Lokaal Edam-Volendam kreeg de afgelopen jaren forse kritiek wanneer wij vragen stelden over woningbouw, grondbeleid en de haalbaarheid van grote gebiedsontwikkelingen. Er werd zelfs gesproken over een door LEV ‘geplante bom’ onder De Lange Weeren. Inmiddels trekken ondernemers en ontwikkelaars zelf aan de bel over vastlopende woningbouwplannen. Misschien wordt het tijd om minder naar de boodschapper en meer naar de boodschap te kijken.

Iedereen kent het probleem. Jongeren zoeken een woning in hun eigen dorp, senioren willen doorstromen en kleiner wonen. Woningen moeten daarom niet alleen op papier worden gepland, maar ook daadwerkelijk worden gebouwd. Juist daarom stelt LEV al jaren vragen over de uitvoerbaarheid en financiële haalbaarheid van grote woningbouwplannen en over de vraag waarom projecten soms jarenlang blijven hangen.

Van ‘een bom’ tot een motie tegen een raadslid

In juni 2025 publiceerde Volendam80 een artikel onder de kop ‘Hoe er een bom werd geplaatst onder het plan de Lange Weeren, die bijna afging’. Daarin werd gesteld dat LEV twijfel had gezaaid over de noodzaak van De Lange Weeren. Volendam80 sprak zelfs over ‘de door LEV geplante bom’.

Enkele maanden later liepen de politieke verhoudingen verder op. Nadat LEV een motie van wantrouwen had ingediend tegen de wethouders financiën en ruimtelijke ordening, volgde een motie van afkeuring tegen LEV-fractievoorzitter Jaap Schilder. De toenmalige coalitiepartijen Volendam80, CDA, BVNL en Zeevangs Belang spraken volgens de berichtgeving over ‘ondermijnende, saboterende en zelfs demoniserende’ gedragingen.

Dat zijn zware woorden. Maar inmiddels is er iets wezenlijks veranderd: de kritiek op de gang van zaken rond woningbouw komt niet meer alleen van LEV. Verschillende ondernemers en ontwikkelaars hebben zich uitgesproken over hun ervaringen met gemeentelijke woningbouw- en gebiedsontwikkelingen.

Verschillende dossiers, vergelijkbare signalen

Een ondernemer die betrokken is bij de gebiedstransformatie rond de Julianaweg beschreef onlangs zijn ervaringen met de gemeente. Volgens hem hebben ondernemers jarenlang meegedacht over woningbouw en aandacht gevraagd voor onder meer financiële haalbaarheid, parkeren, fasering en investeringen. Hij stelt dat ondanks herhaalde aanbiedingen nooit gezamenlijk uitvoerbare scenario’s zijn doorgerekend en dat praktische kennis van ondernemers onvoldoende is benut. Zijn boodschap is duidelijk: ‘Ondernemers zijn geen sluitpost in gebiedstransformaties, maar noodzakelijke partners. Behandel hen ook zo.’

Ook AMVO Vastgoed trok aan de bel over de herontwikkeling aan de Julianaweg. Volgens AMVO is het ontwerp de afgelopen jaren herhaaldelijk aangepast en werd op verzoek van de gemeente ook de bibliotheek onderdeel van het plan. Eind 2025 zou binnen de projectgroep overeenstemming hebben bestaan over belangrijke onderdelen, waarna eerder besproken uitgangspunten opnieuw ter discussie kwamen te staan. Volgens AMVO kwamen hierdoor circa 38 woningen, de verplaatsing van de bibliotheek en de daarmee samenhangende woningbouw op de huidige bibliotheeklocatie aan de Foksiastraat onder druk te staan.

Opmerkelijk is dat inmiddels beweging lijkt te ontstaan. Op 6 oktober berichtte Groot-Waterland dat het gemeentebestuur de herontwikkeling positief heeft ontvangen en dat het plan binnenkort aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Daarbij worden concrete voorwaarden genoemd voor onder meer de situering van het gebouw en het parkeren. Of deze ontwikkeling rechtstreeks verband houdt met de eerdere brief van AMVO, is niet bekend. Maar het roept wel een interessante vraag op: waarom lijkt er na jaren van overleg nu ruimte voor een volgende stap, en wat is er sinds de brief van de ontwikkelaar veranderd?

