Zweden: Verslag jongerenavond bezoek Zweden 8 november 2001

Zweden: Verslag jongerenavond bezoek Zweden 8 november 2001
Avond voor Volendamse jongeren en betrokkenen van de nieuwjaarsbrand met jongeren, ouders en hulpverleners uit Zweden, De Jozef, aanvang 19.30 uur. Piet Reijers opent de avond om ± 19.30 uur en heet iedereen welkom. Er is deze week al heel wat informatie uitgewisseld, maar hopelijk kunnen er nog meer ervaringen met elkaar uitgewisseld worden.

Programma:
Korte film, het verhaal van een aantal Zweedse jongeren, vraag- en antwoordsessie,
pauze, videoclip van de recent opgenomen cd, vraag- en antwoordsessie, nogmaals de
videoclip. De avond zal in het Engels plaatsvinden.

Film
Een moeder gaf aan hoe ze zich voelde direct na de ramp en een hulpverlener gaf aan dat het heel belangrijk is de situatie na een ramp goed in de hand te krijgen. De regering zegde alle steun toe. Er wordt vaak veel nadruk gelegd op de psychologische hulp na zo'n ramp, maar er is vooral in eerste instantie behoefte aan praktische ondersteuning. De ouders putten veel kracht uit ontmoetingen met andere ouders. Je hebt hetzelfde meegemaakt en voelt elkaar aan. Het is belangrijk pas hulp te accepteren als je daar zelf aan toe bent.

De jongeren geven aan dat herinneringen blijven terugkomen; vooral dat onbeschrijfelijke gevoel van onmacht. Het is erg belangrijk om een doel te hebben. Het lijkt wel of alles dan veel gemakkelijker wordt. Een van de slachtoffers heeft een kind gekregen en dat is haar doel. Ze vindt het prettig die verantwoordelijkheid te voelen en staat daardoor minder stil bij het verleden.

Blijf positief denken en geniet van de tijd met je kinderen. Het kan wel de laatste dag zijn. Geef niet op. Er komen betere tijden, heb geduld, blijf positief dan kun je alles! Je leven is niet voorbij alleen omdat je een brand hebt meegemaakt. Denk niet: 'Was het maar niet gebeurd.' Het is nu eenmaal gebeurd. Tip voor de ouders: zorg goed voor jezelf. Je kind heeft er niets aan als jij ook ziek wordt.

Introductie van de Zweedse jongeren op het podium:
Johanna: 'Ik verloor 2 van mijn beste vrienden. Ik was zelf al weg toen de brand uitbrak. Op dit moment gaat het niet zo goed met me omdat er nu weer veel dingen bij me boven komen.'
Daniel: 'Ik was aanwezig bij de brand en heb 6 maanden in het ziekenhuis gelegen. Ik kende iedereen die er aanwezig was en ik verloor broers en zussen.'
Massoud: 'Ik ben 21 jaar en was ook aanwezig bij de brand. Ik heb 11 maanden in het ziekenhuis gelegen. Daarna moest ik voor een tijd een paar keer per week terugkomen in het ziekenhuis. Eén van mijn beste vrienden is overleden.'
Murrad: 'Ik was ook bij de brand als beveiligingsbeambte. Ik verloor bijna al mijn vrienden in de brand.'
Parish: 'Ik was één van de oudste aanwezigen, ik word 25 jaar in november. Ik was er al voordat het feest begon omdat een aantal van mijn vrienden het feest organiseerden. Ik verloor mijn jongere broer en veel vrienden die het feest organiseerden.'
Damian: 'Ik was ook bij de brand en verloor ook veel vrienden.'

