In mei 2025 zijn vanuit de fracties van Groen Links, PvdA, D66 en het CDA vragen gesteld over onteigening Joods vastgoed. Deze vragen zijn door ons college beantwoord. In de beantwoording heeft het college ook een toezegging gedaan over het informeren van de raad over het vervolg. Met dit RID beantwoordt het college aan de toezegging. Foto: Niesenoortburgwal 2 in Monnickendam in de oorlog opgekocht door gemeente.

Samenvatting

Na de beantwoording van de raadsvragen hebben wij de heer Drs. Aaldrik Hermans (historicus) gevraagd een voorstel te doen voor een onderzoek naar het Joods Vastgoed in de gemeenten die ten tijde van WO2 zelfstandige gemeenten waren en nu deel uitmaken van de gemeente Waterland. De heer Hermans is gespecialiseerd in de oorlogsgeschiedenis, met name toegespitst op de Joodse bevolking. De heer Hermans heeft vele publicaties hierover op zijn naam staan.

De heer Hermans heeft zijn onderzoeksopzet opgebouwd met de volgende driedeling:

1. Verkenning Joods Vastgoed.
   Dit deel betreft het doorzoeken en verwerken van ca. 2500 geschillendossiers in het Nationaal Archief, waaruit rapportages volgen over de panden in de gemeente Waterland (de voormalige gemeenten die daar deel van uit maken).
2. Verkenning behandeling Joodse inwoners na terugkeer (gemeentelijke naheffingen).
   Het betreft hier het doorzoeken en verwerken van de gegevens uit belastingcohiers (registers) en gemeentesecretariaat bij het Waterlands Archief en provinciaal archief in Haarlem.
3. Verkenning rol van het Openbaar Bestuur van de betreffende gemeenten.
   In dit deel gaat het om de houding van de gemeentebesturen jegens de bezetter en de door de bezetter opgelegde regels en richtlijnen.

Het totaalbedrag hiervoor bedraagt € 8.000,-. Dit bedrag is exclusief reis-/parkeerkosten.

Bijgaand treft u de gehele onderzoeksopzet en kostenopgave aan. Wij hebben deze opzet als compleet beoordeeld en derhalve opdracht verleend om het onderzoek langs deze driedeling op te starten en af te ronden.

Delen met de raad voorafgaand aan het onderzoek/opdrachtverlening eerste deel

In de beantwoording van de raadsvragen hebben wij toegezegd de onderzoeksopzet voor de start van het onderzoek met de raad te delen.

Om vertraging in het proces te voorkomen heeft het college ervoor gekozen opdracht te verlenen voor (uitsluitend) het eerste deel. Voor de onderdelen 2 en 3 wachten wij af of u bespreking van dit RID wenst en zo ja, wat het resultaat van een bespreking is. Mocht u het RID voor kennisgeving aannemen, dan zal direct daarna aanvullend opdracht worden verstrekt voor de onderdelen 2 en 3.

Financiën

Zoals ook in de beantwoording van de raadsvragen is aangegeven, doen wij voor dit onderzoek een dekkingsvoorstel. In de post Onvoorzien is nog ruim € 11.000,- beschikbaar. Dit bedrag is ruimschoots toereikend, uitgaande van de volgende kosten: € 8.000,- + € 1.000,- reis-/parkeerkosten/onvoorzien = € 9.000,-.

Onderzoeksopzet en emailbericht van de onderzoeker