Edams Museum opent twee exposites in één weekend

Het Edams Museum pakt dit voorjaar uit met maar liefst twee exposities. Op de bovenverdieping van het oude raadhuis staat de bijna-val en het latere herstel van de Speeltoren, deze maand exact 50 jaar geleden, centraal. In het Coopmanshuys wordt werk getoond van kunstenaar W.O.J. Nieuwenkamp (1874-1950) met als thema ‘torens, tempels en bouwsels’. Foto Cor Kes www.luxphotography.nl: Betrokkenen tonen hun verbintenis met de Speeltoren tijdens de opening van de nieuwe expositie.

Vorige week zaterdag werd de tentoonstelling ‘Tien voor elf’ geopend. Een verwijzing naar de titel van het boek van Marianne Jonkman-Klok en Barton van Flymen en het moment waarop de klok in 1972 stil kwam te staan. Op zondag werd de expositie met het werk van Nieuwenkamp geopend.

Waar de expositie op de bovenverdieping van het Coopmanshuys - bestaande uit 35 etsen en schetsen - allen bruiklenen van de Stichting Nieuwenkamp, laat zien hoe productief, veelzijdig en talentvol de reislustige kunstenaar was, roept de tentoonstelling rondom de Speeltoren vooral emoties, herkenning en heel veel herinneringen op.

Sophie van Gullik, conservator van het Edams Museum, sprak de genodigden zaterdag toe onder de markante toren, die ze het ‘logo van de stad’ noemde. Zelf is ze opgegroeid in de schaduw van de Speeltoren ‘met de verhalen over Ome Gerrit (Bij ‘Vuur, red.) en het glasplaatje’. “Mocht de toren gevallen zijn dan zou Edam een stuk van haar identiteit hebben verloren.”

Toen Sophie benoemde wie er van de betrokkenen in de ruim twee jaar dat het project loopt waren gestorven, werd het even zwaar voor de jonge conservator. Als een van de vier geïnterviewden voor het boek overleed haar vader Pim kortgeleden. Als jonge bouwkundige had hij de werkzaamheden op de voet gevolgd en vastgelegd. Nog niet zo lang geleden zat hij voor de tweede maal met fotograaf Barton van Flymen aan de huiskamertafel in de Kleine Kerkstraat. Want ook in 1972 kruisten hun paden zich.

Jan van Zanen, Edammer en de huidige burgemeester van Den Haag, is een charismatische rasverteller. Hij was door zijn achternicht Marianne Jonkman gevraagd om een inleidende speech te houden. Dat deed hij met liefde! Van Zanen bracht zijn jeugd door om de hoek van de toren aan de Lingerzijde. En herinnerde zich nog goed dat hij als 10-jarig jongetje elke dag richting de openbare lagere school langs de Speeltoren liep. Tot begin mei 1972, toen de weg werd afgesloten.

Zijn ome Henk van Zanen was in die dagen wethouder. In een oud krantenartikel is nog te zien hoe het toenmalige college onder leiding van burgemeester Kok zich buigt over de mogelijke oplossingen om de toren te redden. De burgemeester van Den Haag had zich ondanks zijn drukke baan goed voorbereid en verhaalde over zijn persoonlijke herinneringen en de prachtige foto´s van Barton van Flymen, die enkele dagen in Edam had rondgezworven om de ontredderde bevolking en de werkzaamheden vast te leggen. Ze geven een uniek beeld van een veranderd tijdsgewricht.

In september zal er op de landelijke televisie een documentaire te zien zijn. In Edam geeft de expositie alvast een prachtig beeld van de bijna-val die ook 50 jaar later zoveel emoties en herinneringen oproept.

Het is van deze expositie maar enkele stappen naar het Coopmanshuys. Daar tref je ook de Speeltoren aan, net als een door Nieuwenkamp ontworpen uitkijktoren in Lunteren, schetsen van omliggende Waterlandse plaatsen en kleurrijke oorden in Azië, Afrika en Europa.

Voor de liefhebbers van Edam een must see!