Vragen
In Volendam worden heel veel avonden georganiseerd voor slachtoffers en betrokkenen. Gebeurde dat ook in Zweden en hoe vonden jullie dat?
Parish: 'Hiervoor organiseerde de supportgroep uit Zweden veel avonden en veel uitstapjes zodat we een band met elkaar kregen. Er werden ook veel kampen georganiseerd.
Voor mij persoonlijk was dat één van de meest belangrijke zaken, omdat veel van mijn vrienden, die het feest hadden georganiseerd, verdacht waren. Zo kwamen we toch met elkaar in contact. Op het eerste kamp praatte niemand, daarna ging het steeds beter, mensen kwamen meer los en vertelden steeds meer over wat ze hadden meegemaakt. Ook degenen die er niks meer van wisten kregen zo informatie.'
Hoe werd dit allemaal georganiseerd?
De supportgroep kreeg steun van de gemeente en zorgde voor de organisatie.

Werden er ook dingen georganiseerd voor slachtoffers zonder brandwonden?
Ja.

Werken er al veel slachtoffers en/of gaan ze weer naar school?
Massoud: 'Ik weet het niet precies, er zijn er nog een paar die niet werken, zoals ik, maar dat komt niet doordat ik het niet kan. Ik wil iets doen met film maken. Dat doe ik al voor mezelf, maar ik werk niet voor een bedrijf.'

Hoe hebben de ouders de gevolgen van de ramp ervaren en hoe gingen ze om met de pubertijd waar veel slachtoffers in zaten?
Een ouder: 'Dat is een moeilijke vraag want dat is voor iedereen verschillend. Het was zeer moeilijk en het was eigenlijk te veel.'

Zijn er tips hoe met deze jongeren om te gaan?
Een ouder: 'Na zo'n ramp krijg je een ander, nieuw kind in huis of het nu gaat om psychische of lichamelijke problemen. Je moet ontdekken hoe je kind nu is. Ook jij als ouder wordt anders, ook jij groeit. Je moet omgaan met de nieuwe situatie.'

Hoe ging je om met het verlies van een broer of zus?
Parish: 'Het meest belangrijke is je geloof. Ik ben zeer gelovig en geloof in een God. Als je deze aarde verlaat gaat je geest door naar een andere plaats die alleen God kent. Ik geloof dat mijn broer nog steeds bestaat en ik hoop dat hij het ergens anders beter doet. Ik hoop dat mijn broer me ergens vandaan kan zien. Dat stimuleert om door te gaan. Voor mij is hij niet weg. De dood is moeilijk te begrijpen, je verdwijnt naar een ander stadium.'

Hoe ga je om met mensen die staren?
Daniel: 'Nadat ik thuis kwam ben ik een maand niet naar buiten gegaan. Natuurlijk staren mensen, dat zullen ze altijd blijven doen. In het begin provoceerde ik en liet expres mijn littekens zien, maar na een tijdje raak je eraan gewend.'
Masoud: 'Het valt mij eigenlijk niet op.'

Hoe ga je om met het feit dat je geen brandwonden hebt maar je wel slachtoffer voelt?
Murrad: 'Velen wisten dat ik erbij aanwezig was geweest, dus in het begin was het niet echt een probleem. Maar hier in Volendam kennen ze me niet. Ik had het zo'n gevoel van niemand ziet iets aan me, wat zullen ze denken van me? Ik had het gevoel van wat moet ik hier eigenlijk doen, kan ik wel van dienst zijn omdat niemand iets aan me ziet? Ik vond het zwaar belastend om niet beschadigd te zijn van buiten, maar ik en veel anderen hebben veel last van binnen.
Ik was aanwezig en heb iedereen gezien die zeer zwaar verbrand was en ook mensen die dood gingen. Ik voelde me schuldig dat ik niks had. Ik heb het heel zwaar gehad en kon niet werken. Nu gaat het beter maar ik heb ook nog steeds nachtmerries.
Tot gisteren had ik dat gevoel van schuld, wat kan ik van nut voor iemand zijn, maar deze week kreeg ik voor het eerst tijdens een gesprek een ander gevoel. Ik vind het moeilijk om te spreken voor de hele zaal maar wil graag in intieme kring praten.'

Johanna: 'Ik was niet op de plaats van de brand, ook veel Volendammer jongeren waren er niet, dus je hebt het eigenlijk niet gezien. Wat is er dan met je aan de hand? Maar toch is het heel zwaar want je hebt wel veel vrienden verloren en veel vrienden zijn gewond. Vertel wel hoe je je voelt, stop het niet weg.'

