De grootste partij van Oostzaan bestuurt niet mee. De VVD, jarenlang de nummer één, belandde na de vorming van een coalitie van vier partijen als enige in de oppositie. CDA, GroenLinks, D66 en PvdA regeren nu samen, verbonden door één kwestie: met welke gemeente Oostzaan moet fuseren. Over hoe die coalitie ontstond, en waar de fusie heen moet, vertelt VVD-fractievoorzitter Tine Schaafsma-Buis een ander verhaal dan de vier coalitiepartijen.

Overgenomen
Het begon met een opmerkelijke afwezigheid. Bij de ondertekening van het akkoord liet de VVD zich niet zien. Dat was een bewuste keuze. De partij nam in eerste instantie deel aan de coalitie-gesprekken, en ook al liep het stroef gaf de partij vijf punten mee aan de coalitie. Tijdens het ondertekenen van het coalitieakkoord waren de coalitie partijen joviaal en duidelijk ‘Het akkoord is samen met de VVD tot stand gekomen, we hebben vier van hun vijf punten in zekere mate verwerkt’ zegt de coalitie bij het ondertekenen. Maar Schaafsma raakte teleurgesteld toen ze teruglas in de pers stond dat haar punten waren overgenomen. ‘Er was helemaal niks overgenomen,’ zegt zij.

De coalitie houdt vast aan de tekst van het akkoord. Daarin staat dat de VVD-punten ‘zijn betrokken bij het opstellen maar dat ‘Betrokken niet hetzelfde is als één-op-één overgenomen.’ Voor krantenkoppen, zo zeggen de vier fracties, zijn zij niet verantwoordelijk.

Dan de punten zelf. De VVD wilde de OZB voor vier jaar vastleggen, met alleen de inflatiecorrectie. ‘Maar dat wil de coalitie niet,’ zegt Schaafsma. ‘Ze willen het absoluut niet vastleggen voor vier jaar.’ De coalitie bevestigt dat, en legt uit waarom. ‘Een garantie voor vier jaar, zonder zekerheid over de dekking, is precies het soort belofte dat wij niet willen doen,’ aldus de fracties. De raad weegt volgens hen elk jaar opnieuw af, ‘niet dat wij op voorhand vier jaar vastleggen wat wij mogelijk niet kunnen waarmaken’.

Ook de door de VVD gewenste noodwoningen sneuvelden. Schaafsma: ‘Er staat niet eens één woord over die noodwoningen voor de Oekraïners die wij graag, als de oorlog ooit klaar is, zouden bestempelen als gewone woningen voor inwoners van Oostzaan,’ De coalitie zegt dat uitgangspunt te delen. ‘Hergebruik van containerwoningen voor Oostzaanse woningzoekenden is nadrukkelijk in beeld,’ schrijven de fracties, al vonden zij de huidige locatie aan de Twiskeweg niet geschikt. De uitwerking hoort volgens hen thuis ‘in het collegewerkprogramma’.

Op de laatste twee punten is het beeld hetzelfde. De VVD wilde het onderhoud van de openbare ruimte op niveau A. ‘Dat wordt in het coalitieakkoord helemaal niet genoemd,’ zegt Schaafsma. De coalitie noemt een reden: ‘de structurele dekking voor niveau A ontbreekt op dit moment.’ Zij kiest voor ‘duidelijke en merkbare verbetering binnen de mogelijkheden’. Ook wilde de VVD wilde geen verdere uitbreiding van de 30 km-zones. De coalitie: ‘Waar een herinrichting nodig is, kan dat ook een uitbreiding van een 30-km-zone betekenen, als dat daar logisch is’, aldus de fracties. De Dors is daarvan een voorbeeld.

Beloften
Volgens Schaafsma zetten de coalitiepartijen ook hun eigen verkiezingsbeloften opzij. ‘Behalve GroenLinks hebben alle partijen hun verkiezingsbeloften min of meer gelaten voor wat ze zijn,’ zegt zij. Zoals met betrekking tot welke gemeente Oostzaan zou mee moeten fuseren: ‘De PvdA had op de eerste bladzijde staan: wij kiezen voor Zaanstad.’ CDA en D66 wilden volgens haar het liefst een groen-landelijke variant, geen Purmerend. Wel is het zo dat D66 op pagina vijf van hun verkiezing programma duidelijk aangeeft dat Amsterdam geen optie is, en dat het in de keuze tussen Zaanstad of Purmerend het resultaat van de burgeradviesraad zwaar laat meewegen.

De coalitie ontkent de verschillen niet, maar plaatst ze anders. De programma’s zijn ingehaald door het advies van de burgeradviesraad, waar Purmerend voorop stond. De hele raad wilde dat zwaar laten wegen. ‘Dat verkiezingsprogramma’s deels zijn ingehaald door dat advies, is geen draai, maar het serieus nemen van een participatietraject waar de voltallige raad zelf om had gevraagd,’ aldus de fracties.

Zo staan twee lezingen tegenover elkaar. De coalitie vond elkaar op de uitkomst van een inspraaktraject. De VVD ziet partijen die hun eigen belofte hebben losgelaten.