“Hoe dan?” Die vraag ligt voor de hand en gaat door de hoofden van alle deelnemers aan een excursie en een presentatie over de ganzenproblematiek in onze regio. Bijeen waren gedeputeerde Jelle Beemsterboer, Staatsbosbeheer, agrariërs, de Faunabeheereenheid, Wildbeheereenheid Zeevang/Beemster en LTO Noord-Holland, een gemêleerd gezelschap met één doel: het terugbrengen van het aantal ganzen naar een aanvaardbare populatie.

In een weiland tussen Warder en Edam wordt aanschouwelijk gemaakt wat vraat veroorzaakt. Onder een kooi staat het gras 20 cm hoog, daaromheen zijn maar enkele centimeters te zien. Ina Bouwman, agrariër in Warder, geeft aan dat zij percelen hebben die nagenoeg kaal zijn. Vorige week moesten zij nog 120 balen kuilgras aankopen omdat het voer op raakte. Er kon niet genoeg zelf worden geoogst omdat het gras er eenvoudigweg niet was. En juist het jonge, eiwitrijke gras wordt al heel vroeg door de ganzen weggevreten. In de presentatie op de boerderij van Frank Wennekers wordt een filmpje uit de Beemster getoond waarop te zien is hoe grauwe ganzen zich te goed hebben gedaan in een veld suikerbieten, er blijft helemaal niets van over. De grote boosdoener is de grauwe gans die hier een jaarrond is. De kolgans eet uitsluitend gras. Maar als het gras op is, gaat de grauwe gans voor aardappelen, suikerbieten en graan.

Provincie Noord-Holland

Gedeputeerde Jelle Beemsterboer: “Bestrijding van de ganzen kost heel veel geld. In 2024 heeft de provincie 23 miljoen euro uitgekeerd aan agrariërs om schade te compenseren. Voor de begroting is dit een zware last. Nu komt er 3 miljoen extra beschikbaar voor bestrijding die al 1,2 miljoen vergt. We moeten echt inzetten op reductie omdat de provincie de financiële last niet langer aankan. Er is dus sprake van enorme schade aan de landbouw die gevolgen heeft voor de voedselzekerheid en de voedselprijzen. Bovendien vormen de ganzen een bedreiging voor de weidevogelstand. Overigens is de ganzenpopulatie niet alleen een probleem voor onze provincie. Om een juridische waterdicht faunabeheerplan te krijgen, wordt samengewerkt met andere provincies.”

Afschot in de koelcel

Tijdens de bijeenkomst werd opnieuw duidelijk dat afschot de effectiefste manier is van bestrijden. Verjagen helpt niet. De 60 gecertificeerde jagers van de Wildbeheereenheid Zeevang/Beemster gaan onder strenge regels het land in op verzoek van de agrariër. Er is dringend behoefte aan koelcontainers waarin de gedode vogels kunnen worden bewaard. Een deel daarvan gaat naar de poeliers, de rest is bestemd voor biologisch diervoeder. Gedeputeerde Beemsterboer zegde de vergadering toe uit te zoeken of de containers eerder geleverd kunnen worden. Het gaat om zo’n € 10.000,- op jaarbasis. De locatie wordt een centraal punt in het gebied van de wildbeheereenheid Beemster/Zeevang.

Waterkwaliteit

Ina Bouwman vroeg tenslotte aandacht voor de waterkwaliteit: “Een aantal boeren in Noord-Holland en Friesland werkt samen in het project Boeren meten Waterkwaliteit, gestart in de zomer van 2024 gestart met maandelijkse metingen in samenwerking met Deltares. In februari 2025 werd het water onderzocht op een perceel ondergelopen land waar ganzen en smienten bivakkeren. Waar de nitraatwaarde in de Zeevang normaliter zo’n 0,1 is, is dat opgelopen naar 5,0. Landelijk beleid verbiedt het uitspoelen van mest naar het oppervlaktewater, wij moeten aan allerlei regels voldoen, maar voorkomen dat het sterk vervuilde water door de ganzen tóch de sloot instroomt, dat kunnen wij niet.”

Yvonne Jonkman