Daniel: 'Maar vertel het pas als je er klaar voor bent. Zorg goed voor elkaar en hou vol en vergeet nooit je familie. Vrienden zijn ook belangrijk maar vrienden…..Als je je het meest rot voelt zijn er altijd je ouders. Dus vergeet je ouders nooit.'

Hoeveel aandacht krijg je nu nog, na drie jaar?
Damian: 'Ik voor mij denk nog veel aan de brand, maar veel anderen zeggen hou er eens over op, vergeet het eens. Ik wil me nog steeds mensen herinneren. Velen die er niet bij waren willen het vergeten. In het begin kreeg ik veel aandacht, de betrokkenen denken er nog steeds veel aan, maar de anderen niet.'
Masoud: 'Je moet het accepteren, het is een feit dat je niet kunt uitvlakken. Hier in Volendam ligt het anders omdat de Volendam veel kleiner is dan Gotenborg.
Niet iedereen die er nu nog aandacht voor heeft zijn betrokkenen, familie of vrienden. Maar ook veel mensen van bijv. de supportgroep, de mensen die nog steeds met ons werken en ons begeleiden. Zij vergeten ons niet.'

Daniel:
'De jongeren van Volendam en wij kennen elkaar niet echt goed, als goede vrienden, maar onthoudt één ding: we denken aan jullie, we love you, jullie zullen altijd in ons hart blijven en we hopen het allerbeste voor jullie!'

Fantastische videoclip!

Heb je moeite met het vinden van een partner en heeft je relatie stand gehouden, of is je relatie veranderd?
Daniel: 'Ik had 10 maanden een vriendin toen de brand kwam. Toen ik ontwaakte in het ziekenhuis dacht ik dat het geen stand zou houden. We hebben bijna 4 jaar een relatie gehad. De verkering is pas geleden uitgeraakt Het gaat toch niet alleen om het uiterlijk, daar kijken domme mensen naar. Ik verwacht niet dat het een probleem zal geven.'

Waren er jongeren die het echt niet aankonden en was er dan veel hulp?
Massoud: 'Dat hangt van jezelf af. Als je wil is er veel hulp. Veel slachtoffers uit Zweden zijn er nog niet klaar voor om erover te praten. Voor mij gaf het veel steun. Er ligt niemand meer in het ziekenhuis vanwege psychische problemen.'

Wat vindt je van dit initiatief?
Damian: 'Ik voelde me heel hartelijk welkom, was daar verbaasd over en was daar ook een beetje bang voor omdat ik geen brandwonden heb. Ik had het eerste jaar het gevoel als iemand wilde helpen, ga maar weg. Ik voelde me ook een beetje schuldig omdat ik dacht hier niemand iets te kunnen leren. Ik heb hier zelf veel geleerd. Ik wil iedereen heel hartelijk bedanken voor het warme welkom.'

Wat hebben jullie gedaan aan herdenkingsbijeenkomsten? Hebben jullie een advies?
Masoud: 'De dans- en zangfestiviteiten uit de film waren niet precies na drie jaar, maar ik kon het niet aan en was er ook niet bij.'
Parish: 'De eerste herdenking waren er veel vrienden en familie en andere betrokkenen. Er werd een tocht georganiseerd met fakkels en posters. Er werd een speech gehouden bij de plaats waar het was gebeurd. Massoud hield ook een speech en er was een koortje dat zong. Er was zeer aangepaste muziek, en er was een grote handschoen met duiven die de lucht in vlogen. En er waren foto's van de 63 overledenen.'
Daniel: 'Er werd wel een herdenkingsfeest georganiseerd, een pasar weken ervoor, om te laten zien dat het leven doorgaat.'

Zijn er slachtoffers die nog steeds problemen met de longen hebben?
Eén van de aanwezigen moest vanmiddag een dokter laten komen. 1 jaar na de brand dacht hij dat alles ok was maar opeens kreeg hij pijn vanuit zijn arm naar beneden en hij moest een ambulance bellen. Hij raakte buiten bewustzijn en moest geopereerd worden. Een jaar daarna gebeurde hetzelfde. Hij rookt nog steeds, dat is natuurlijk ook niet bevorderlijk.

