Friet Ton draait lekker

Samen met zijn hond loopt Friet Ton zijn dagelijkse ronde door Edam, gewapend met een grijper en vuilniszak om het zwerfvuil wat hij onderweg tegenkomt op te ruimen. Wie een praatje met hem aanknoopt, kan zomaar een uitnodiging krijgen om eens te komen kijken in de oude winkel waar hij nu een expositieruimte heeft ingericht. Foto/tekst Marianne Jonkman-Klok: Friet Ton maakt niet alleen artikelen van hout maar zou het ambacht ook graag willen overdragen.

Decennialang runde Friet zijn fietsverhuur en winkel aan de Schepenmakersdijk, maar wie nu voor zijn oude etalage staat, ziet zijn verzameling oude brommers uitgestald achter het raam. “Ook leuk,” zegt Friet “maar ik heb nog een andere hobby, kom maar mee naar binnen, dan zal ik je laten zien waar het om draait.” Letterlijk ‘om draait’, want sinds zijn pensionering in 2019 is Friet begonnen met houtdraaien.

Alles van hout

In de oude winkel laat hij een grote collectie houten voorwerpen zien die hij allemaal zelf gemaakt heeft. Schalen, kommen, kandelaars, eierdopjes, urnen, er staat van alles uitgestald op planken en tafels, het een nog mooier dan het ander. “Elk kunstwerk is uniek, omdat het met de hand is gemaakt, maar ook omdat elk stuk hout anders is. Je weet nooit wat je tegenkomt als je begint met draaien, vaak komen er prachtige kleuren, vormen en lijnen in het hout tevoorschijn die bepalend zijn voor het verdere verloop van het ontwerp.”

Stukken boomstam

Om een idee te krijgen hoe de houten kunstwerken tot stand komen, laat Friet achter in de loods een groot aantal takken en boomstammen zien. “Dit moet zeker een jaar drogen, om het scheuren van het hout te voorkomen. Daarna kan ik het pas bewerken. Kijk; deze komen uit de tuin van de familie Van Zanen, hier aan de overkant. Toen ik zag dat hun boom was omgewaaid tijdens de storm van onlangs, heb ik met mijn kruiwagen een paar mooie stukken boomstam opgehaald.” Zo weet Friet van al het hout op te noemen waar het vandaan komt en welke boomsoort het is. “Soms geef ik de eigenaar een kommetje, gemaakt van hun eigen boom, dat vinden ze altijd een mooi gebaar.”

Leren houtdraaien

Boven in de loods heeft hij een complete werkplaats ingericht voor het houtbewerken. “Ik ben begonnen met een tweedehands draaibank en heb inmiddels een mooie nieuwe erbij staan. Als ik nu iemand heb die het houtdraaien wil leren, dan kan die mooi oefenen op een van de draaibanken.” Want dat is wat Friet heel graag wil: de kennis die hij heeft over het houtdraaien overbrengen op anderen. “Tegenwoordig kun je bijna nergens meer dit soort ambachten leren. Dat is toch zonde want je kunt prachtige dingen maken van hout!”

Expositieruimte

Friet blijkt behoorlijk creatief te zijn, hij kan ook prachtig tekenen. De tekeningen zijn ook te zien in de expositieruimte, aangevuld met schilderijen van de familie. Wie het leuk lijkt om dit alles te bekijken, interesse heeft in houtdraaien of het wil leren, kan zijn expositieruimte bezoeken aan de Schepenmakersdijk.