Vijf glas-in-loodramen van Theo van Doesburg uit Museum de Lakenhal zijn onterecht verwijderd uit een woning in Broek in Waterland. Dat is de conclusie van een onderzoek van Dirk van Vliet. Maar het museum is voorlopig niet van plan de kunstwerken terug te geven.

Duidelijk is dat het verwijderen van de ramen destijds niet had gemogen. Het huis viel toen al onder beschermd dorpsgezicht en een benodigde vergunning voor het verwijderen ontbrak. Bovendien stond het op de nominatie om een gemeentelijk monument te worden.

Dat blijkt uit onderzoek van Dirk van Vliet. Dit jaar kwam hij met hartklachten thuis te zitten. Na een glas-in-loodcursus stortte hij zich op de vraag waarom de ramen uit de burgemeesterswoning van Broek in Waterland zijn verwijderd. Zijn bevindingen publiceerde hij in het blad Broeker Bijdragen van de Historische Vereniging Broek in Waterland.

Deze glas-in-loodramen zijn gemaakt door kunstenaar Theo van Doesburg, onderdeel van kunstenaarsstroming De Stijl. Hij voltooide het kunstwerk in 1917 in opdracht van de ontwerper van de burgemeesterswoning, Ko Oud. De ambtswoning en de glas-in-loodramen hoorden bij elkaar, in de kunstenaarswereld een ‘Gesamtkunstwerk’ genoemd.

Koopsom van 70.000 euro

Even terug naar het begin. In de zomer van 2000 kreeg de gemeente Waterland signalen dat de bijzondere ramen uit het huis waren verwijderd, blijkt uit het onderzoek van Van Vliet. De bewoner van het huis was overleden en de erfgenamen boden de ramen te koop aan, onder andere bij het Kröller Müller Museum en veilinghuis Sotheby’s Amsterdam.

De gemeente Waterland schreef de erfgenamen dat hier iets fout was gegaan, en eiste dat de ramen terug geplaatst zouden worden. Maar dat gebeurde niet. De erfgenamen namen een advocaat in de arm en de gemeente leek daarna niet veel actie te ondernemen.

In 2001, dus toen het al te laat was, werd het huis pas aangewezen als gemeentelijk monument. Zónder historische glas-in-loodramen dus.

Later doken die ramen ineens op in Museum De Lakenhal. Die had het kunstwerk in augustus 2002 aangeschaft via veilinghuis Christie’s, voor 70.000 euro. De aankoop werd gedaan met steun van de Vereniging van Belangstellenden in Museum De Lakenhal en de Vereniging Rembrandt met hulp van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Lees hier meer en de video op de site van NH Nieuws.