Op 10 juli werd in de raadszaal de Kadernota 2026 besproken. 85 pagina’s aan beleidsvoornemens, financiële mutaties en ambities. Wat op papier bedoeld is als richtinggevend kader voor de gemeentebegroting, bleek in de praktijk niets meer dan een vrijblijvende denkrichting. Geen stemmingen. Geen amendementen. Geen besluitvorming. Een stilzwijgende machtsverschuiving.

Wat betekent dat concreet? Dat er plannen worden besproken voor onder meer € 225.000 aan structurele formatie-uitbreiding (denk aan bestuursadviseurs en participatiecoördinatoren), tonnen aan organisatieadvies en onderzoek, miljoeneninvesteringen in gronden waarvoor de komende elf jaar niet eens stroom beschikbaar is, en inhoudelijke wijzigingen in het sociaal domein die directe gevolgen kunnen hebben voor de ondersteuning van onze inwoners. Maar de raad mag daarover geen formeel besluit nemen. Er ligt wel een raadsvoorstel, maar geen stemming. Alleen “richting geven”. Wat de raad zegt, wordt daarna in een Excel-bestandje samengevat per fractie, en op basis daarvan stelt het college straks de begroting op. Wie bepaalt dan wat er inkomt en wat niet? Het college. Niet de raad.

Lokaal Edam-Volendam vindt dit een fundamenteel probleem. Want dit is geen kaderstelling, dit is schijninspraak. Het hele systeem van dualisme en politieke controle wordt hiermee buitenspel gezet. En erger nog, onze fractie heeft een inhoudelijk amendement voorbereid en op tijd ingediend, waarin we oproepen om deze kadernota alleen te gebruiken voor wettelijke verplichtingen en eerder vastgesteld beleid. Alles wat nieuw is, met structurele impact, moet expliciet besproken en besloten worden voor de verkiezingen. Maar ook dat amendement werd geweigerd. Niet omdat het inhoudelijk rammelt, maar omdat de procedure zo is aangepast dat het niet eens meer besproken mag worden.

Dat is de omgekeerde wereld. Acht maanden voor de verkiezingen krijgt het college vrij spel om beleid voor te bereiden met vergaande financiële gevolgen, zonder dat er politieke toetsing plaatsvindt. Geen controle, geen grenzen, geen tegenmacht. En dat terwijl de gemeentewet, het Reglement van Orde en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) juist voorschrijven dat de raad kaders stelt en toeziet op investeringen en risico’s. Zeker bij grondaankopen in gebieden zoals de Purmer, waar pas vanaf 2036 stroom geleverd kan worden, en waar dus helemaal geen ontwikkeling mogelijk is binnen de termijn van vijf jaar. Financieel speculatief beleid, terwijl de OZB al stijgt en het investeringsplafond steeds verder wordt opgerekt.

We moeten voorkomen dat het college stilletjes steeds meer macht naar zich toetrekt, alleen omdat de spelregels handig zijn veranderd. Geen miljoenen aan luchtfietserij terwijl inwoners worstelen met inflatie en woonlasten. Geen dure reorganisaties in verkiezingstijd. Wat wij willen is simpel, dat de raad kaders stelt, en dat het college daarbinnen werkt. Zoals het hoort.

Daarom pleiten wij ervoor dat deze kadernota alsnog formeel op de raadsagenda komt. Niet om tegen te houden wat nodig is, maar om te kunnen kiezen wat echt van waarde is.

Fractie Lokaal Edam-Volendam