Onderstaand kladblok is geschreven in november 2003. Kenners zagen de ramp toen al aankomen.
KLADBLOK
Heilige Huisjes.
In de tien jaar dat wij nu in Volendam wonen, heb ik het grootste deel van Blokgouw, het middengebied en een aantal inbrei-locaties zien bouwen. In tien jaar tijd zijn er zo veel woningen bijgekomen dat je je afvraagt of er zo langzamerhand geen evenwicht ontstaat tussen vraag en aanbod van koopwoningen. En, of er niet te weinig huurwoningen en seniorenwoningen zijn gebouwd.
In Volendam kijken ze je bij zo’n vraag maar raar aan. Meerdere generaties zijn hier inmiddels opgegroeid met het voorrecht dat er een betaalbaar nieuwbouwhuis voor ze klaar staat. En de volgende generatie die zich nu aandient, verwacht dat voor hen hetzelfde geldt. Dus is iedereen druk in de weer om er een nieuwe wijk bij te bouwen. Zuidpolder-Oost is als je het mag geloven het beloofde land voor menig jongere die nu thuis zit te verpieteren. Door menig ouder wordt er zuchtend naar uitgezien opdat hun meerderjarig kroost eindelijk het ouderlijk huis zal kunnen verlaten.
Ondertussen komen er honderden bestaande woningen in de verkoop die versmaad worden omdat ze te duur zouden zijn en niet nieuw. Die bestaande woningen worden vooral gekocht door jassen die kennelijk wel geld hebben of beter kunnen rekenen..
We kijken bij dit onderwerp naar een deel van het culturele landschap van Volendam. Kritiekloos wordt er van uit gegaan dat je als jongere recht hebt op een nieuwbouwwoning, kritiekloos wordt er van uitgegaan dat een bestaande woning onbetaalbaar is en kritiekloos wordt de steeds schaarser worden gemeentegrond opgeofferd aan het ideaal van een nieuwbouwwoning. Kritiekloos, want de politieke partij die rond dit onderwerp kritische vragen zou durven stellen, kan het bij de volgende verkiezingen wel schudden. De laatste verkiezingswinst van het CDA was vooral te danken aan de euforie over de nieuwbouwplannen in de Zuidpolder.
Wethouder Nouwen mag van de NIVO (22 oktober 2003) opnieuw op de propagandistische toer. Pius van de NIVO heeft tien vragen bij hem ingeleverd en mister Nouwen heeft er zelf de antwoorden onder mogen tikken. Door het achterwege blijven van kritisch doorvragen is het een wollig en mistig verhaal geworden.Het is bijvoorbeeld onduidelijk wat voor soort woningen er zal worden gebouwd. Een woonwensenonderzoek moet daar helderheid in brengen. Voor de bouwdrift is er nog geen markt vastgesteld. Maar met de nadrukkelijke claim van de jongeren kun je je afvragen of er voldoende rekening zal worden gehouden met de tekorten die er nu ook al zijn voor seniorenwoningen en huurwoningen. Wie komt er op voor de belangen voor mensen met deze woonwensen?
Mogen mensen uit de regio een woning kopen in de Zuidpolder? Er volgt een omstandig antwoord. Met goed lezen kom je er dan achter dat het antwoord gewoon ‘ja’ is. Onmiddellijk wordt dat ja echter weer gerelativeerd omdat de wethouder verwacht dat andere regiogemeenten ook mogen bouwen. Het antwoord luidt dan in feite: ‘ja, zuidpolder-oost is ook voor de regio bestemd, maar ik verwacht dat er geen kopers uit de regio komen opdagen’. Je zou willen geloven dat het waar was. Dat is waar Nouwen ook op mikt. Maar natuurlijk is het niet waar. De provincie heeft gewoon vastgesteld dat het een regiolocatie is. Als Volendam daar nee tegen had gezegd, hadden ze helemaal niets gekregen.
Over de niet onbelangrijke procedurele kant vertelt mister Nouwen lang niet alles van wat we zouden moeten weten. Door de druk om te presteren worden er door de gemeente procedurele fouten gemaakt. Ik citeer de Stichting Behoud Waterland die stelt: ‘het aantal verkeerde, ontijdige en rammelende voorbereidingsbesluiten dat de gemeenteraad heeft genomen om tot het ontwerp-bestemmingsplan te komen, is niet bij te houden’. Het illustreert hoe moeilijk het is voor politieke partijen om bij dit onderwerp een kritische rol te vervullen die tot meer zorgvuldigheid leidt.
En dan het jaartal. Wanneer gaan we bouwen? Mister Nouwen: ‘twee jaar, als alles goed gaat’.
Moet je daar als jongere dan maar op rekenen? Ik zou het niet doen. Want je kunt er niet op rekenen dat alles goed gaat. Nouwen heeft zoveel organisaties, die bezwaren hebben, boos gemaakt, dat het door in te dienen bezwaren waarschijnlijk wel heel lang gaat duren. Het wordt op z’n vroegst 2008 verwachten enkele ingewijden. Ze verwachten ook dat veel jongeren die op een nieuwbouwwoning in de Zuidpolder zitten te wachten naast het net zullen vissen.
Slimme jongeren wachten daarom niet passief af. Ze denken na en ze rekenen. Ze worden de nieuwe helden van Volendam omdat ze de voorhoede vormen van een nieuwe generatie die aantoont hoe slim het is om een bestaande woning te kopen. Niet wachten, maar toeslaan als het je tijd is. Zulke goede en goed onderhouden woningen als er in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw werden gebouwd, zul je in de Zuidpolder niet meer vinden. Jassen weten dat allang. Dat ze beter kunnen rekenen dan in Volendam, daar geloof ik niets van.
Peter Louter.
Ambtsbezoeken geven de gelegenheid om met verschillende maatschappelijk vaak zeer betrokken inwoners in contact te komen.