Begin augustus 2025 zijn er schriftelijke raadsvragen gesteld over mogelijk geroofd Joods vastgoed in onze gemeente. Dit naar aanleiding van berichtgeving over onteigend Joods vastgoed in gemeente Waterland. In de beantwoording heeft het college aangegeven welke informatie voor gemeente Purmerend bekend is (registratienummer 837011).

Beantwoording schriftelijke vragen voor Purmerend en Beemster
In de beantwoording van de schriftelijke vragen heeft het college aangegeven dat voor Purmerend inzichtelijk is welk Joods vastgoed is onteigend. Het meeste onteigende Joods vastgoed werd na de bevrijding weer op naam gesteld van de oorspronkelijke eigenaren of hun erfgenamen. Betrokkenen bij het onteigenen van het Joods vastgoed in Purmerend zijn na de oorlog berecht.

Voor de voormalige gemeente Beemster is aangegeven dat er bekend was dat er een woning aan de Rijperweg stond die mogelijk van Joodse families was, maar dat onbekend was of hier sprake is van onteigend Joods vastgoed. Het college heeft aan het Historisch Genootschap Beemster gevraagd of zij nader onderzoek wilden doen naar deze woning.

Bevindingen onderzoek Historisch Genootschap Beemster
Het Historisch Genootschap Beemster heeft de afgelopen maanden onderzoek gedaan naar mogelijk onteigend Joods vastgoed in Beemster met specifieke aandacht voor de woning aan de Rijperweg. Het onderzoek bestond uit onder meer archiefwerk en het achterhalen van verkoopaktes van de panden waarover twijfel bestond. Inmiddels zijn de bevindingen bekend. Het Historisch Genootschap Beemster geeft aan dat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid te concluderen is dat er tijdens de Tweede Wereldoorlog geen sprake is geweest van gedwongen verkoop van Joods onroerend goed in De Beemster.

Bovendien is vast komen te staan dat de panden aan de Rijperweg 30-31 nooit Joods eigendom zijn geweest. De woningen zijn pas in 1950 voor het eerst verkocht door de oorspronkelijke eigenaren. Het onderzoek van het Historisch Genootschap Beemster heeft ook inzicht gegeven in betrokkenheid van Beemster inwoners bij onteigend Joods vastgoed in andere gemeenten. Uit de Verkaufbücher blijkt dat er in drie gevallen sprake is geweest van kopers uit De Beemster van Joods vastgoed in Amsterdam. De betrokkenen hebben na de oorlog verantwoording moeten afleggen in het kader van de Bijzondere
Rechtspleging.

Tot slot
Op basis van het onderzoek van het Historisch Genootschap Beemster is te concluderen dat er voor de voormalige gemeente Beemster geen sprake is van geroofd Joods vastgoed. Het college is het Historisch Genootschap Beemster dankbaar voor het grondige onderzoek. Het Historisch Genootschap Beemster zal in het tijdschrift van de vereniging (De Nieuwe Schouwschuit) in een inhoudelijk artikel ook aandacht besteden aan de bevindingen van het onderzoek. Deze publicatie zal december 2025 verschijnen.