele sector verdienen zich terug, was de breed gedragen gedachte. “Al levert het zo veel meer op dan geld.”, bracht Pim Bliek (PvdA) in. Hij wees op levensgeluk, sociale cohesie en inspiratie. “En ondersteun vrijwilligers meer bij het afhandelen of verkrijgen van subsidies.”
Laren
Vincent Tuijp wees op een actie in Laren, waar hij recent met Hans Schutt (Zeevangs Belang) was geweest. Daar kan de jeugd plaatjes van mooie werken uit het Singer Museum verzamelen in lokale winkels in een door het museum samengesteld boekwerkje.
Waar Hans Schutt de lokale cultuur benoemde als een ‘Unic selling point’ en het dus zakelijk bekeek, noemde Sean Tol het juist een waardevolle sector op zich. “Geld moet niet het eerste doel zijn.”
Hij vond VVD’er Frank Zwarthoed op zijn weg. “Je moet het niet vernauwen tot een budgettaire kwestie. Maar we leven in een redelijk zorgzame samenleving. De kracht om iets van de grond te krijgen ligt hem hier ook in de samenwerking met donateurs en sponsoren. Dat in combinatie met veel vrijwilligers zorgt voor een positieve dynamiek. Maar kom eerst met een plan. En kijk daarna naar de centen.”
Politieke wrijving ontstond woensdag heel even toen Vincent Tuijp de afgevaardigden van Lijst Kras en de VVD er op wees dat juist die partijen de laatste jaren inzetten op bezuinigingen op de culturele sector. Maar de steun voor culturele broedplaatsen werd breed gedragen. Om dit ook echt mogelijk te maken adviseerde Tuijp om een overkoepelende organisatie op te zetten en in contact te gaan met de Metropool Regio Amsterdam waar soortgelijke initiatieven gefaciliteerd worden. “Het probleem is dat in tegenstelling tot sportverenigingen het er in deze sector veel individueler aan toe gaat. Je moet je krachten bundelen!” Als idee noemde hij de oprichting van Stichting Topcultuur Edam-Volendam.
Julie Hengeveld vroeg nog aandacht voor De Zwerver. Het varende ateliermuseum van kunstenaar W.O.J. Nieuwenkamp dat in Edam een plek moet gaan vinden. Voormalig gedeputeerde Jaap Bond opperde aan het einde van de avond om na te denken over de Mariakerk als onderkomen voor kunstuitingen. “Zo kun je de kerk behouden en een zinvolle plek geven aan kunst.”