De Breek in Etersheim bestaat 20 jaar. Op initiatief van oud-burgemeester Den Hartog startten in 2002 de herstelwerkzaamheden aan de molen, er werd een informatiecentrum gebouwd met horeca, een kapschuur en het archeologisch minimuseum De Waterwolf. Dit alles is te vinden op het molenerf aan de Etersheimerbraakweg. Sinds december 2022 zijn Samantha van den Bos en Roel van Rijsewijk de exploitanten. De Stichting Etersheimerbraak is de eigenaar van de molen en de gebouwen. Foto Yvonne Jonkman: Samantha van den Bos werkt aan een toekomstbestendig plan en hoopt op medewerking van het stichtingsbestuur.

In gesprek met Samantha van den Bos: “We zijn hier neergestreken uit liefde en romantiek voor de locatie. We raakten geïnspireerd door de grootsheid van deze plek, de molen, de geschiedenis en het verhaal van deze kleine polder. Wij waren bezig met de vraagstukken van vandaag: hoe verbeter je de wereld en hoe willen we met elkaar leven? We vonden hier de plek met een publieke én een educatieve functie waar we jaarlijks zo’n 20000 bezoeker ontvangen. Van dagjestoerist tot vogelaar of molenfanaat. Er wordt gerouwd, getrouwd, gevierd en gepolderd door bedrijven en organisaties. Wij zijn de huiskamer van de buurt en bieden een podium voor de lokale kunstenaar. Eigenlijk zetten we de koers voort die Anna, de exploitant vanaf 2000, in gang zette. Wij werken nu aan een plan dat het beheer van het erfgoed naar de toekomst meeneemt. Twintig jaar geleden werden er andere eisen gesteld aan het pand en de omgeving.”

Plan

“In ons plan focussen we op de transities, waterbeheer, landbouw, voedsel en klimaatadaptatie. We organiseren hiervoor een leuke programmering en creatieve workshops. Het is onze ambitie om de Nederlandse keuken te herwaarderen met bereidingswijzen als wecken, stoven, roken, poffen. We willen een kaart met seizoensgebonden producten hier uit de polder, dus een korte keten. Zo kunnen we mensen een lekkere lunch aanbieden terwijl ze genieten van de omgeving. En natuurlijk is er nog steeds de beroemde omfiets appeltaart. Maar dan hebben we wel een vernieuwde keuken nodig. De plek heeft grote potentie, maar er zijn donkere wolken aan de hemel: de zo gewenste steiger voor de bruine vloot komt er niet, er komen geen zonnepanelen, de kapschuur kan niet worden afgesloten omdat daarvoor geen middelen zijn, een jaarrond exploitatie is niet mogelijk en er is achterstallig onderhoud.”

Verschil van inzicht

Het wordt duidelijk dat de huidige exploitanten van inzicht verschillen met het stichtingsbestuur inzake de exploitatie van het erfgoedcomplex, het ontbreken van een business case en een visie op de ontwikkeling van het gebied. Samantha voegt toe dat zij in oplossingen wil denken en een gezamenlijke route naar succes wil lopen. “Ook de gemeente vraagt om een gedragen plan en is positief tot het ontwikkelen van het gebied. Daartoe moeten de opstallen verbouwd worden om het geheel exploitabel te maken. De molen zou via een generator stroom kunnen gaan opwekken waarmee fietsen geladen kunnen worden tijdens een cultuurhistorische stop. Dit vereist echter wel een bestemmingswijziging om bestaande bestemmingen recht te trekken. Zo is er nu geen horecabestemming en loopt bestemming ‘verkeer’ dwars door het pand. Mogelijke financierders zullen dat alleen doen als een en ander gecorrigeerd is naar feitelijk gebruik.”

Partnerschap

“Wij pleiten voor een partnerschap tussen ons, wij zijn sociaal-ondernemers, de gemeente, de huidige stichting en de provincie om vanuit een gedragen visie het gebied te ontwikkelen. Inmiddels werken wij aan het oprichten van een nieuwe stichting genaamd Het Laagste Hoogtepunt die vervolgens de taken en verantwoordelijkheden (lees: de opstallen) van de stichting Etersheimerbraak zal overnemen. In deze nieuwe stichting is er een bestuur, een uitvoerend orgaan en een raad van advies die uit experts bestaat. Het doel is samenwerking tussen de ondernemers en de stichting om een toekomstbestendige ontwikkeling van het molenerf en het gebied mogelijk te maken.
Wij blijven geloven in de potentie van het gebied en in de kracht van mensen die het gebied dragen.”