Donderdag 6 november 2025 heeft de gemeenteraad Edam-Volendam de begroting 2026 behandeld. Voorafgaand aan het debat over de begroting spreek ieder fractie haar Akgemene Beschouwingen uit. De tekst van de PvdA Edam-Volendam hier onder.

Namens de fractie van de Partij van de Arbeid willen wij beginnen met waardering voor alle inwoners, vrijwilligers en medewerkers van onze gemeente. We zien Edam-Volendam als een sterke gemeenschap, maar ook als een gemeente die worstelt met woningnood, betaalbaarheid en druk op maatschappelijke voorzieningen. Die druk is voor velen voelbaar. De PvdA wil dat beleid niet alleen gaat over cijfers, maar over mensen. Over de buurvrouw die mantelzorger is, de jonge muzikant in die een oefenruimte zoekt, of de alleenstaande ouder in de gemeente die zich zorgen maakt over de energierekening.

Voorzitter,

Wij roepen het college dan ook op om in elk besluit de menselijke maat centraal te zetten. Want een sterke gemeenschap bouw je niet met stenen of regels, maar met vertrouwen, solidariteit en gelijke kansen. Wij vinden dat Edam-Volendam een gemeente moet blijven waar iedereen kan wonen, werken en meedoen.

Het is tijd om balans op te maken. Wat ging goed? Wat kan beter? En vooral: welke koers willen we als gemeente varen in de komende vier jaar?

Voorzitter, om met het positieve verhaal te beginnen veel ging redelijk tot goed. Er zijn forse stappen gemaakt met betrekking tot de omgevingsvisie, er zijn stappen gemaakt bij de ontwikkeling van het bedrijventerrein in de Purmer en er lijken stappen gemaakt op het dossier Lange Weeren. Maar er ging ook veel niet goed, we zitten na diversie commissie-, thema- en raadspleinvergaderingen nog steeds te wachten op een nieuw afvalstoffenbeleid, de enige wijziging op dit gebied de afgelopen 4 jaar is de naamswijziging naar Grondstoffenbeleid. Maar helaas is een nieuwe naam nog geen nieuw beleid. Het raadsvoorstel betaald parkeren bleek op het laatste moment niet besluitrijp, de kadernota werd op het laatste moment ingetrokken. De eerste aanzet Waterfront lijkt meer op een Toeristische visie voor 1500 meter van het Waterfront Edam-Volendam. Kortom er valt nog veel te verbeteren.

Onze algemene indruk van de begroting 2026? Wij waarderen dat de gemeente werkt naar een sluitende begroting, maar zijn teleurgesteld in de manier waarop het proces met het plots intrekken van de kadernota is verlopen. Voorzitter, ik ga er vanuit dat er vandaag door diverse fracties op de cijfers en de euro’s ingegaan zal worden en onder het motto schoenmaker blijf bij je leest laat ik dat dan ook aan hen over.

De PvdA kiest voor een koers van solidariteit, duurzaamheid en gelijkwaardigheid – met oog voor de mensen die ons het meest nodig hebben. Voorzitter dat zal ik in deze bijdrage op voor ons belangrijke aspecten toelichten.

Als eerste Wonen.

De woningnood blijft een groot probleem in onze gemeente. Starters kunnen geen kant op, ouderen wachten te lang, en jonge gezinnen vinden geen betaalbare woning.

Hoewel er kleinere woningbouwprojecten zoals Maria Goretti, Noorderstraat in Edam en Waterrijk 3b en c in Oosthuizen gestart zijn, zijn deze niet meer dan de bekende druppel op een gloeiende plaat. Het aantal betaalbare huur en koopwoningen blijft onvoldoende om de vraag af te dekken. De grote projecten zoals de Lange Weeren en de herontwikkeling Industrieterrein Julianaweg kunnen een grote hap uit het wachtenden bestand nemen, maar leveren waarschijnlijk pas over jaren resultaat.
Daarom zegt de PvdA: het is tijd voor versnelling.

Die versnelling zou kunnen gebeuren door: ruimere mogelijkheden voor woningsplitsing en mantelzorgwoningen, tijdelijke en modulaire woningen, en een actief grondbeleid om grip te houden op betaalbare bouw.
Een visie op wonen is mooi, maar inwoners hebben een huis nodig en geen visie. Om de uitspraak van oud PvdA-kamerlid Jan Schaefer aan te passen “In een visie kan je niet wonen”
De PvdA maakt het recht op wonen hét speerpunt richting de verkiezingen van 2026.

Voorzitter het tweede punt is Samenleving/WMO

Ook in Edam-Volendam hebben steeds meer mensen moeite om rond te komen.