En dan De Lange Weeren. LEV stelde daar jarenlang vragen over de woningbehoefte, financiële haalbaarheid, grondposities, subsidies en risico’s voor de gemeente. Inmiddels heeft ook Scholtens Projecten zich rechtstreeks tot de gemeenteraad gewend. Scholtens stelt dat het heeft gewaarschuwd dat onderdelen van de gemeentelijke plannen financieel onhaalbaar waren geworden en dat die signalen onvoldoende zijn opgepakt.

Het gemeentebestuur heeft daar een andere lezing van. In een informatiebrief aan de raad van 17 september sprak het college onder het kopje ‘Traineren proces’ over vertraging door de wederpartij. Scholtens bestrijdt dat nadrukkelijk. De advocaat van het bedrijf stelt onder meer dat juist de gemeente zelf omvangrijke aanvullende stukken laat in het proces heeft ingebracht en betwist dat Scholtens verantwoordelijk kan worden gehouden voor de vertraging.

LEV hoeft in dat geschil geen rechter te spelen. Maar we kunnen ook niet wegkijken wanneer bij verschillende projecten vergelijkbare problemen worden beschreven. Verschillende dossiers, maar opvallend vergelijkbare signalen over het gemeentelijke proces.

Het gaat niet om ‘zie je wel’

LEV zou nu gemakkelijk kunnen zeggen: zie je wel. Dat doen we niet, want gelijk krijgen bouwt geen enkele woning. Het gaat ons ook niet om het aanwijzen van één ambtenaar, stedenbouwkundige of ondernemer als schuldige. Gebiedsontwikkelingen zijn ingewikkeld en kennen veel betrokken partijen. Maar bestuurlijke verantwoordelijkheid bestaat wel.

De wethouder Ruimtelijke Ordening is als portefeuillehouder nauw betrokken bij belangrijke ruimtelijke en woningbouwdossiers. Wanneer bij meerdere grote projecten signalen ontstaan over vertraging, veranderende uitgangspunten, financiële haalbaarheid en vastlopende samenwerking, mag de gemeenteraad vragen wat daarvan de oorzaken zijn en wat het gemeentebestuur gaat veranderen. Dat is geen demonisering. Dat is de controlerende taak waarvoor een gemeenteraad is gekozen.

Misschien hadden we eerder naar de boodschap moeten luisteren

Inmiddels liggen er brieven en verklaringen van ondernemers en ontwikkelaars die zelf proberen projecten van de grond te krijgen. Misschien hadden we elkaar daarom minder moeten bestrijden en eerder naar de inhoud van die signalen moeten kijken. Want uiteindelijk betaalt niet Lokaal Edam-Volendam de prijs van vertraging. Ook Volendam80 niet, een wethouder niet en een ambtenaar niet. Het zijn onze inwoners die wachten op een woning. Jongeren die hier willen blijven wonen, senioren die willen doorstromen en kleiner wonen, hebben niets aan politieke ruzie. Zij hebben passende woningen nodig.

LEV wil daarom dat vooraf duidelijk is welke voorwaarden gelden, dat ondernemers vroegtijdig worden betrokken bij de praktische en financiële haalbaarheid en dat uitgangspunten niet tijdens langdurige trajecten telkens opnieuw veranderen. Ook moet de gemeenteraad volledige informatie krijgen over de financiële risico’s van grote projecten. Daarom heeft LEV opnieuw gevraagd om de schaduwgrondexploitatie van De Lange Weeren, waarop destijds mede de conclusie werd gebaseerd dat het plan financieel haalbaar was. Niet om woningbouw tegen te houden, maar om ervoor te zorgen dat woningbouw wel doorgaat.

Want als ondernemers bij verschillende projecten onafhankelijk van elkaar tegen vergelijkbare problemen aanlopen, moeten we misschien niet langer alleen vragen wat er misgaat bij die ondernemers. Dan moeten we ook durven onderzoeken wat er misgaat in onze eigen aanpak.

Fractie Lokaal Edam-Volendam