Zie je nog steeds vooruitgang in de littekens?
Massoud: 'Ja, ze gaan al een beetje beter maar ze zullen wel nooit helemaal weggaan. Als ze weggaan gaan ze weg. Maar het gaat nog steeds beter. Er zijn wat behandelmethoden maar ik heb daar niet voor gekozen. Daar heb ik wel spijt van. De behandeling is zwaar maar ik zou willen zeggen dat jullie het wel moeten doen!'

Zien jullie elkaar vaak als groep, gaan jullie vaak uit, wanneer kwam het moment dat je weer uitging?
Murrad: 'Gotenborg is heel groot. We zien elkaar regelmatig maar niet zo vaak. In de sportschool en bij de uitstapjes en ook wel in de stad zien we elkaar.'
Masoud: 'Ik ging steeds uit, ook toen ik in een rolstoel zat.'

Parish: 'Voor velen zal het moeilijk zijn om in een ruimte met veel mensen te zijn, in een trein of bus. Ook als we naar theater of bioscoop gingen letten we altijd op de uitgang, je probeert altijd naast de deur te staan. Maar ik werkte in een jeugdkamp en we hadden veel disco's en dan moest ik werken, dus ik werd ermee geconfronteerd. Dat is ook de beste methode om eroverheen te komen.'

Had je veel problemen met school, raakte je achter en kreeg je extra lessen?
Murrad: 'Twee weken na de brand ging ik weer naar school, een opleiding voor bouwvakker. Ik kon me niet concentreren en heb toen advies gevraagd bij een speciale afdeling op die school. Ik kreeg de mogelijkheid om af en toe vrij te nemen. Het ging slechter en slechter. Op een bepaald moment is besloten dat ik een jaartje vrij zou nemen. Na verloop van tijd ben ik naar een steunpunt gegaan en met een psycholoog in gesprek gekomen. Dat was de eerste keer dat ik mijn gevoelens kon uiten. Toch beviel het niet om te moeten praten, dus daar stopte ik mee. Ik bleef omgaan met mijn vrienden, ging vaak met ze mee naar het ziekenhuis. Ik wilde er niet meer over praten. Dat ging een hele tijd zo door. Een maand of 5 geleden was ik in gesprek met mijn moeder en zij zei: je moet nu toch wat gaan doen. Ik werk nu in een fabriek en dat is eigenlijk heerlijk i.p.v. alleen aan de nachtmerrie van de brand te denken. Ik heb er spijt van dat ik zo zwak was om niet mijn school af te maken. Jullie moeten dat wel doen, probeer een vak te leren. Ga daarmee door.'

Eén jongen ligt nog steeds in het ziekenhuis met een canule in zijn luchtpijp. Kwam dat ook in Zweden voor?
Dat was niet aan de orde.

Een oproep aan alle aanwezigen: Stuur eens een kaartje naar iedereen die nu nog in het ziekenhuis ligt. Het valt voor hen zeker niet altijd mee om het hoofd niet te laten hangen.

In Volendam bestaat een supportproject. Hadden jullie ook zoiets en hoe werkte dat. Vonden jullie dat belangrijk?
Massoud: 'Ook in Zweden was er een supportproject en dat was zeer goed. Support is het allerbeste wat je kan hebben als je in een crisis zit. In de 1e plaats van je familie, dan van je vrienden en dan van iemand die niet te nauw berokken is. Soms zijn er dingen die je niet met je familie of vrienden kan bespreken. Ik raad sterk aan om hier gebruik van te maken.'

Opmerking uit de zaal aan de Zweden.
Ik vind het heel erg goed over wat je hebt gezegd dat we moeten denken aan onze ouders en dat we samen sterk moeten zijn. Bedankt.