De stijgende kosten voor zorg, energie en boodschappen drukken zwaar op huishoudens. De PvdA vindt dat niemand in Edam-Volendam in armoede mag leven of opgroeien. Daarom pleiten we voor ruimhartige bijzondere bijstand, snelle schuldhulpverlening en structurele aandacht voor energiearmoede.

Met het inzetten op preventie, jeugd en ouderenzorg zijn we op de goede weg, want wie nu ondersteunt, voorkomt grotere problemen later. Dat is niet alleen sociaal, maar ook verstandig beleid waarbij er op deze onderdelen in onze ogen dan ook niet beknibbeld mag worden op de budgetten hiervoor. Mantelzorgers vormen een cruciaal fundament onder de zorg voor kwetsbare inwoners. Zij zorgen dat mensen langer thuis kunnen wonen, leveren sociale steun en vullen het formele zorgsysteem aan. Tegelijkertijd staan zij onder druk — door tijdsbelasting, emotionele belasting en soms onvoldoende ondersteuning. Goede ondersteuning, erkenning en passende voorzieningen zijn daarom essentieel zodat mantelzorgers duurzaam hun rol kunnen vervullen zonder dat zij zelf uitvallen. Voorzitter, wij zullen vandaag een motie indienen om de mantelzorgers een klein steuntje in de rug te geven.

En dan Verkeer

Verkeersveiligheid en leefbaarheid blijft een van de grootste zorgen in onze gemeente. Ouderen, mindervaliden en ouders maken zich terecht zorgen over drukke wegen, onveilige oversteekplaatsen, hardrijders en verkeersveiligheid in de woonwijken.

De PvdA wil dat het college extra prioriteit geeft aan de verkeersveiligheid, waarin de gevaarlijkste punten als eerste worden aangepakt. En dan niet alleen in de kernen Edam, Volendam en Oosthuizen maar met name in het buitengebied, bij alle dorpsraden staat de verkeersveiligheid op nummer één van hun zorgen. Hierbij is een stevige inbreng van de bewoners van de diverse wijken en kernen noodzakelijk.

Een leefbare gemeente is een veilige gemeente – voor automobilisten, fietsers, voetgangers, bezoekers en inwoners. De PvdA is blij dat er stappen worden gezet op het gebied van inwonersparticipatie, maar we zijn er nog niet. We willen dat inwoners écht vroegtijdig worden betrokken bij projecten.

Daarom nogmaals onze oproep: stel bij elk groot plan een klankbordgroep van inwoners samen, vanaf het begin. Niet om draagvlak te “organiseren”, maar om beleid te verbeteren. Besturen is geen kwestie van uitleggen waarom iets niet kan, maar van zoeken naar hoe het wél kan. Die houding willen we vasthouden en versterken.

Onze gemeente is rijk aan dorpen, elk met een eigen karakter en trots. De PvdA vindt dat elke kern gelijke aandacht verdient. Of je nu in Edam, Volendam, Oosthuizen, Warder of Middelie woont – je hebt recht op goede voorzieningen, bereikbaarheid en ontmoetingsplekken. Dorpshuizen, sportclubs, dorpsraden en culturele verenigingen zijn het sociale cement van onze samenleving. Daar moeten we zuinig op zijn. Investeren in die plekken is investeren in verbondenheid.
De komende maanden staan in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen van 2026.

Voor de PvdA is dat een kans om opnieuw te laten zien waar wij voor staan: sociale rechtvaardigheid, betaalbaar wonen, menselijke zorg en duurzaamheid. De uitdagingen van deze tijd vragen om moed, verbinding en solidariteit – precies de kernwaarden van de PvdA.

We geloven in samenwerking – binnen de raad, met maatschappelijke organisaties en met inwoners. De afgelopen periode hebben we goed samengewerkt met alle partijen, maar met name met GroenLinks.
Voorzitter, 2025 is een jaar van overgang, de belangrijkste is wat ons betreft dat de fracties GroenLinks en PvdA besloten hebben als één gezamenlijke fractie de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 in te gaan. We gaan samen met een nieuwe gemeenteraad zorgen dat de inwoners het recht hebben dat we doen wat we beloven.

De nieuwe fractie GroenLinks/PvdA kiest voor een gemeente waar iedereen mee kan doen.

Waar wonen betaalbaar is, waar zorg dichtbij en menselijk is, waar duurzaamheid vanzelfsprekend is en waar bestuur betrouwbaar en transparant is.

Voorzitter, ik ben iets uit de tijd gelopen. Maar omdat dit waarschijnlijk de laatste algemene beschouwingen van de PvdA als zelfstandige fractie zijn hoop ik dat het mij vergeven wordt.

Dank u wel.