Namens de familie brengen wij u het droevige bericht dat Herman van Elteren (01-05-1928) op woensdag 27 september in de gezegende leeftijd van 95 jaar is overleden.
Vanwege zijn grote verdienste voor de theaterwereld − in binnen- en buitenland − waarin hij vanaf 1955 zo’n 50 jaar zeer actief was als acteur, decor- en kostuumontwerper, is Herman in 2006 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Zijn betekenis voor en zijn grote bijdrage aan talloze activiteiten binnen de Waterlandse gemeenschap was voor het gemeentebestuur in 2005 aanleiding om hem tot ereburger van de gemeente Waterland te benoemen. Herman leefde vanwege Alzheimer al geruime tijd buiten ieders gezichtsveld en fysieke problemen begin dit jaar maakten het noodzakelijk dat hij recent in het Erasmus verpleeghuis in Zaandam is opgenomen.
Van Elteren volgde zijn opleidingen aan de Middelbare Kunstnijverheidsschool te Maastricht en aan de Jan van Eyck Academie eveneens in Maastricht. Zijn leermeesters waren de beeldhouwers Oscar Jespers en Charles Vos. Vervolgens volgde hij de Toneelschool Arnhem, waar hij in 1960 slaagde. In de eerste helft van zijn carrière is Van Elteren vooral bekend geworden door zijn vele decors en zijn kostuums. Maar als je hem vroeg wat zijn beroep was, dan was dat acteur.
Hij heeft met de grote acteurs van Nederland op de planken gestaan. Om er enkele te noemen: Ko van Dijk, Willem Nijholt, Petra Lasseur, Kitty Courbois, Ellen Vogel, Ton Lutz, Jules Croiset en Hans Boswinkel. Voor ruim 120 voorstellingen maakte hij decors. Niet alleen voor o.a. De Nederlandse Opera, Het Publiekstheater, De Nederlandse Comedie, maar ook voor theatershows van Youp van ’t Hek, Martine Bijl en Tineke Schouten. Voor veel van die voorstellingen ontwierp hij ook op zijn bijzonder karakteristieke wijze de kostuums.
Veel van de prachtige tekeningen van deze ontwerpen zijn bewaard gebleven. Daarnaast illustreerde hij enkele kinderboeken, zoals Broodje Boek van Mies Bouhuys en Koen van Monnickendam van Hans Keijzer. Niet onvermeld mag blijven dat Herman jarenlang rond 1 januari een voorstelling heeft gespeeld van De Gijsbrecht van Aemstel van Joost van den Vondel. Daarvoor had hij een speciaal pop-up boek ontworpen en gemaakt, waarbij hij de onderdelen kon laten bewegen.
Toen zijn professionele carrière begin deze eeuw ten einde liep stelde hij zijn talenten op vele fronten beschikbaar voor de Waterlandse gemeenschap. Hij ontwierp en hakte zo’n 22 gevelstenen voor Monnickendamse gevels. Hij was de ontwerper van de middeleeuwse kledinglijn, een belangrijke basis voor het succes van de Monnickendamse stadsfeesten in 2005. In vervolg hierop dankt het Middeleeuw Genootschap Monnickendam een groot deel van de succesvolle optredens aan zijn inbreng. Herman liep tot 2018 als Magere Hein voorop in de jaarlijkse Allerzielentocht/dodendans op 2 november. Een aantal van zijn theaterkostuums is dan in de dansende stoet te zien.
In 2010 heeft de KRO/RKK nog een indrukwekkende documentaire van hem gemaakt ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag. In 2013 is in het Waterlandsmuseum De Speeltoren een grootse en drukbezochte tentoonstelling georganiseerd, gewijd aan het gehele oeuvre van Van Elteren.
Met het overlijden van Herman van Elteren verliest de Nederlandse theaterwereld een uniek acteur, decor- en kostuumontwerper. Waterland verliest een landelijk bekende en lokaal zeer geliefde persoonlijkheid. Herman van Elteren zal nog lang in de Waterlandse gemeenschap voortleven, want zijn nalatenschap is op tal van gevels in de Monnickendamse binnenstad te zien. Een ruim 7 meter hoog wanddoek van zijn hand met de afbeelding van Sint Nicolaas siert de Grote Kerk in Monnickendam. En ook wordt jaarlijks in december bij De Waegh aan de haven de levensgrote kerststal opgesteld, waarvan de poppen, de prachtige kostuums en de aankleding door hem zijn ontworpen en gemaakt. Een van de herders is een zelfportret; zo heeft hij zich voor eenieder vereeuwigd.
De uitvaartdienst voor Herman van Elteren wordt gehouden op donderdag 5 oktober 2023, om 11.00 uur in de RK Nicolaas en Antoniuskerk, Noordeinde 19, 1141 AE Monnickendam.
Foto’s studioarnoldvanderzee.nl