Hoe hebben jullie het bezoek aan de Hemel ervaren?
Johanna: 'Toen ik binnenkwam had ik bijna hetzelfde gevoel als bij ons. Het gevoel was niet mijn gevoel maar jullie emotie. Het was zo klein en er waren toch zoveel mensen. Daar waren we door geschokt. Waar stonden jullie? Het was er zo vol met een bar in het midden. Je kon zien wat er was geweest, de tafels, de spiegels etc. Bij ons was alles vernietigd. We konden niet geloven dat jullie daar allemaal geweest waren. We kunnen gewoon niet begrijpen wat er gebeurd is. We vonden het moeilijk te geloven als we zien hoe jullie er nu uitzien en hoe wij er uitzien. We begrijpen niet hoe het zo heeft kunnen gebeuren.'

Hoe gaat het nu met jullie?
Damian: 'Een heel lange tijd had ik een hekel aan iedereen die er niet bij was geweest en met wie ik er niet over kon praten. Op een bepaald moment ging ik naar het ziekenhuis en daar ontmoette ik iemand van het supportproject. Nu gaat het langzaamaan beter. Na 1/½ jaar ga ik weer naar school. Dat was niet makkelijk in het begin, nu gaat het goed. Ik heb een meisje ontmoet en ben nu veel gelukkiger dan sinds een lange tijd. Nog niet echt gelukkig maar toch. Wat ik het allerleukste vind is mijn vrienden, we hebben veel plezier samen.'

Parish: 'Damian heeft me erg geholpen in het ziekenhuis; duwde mijn rolstoel, haalde drankjes etc. En ik heb hem ook geholpen. Nu gaat het goed, ik zit op school nu, eerst heb ik gewerkt, maar nu zit ik weer op school en dat gaat goed. Soms hoor je: je bent zo sterk, hoe doe je dat? Het gaat meer over hoe je dingen ziet die in je leven gebeuren. Als je in het donker buiten bent is het donker maar er branden wel lampen. Het is maar net waar je op let en wat je wil zien. De wereld draait door, je moet zelf ook zo goed mogelijk doorgaan, met hulp van je vrienden, familie en professionele hulp. Ik ben tevreden met mijn leven.'

Murrad: 'Een jaar geleden ben ik begonnen mijn leven weer op te pakken en met steeds meer plezier. Ik doe veel aan sport en vind dat ook heerlijk. 3 Maanden geleden heb ik mijn rijbewijs gehaald en daar ben ik heel blij mee. Deze reis is een hoogtepunt van de laatste tijd Ik ben jullie heel dankbaar en ook mijn vrienden.'

Massoud: 'Ik sluit me aan bij wat er al gezegd is. Je hebt je goede en slechte dagen. Maar wat er ook gebeurt, het leven gaat door en je hebt een toekomst. Dat heb ik me gerealiseerd en ik hoop dat jullie dat ook realiseren.'

Daniel: 'Ik wil eerst iedereen bedanken, ook iedereen uit Gotenborg. Ik zal nooit meer dezelfde zijn dan voorheen. Soms lach je, soms huil je, zo zal het altijd zijn. Ik heb nog een lange weg te gaan.'

Johanna: 'Ik ben het eens met Daniel. We zijn niet meer hetzelfde. We zijn nieuw teruggekomen. Het leven zal met ups en downs gaan. Dit zal je nooit meer vergeten, het zit in je rugzak. Laat je gevoelens naar buiten komen. Let op elkaar en zorg voor elkaar. Iedereen bedankt die deze reis mogelijk heeft gemaakt want ik heb het hier fantastisch.'

Drie grote vellen worden voor op de tafels gelegd. Iedereen kan er iets opschrijven voor de jongens die nog in het ziekenhuis liggen.

De eerste videoband van de clip wordt overhandigd aan Karin, Sade en Parish. Zondag om 12.00 uur wordt de volledige clip uitgezonden op de LOVE. Vrijdag 9 november om 22.00 uur zijn de Zweedse jongeren in Pius X. Iedereen is van harte uitgenodigd.

Deze week zijn de kaarten (op naam) voor de reunie van BZN bij het Anker op te halen.