Cruijff 75: Totaal- en pressievoetbal voor dummies

In ‘Arnold Mühren: een ster op het shirt van een bijzondere voetbalcultuur’ (enClave, jaargang 1 | Voorjaar 2021) wijdde ik een aparte paragraaf aan de essentie en het ontstaan van totaalvoetbal. Aan het begin van de jaren zeventig ontketende het gouden, langharige Ajax aan de hand van Cruijff een (deels esthetische) revolutie in de meest beoefende sport ter wereld. Cruijff: “Ik hield vast aan een concept, hoewel ik de uitkomst ervan ook niet kende.” Een lerende organisatie avant la lettre. Ook het Volendamse voetbal zou er zonder Cruijff anders hebben uitgezien. Vandaar deze post.

Madrid-juggle

Op 25 april 1973, tijdens de tweede halve finale (de ‘second leg’) Real Madrid – Ajax (0-1), verving Arnold Mühren de geblesseerde linksbuiten Piet Keizer (zie figuur 5). In de toch wat moeizaam met 2-1 gewonnen thuiswedstrijd was hij in de rust ook al voor hem ingevallen. Volgens Arnold vond Gerrit het wel lekker voetballen met hem zo voor zich, omdat hij (in tegenstelling tot Piet Keizer) wel meeverdedigde. Volgens Van Den Nieuwenhof bracht Arnold meer balans op het middenveld. In de 50e minuut scoorde Gerrie de 0-1. Nog geen tien minuten later besloot hij op een symbolische manier duidelijk te maken dat het maagdelijk witte, Koninklijke Madrid, door dit voor de gelegenheid geheel in het rood gestoken, revolutionaire Ajax, in zijn eigen paleis als koning voetbal zou worden onttroond. Hoe intuïtief was deze actie?

Ruim op de helft van de tegenstander, vanaf iets hoger dan middelhoogte, plukte Gerrie met de linkervoet een crossbal van Suurbier uit de Madrileense avondlucht, hield hem vervolgens met rechts, links, rechts hoog, had de bal even later klem in de kom van de linkervoet, totdat hij hem – zonder om of opzij te kijken – nonchalant schuin links naar voren wipte. Op dat moment kwam de opkomende linksback Ruud Krol uit zijn rug langszij. Gerrie zag niet dat Krol kwam: Gerrie wist dat Krol kwam. En dat leek hij hier ook expliciet duidelijk te willen maken. Toen de bal bij Krol aankwam had deze het gras nog niet geraakt.

Hier meer op de site van en-Clave.