De IJsvogel

Velen denken dat je voor het spotten van deze exotisch ogende soort helemaal naar Limburg, of sterker nog, Frankrijk moet afreizen. Maar dat kan ook gewoon bij ons in de kleipolder! Waar helder water aanwezig is, voorzien van een rijke visstand plus overhangende takken waarvanaf een vis kan worden gespiest, kun je dit ijsblauw-oranje juweeltje bewonderen. De ijsvogel kondigt zijn aantocht meestal aan met een schelle 'tieeee tiee' (klinkt een beetje als een alarmerende merel), dat is het moment waar je je blik even richting water en oever moet wenden.

IJsvogels zijn supervissers. Vanaf een tak of andere uitkijkpost duiken ze loodrecht het water in. Daarbij gebruikt de ijsvogel een soort ingebouwde duikbril. Dat is een beschermvlies dat hij voor zijn ogen trekt op het moment dat zijn kop het wateroppervlak raakt. Heel handig, zo kan hij onder water goed uitkijken naar zijn prooi. De ijsvogel broedt het liefst in omgevallen boomkluit of steile kleiwandjes die aan het water grenzen. Daarin maakt hij een horizontale nestgang van ruim een halve meter diep.

Over die halve meter is goed nagedacht, dat is net iets langer dan de snavel van een reiger, die is zeker niet vies van een jonge ijsvogel of een ei.

Slecht gekozen naam

De ijsvogel doet zijn naam bepaald geen eer aan. De Engelse naam past beter: kingfisher, koning onder de vissers. Als iets een bedreiging vormt voor deze soort dan zijn dat namelijk strenge winters en de bijbehorende dichtgevroren sloten en plassen. Tijdens de strenge vorstperiode in februari 2021 is de populatie aan ijsvogels in Nederland en dus ook in onze gemeente gedecimeerd.

Survivors

Zie hiervoor de kaartjes met waarnemingen (uit Waarneming.nl) van vóór en na deze vorstperiode. IJsvogels kunnen maximaal één week zonder voedsel overleven, in die periode waren de wateren een kleine twee weken bevroren. Doordat een broedpaar wel drie keer per jaar kan broeden en per legsel vier tot acht jongen kan voortbrengen, is de populatie aan het herstellen. De survivors van de vorstperiode hebben inmiddels jongen voortgebracht die op zoek zijn gegaan naar een nieuw territorium.

Natuurpark de Broeckgouw

Zo wordt in Edam sinds kort weer regelmatig een ijsvogel gespot bij de Achterhaven, Voorhaven, Nieuwehaven (aldaar zelfs duikend vanaf een boot), de zwemsteigers ter hoogte van boer Schreuder (Markermeer) en natuurpark Broeckgouw. Ook is hij goed te spotten bij Fort Edam (daar werd tot 2021 ook gebroed). Vermoedelijk gaat het nu nog om maximaal twee individuen met een flinke actieradius. Iets noordelijker is de trefkans groot bij het sluisje van Schardam.

Oproep gemeente

Gemeente Edam-Volendam; zullen we de terugkomst van de ijsvogels een handje helpen door op geschikte locaties (bijvoorbeeld Broeckgouw) een broedwandje aan te leggen? Dat zal niet alleen de ijsvogels maar ook de mens goed doen, het zien van deze schoonheid leidt namelijk tot euforie.

Anneke Blokker