Door middel van deze raadsinformatiebrief willen wij u informeren over de stand van zaken binnen het toeristisch kerngebied van het Waterfront Volendam.
Dit is een gebied waarbij men kijkt naar de ruimtelijke aspecten van toerisme en recreatie. Tijdens de themabijeenkomst van 2 oktober 2025 hebben wij u meegenomen in “een wandeling” langs het gebied.

De vijf kansrijke locaties

Inleiding
Op 20 juli 2023 is door uw raad de omgevingsvisie vastgesteld waarna is besloten te starten met twee programma’s. Een van die programma’s is het programma Waterfront. Binnen het Waterfront (van Marinapark tot Schardam) is een effectief en ruimtelijk aantrekkelijk plan voor de toeristisch-recreatieve sector van groot belang. De drie doelen van het Waterfront zijn een betere balans voor het gebruik van het Waterfront, een borging van de cultuur, identiteit en het aanzicht van het Waterfront en het verbinden van de gebieden binnen het Waterfront. Dit geldt vanaf het land, maar ook vanaf het water. Afgelopen jaren is gebleken dat het toeristisch bezoek (aan o.a. de kern Volendam) is verschraald tot een kort bezoek van circa 4 uur. Dit is een van de redenen dat er specifiek is gekeken naar het toeristisch kerngebied Volendam vanaf het Marinapark/Slobbeland tot en met het Noordeinde.

Een andere reden is dat de balans in Volendam verder onder druk is komen te staan en daarom is in eerste instantie ervoor gekozen om ons te verdiepen in dit kerngebied. In korte tijd ontvangt Volendam veel bezoekers. Het toeristisch kerngebied is duidelijk herkenbaar en biedt een compact en beperkt gevarieerd aanbod met een sterke focus op souvenirwinkels, laagdrempelige attracties en vertrouwde horecagelegenheden. Dit maakt het gebied aantrekkelijk voor een kort en intensief bezoek, waarna bezoekers meestal andere delen van de regio gaan verkennen.

Motie verrommeling dijk
Enkele jaren geleden heeft de gemeenteraad een motie aangenomen gericht op het tegengaan van verrommeling en het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de dijk. Om uitvoering aan deze motie te geven gaan wij in gesprek met ondernemers en andere betrokkenen en wordt er gezamenlijk gezocht naar oplossingen en verbetermaatregelen voor o.a. geveluitvoeringen, terrassen, de openbare ruimte etc. Dit jaar zullen wij ook de uitvoering verder oppakken voor wat betreft de kerngebieden in het Waterfront richting Edam tot en met Schardam.

Analyse 2025

Afgelopen jaar hebben twee onafhankelijk onderzoekers na een uitgebreide analyse gekeken naar wat ruimtelijk past in het gebied en tevens voldoet aan de doelen en de pijlers van het programma Waterfront. In het kerngebied heeft men gekeken naar de locaties Oude Helling/Schokker-Prins en het Havendijkje en ook naar Slobbeland 9-11 en de AMVO omdat deze locaties in de toekomst mogelijk herontwikkeld gaan worden. Vervolgens zijn de onderzoekers in gezamenlijk overleg met de huidige eigenaren van deze locaties in gesprek gegaan, waarbij onderling de mogelijkheden van de locaties zijn besproken. De raad is eerder geïnformeerd over de stedenbouwkundige uitgangspunten en de toeristische planologie middels een raadsinformatiebrief van 11 februari 2025 en tijdens de presentatie aan uw raad op 2 oktober 2025.

4 pijlers
Om een toekomstbestendig verblijfstoerisme te kunnen realiseren, waarbij het toeristisch product wordt verbreed en verdiept, maken we gebruik van de vier pijlers: visserij, muziek, religie en kunst. Door onder andere de boeiende verhalen die Volendam kent (bijvoorbeeld de kunstenaars van hotel Spaander) zichtbaar en beleefbaar te maken, versterk je het toeristisch product. Het doel is om in elke kern de cultuur, de identiteit en het aanzicht te borgen, te verbeteren waar het kan en te verbinden met elkaar in het Waterfront.

Richtinggevende volumestudie voor vijf kansrijke locaties
Wij bieden een richtinggevende volumestudie ter inspiratie aan de eigenaren/initiatiefnemers waarbij rekening wordt gehouden met het aanzicht van het historische vissersdorp voor eventuele, nieuwe ontwikkelingen. Uit de gesprekken die de onderzoekers hebben gehad, zijn naderhand deze bevindingen op maat gemaakt en uitgewerkt. Vanuit dit vertrekpunt is de (bijgaande) volumestudie opgebouwd welke bestaat uit massa en een programma/invulling voor de vijf locaties waarbij de programmatische invullingen onderling kunnen worden gewisseld.

Deze studie is van belang om richting te geven aan wat wenselijk is in het kerngebied en om ervoor te zorgen dat meer nieuwe initiatieven kunnen bijdragen aan een toekomstbestendig en aantrekkelijk verblijfsgebied. De studie moet gezien worden als leidraad en er kunnen geen rechten aan worden ontleend door de initiatiefnemers.

Deze richtinggevende volumestudie is gebaseerd op de inpassing in de omgeving en passend bij de dorpse uitstraling van Volendam. Er is daarbij ook gekeken naar het geldende Omgevingsplan. Door de initiatiefnemers ingediende (gewenste) ontwikkelingen zijn niet altijd één op één in overeenstemming met het vigerende Omgevingsplan. Er wordt echter met aandacht gestreefd naar een goede balans op basis van het geldende planologische beleid. Medewerking, aan plannen die niet geheel passend zijn, kunnen middels de zogenaamde BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit)mogelijk worden gemaakt. Het college als bevoegd gezag moet zich dan – indien van toepassing – aan het bindende advies van uw gemeenteraad houden (artikel 16.15b van de Omgevingswet). Voor nietaangewezen gevallen heeft de gemeenteraad geen adviesrecht. De stappen die nu zijn gezet – waaronder de participatieve verkenning met eigenaren, de analyse van het huidige toeristisch aanbod en bijbehorende mogelijkheden – vormen een belangrijke basis voor de toekomstige besluitvorming. Uiteraard zal bij eventuele procedures voor afwijking van het omgevingsplan worden geparticipeerd met de omgeving van de betreffende objecten.

Proces programma Waterfront
De afgelopen periode heeft het programma Waterfront veelvuldig op de raadsagenda gestaan. Er zijn meerdere themabijeenkomsten geweest waarin wij u hebben meegenomen in de verschillende stappen van het programma Waterfront. Tevens willen wij u informeren dat voor een aantal van de strategische locaties inmiddels initiatieven zijn ontstaan of reeds zijn ingediend. De nota van uitgangspunten is door uw gemeenteraad op 27 november 2025 vastgesteld. Onlangs bent u bijeengekomen met een afvaardiging van de raad in de technische commissie over de concretisering van de (sub)doelen. Deze input en de bijdragen die voortvloeien uit de aanstaande participatiebijeenkomsten in Zeevang, Edam en Volendam in februari, dragen bij aan de activiteiten van het programma Waterfront waar wij samen met u ook dit jaar verder mee aan het werk gaan.

Het college van burgemeester en wethouders van Edam-Volendam