Optreden overheid moreel veroordeeld
Formeel staat de overheid niet terecht voor haar aandeel in de vuurwerkramp. Maar de rechtbank in Almelo heeft de gemeente Enschede en het ministerie van defensie gisteren wel moreel veroordeeld voor hun 'onvoorstelbaar onzorgvuldige' optreden bij het vuurwerkbedrijf S.E. Fireworks. Mede daardoor hebben de directeuren van S.E. Fireworks een milde straf gekregen: zes maanden cel, waarvan drie voorwaardelijk. Omdat R. Bakker en W. Pater drie maanden in voorarrest zaten, blijft alleen de voorwaardelijke gevangenisstraf staan voor het overtreden van vergunningsvoorschriften.
Dat steekt schril af bij de geeiste 30 en 15 maanden cel. De officier was al gewaarschuwd dat het uitbreiden van de tenlastelegging met 'brand dan wel dood door schuld' te hoog gegrepen kon zijn. Dat is uitgekomen. De rechtbank vindt het niet te bewijzen dat Bakker en Pater verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van de brand op zaterdag 13 mei 2000. Zij kenden de vergunning niet en verzuimden een deugdelijke brandblusinstallatie aan te leggen. Maar het is volgens de rechtbank niet hard te maken dat deze nalatigheid tot de vuur werk ramp heeft geleid.
De rechtbank oordeelt hard over Enschede en Defensie, harder dan de onderzoekscommissie-Oosting deed. Kon de commissie nog stellen dat 'ieder honderd procent verantwoordelijk is voor zijn aandeel', de rechtbank heeft die verantwoordelijkheden gewogen. Met als slotsom dat Bakker en Pater een lichtere straf krijgen omdat gemeente en ministerie ,,hun taken in deze op een volstrekt onbegrijpelijke wijze hebben uitgevoerd''. De gemeente Enschede heeft ,,uit veiligheidsoogpunt volstrekt onacceptabele situaties in het leven geroepen door iets te vergunnen dat in wezen nooit vergund had mogen worden.'' De 'zieke toestand' die de vorige directeur H. Smallenbroek had geschapen, liet de gemeente op zijn beloop. Voor de aanwezige zeecontainers had S.E. Fireworks een bouwvergunning aan moeten vragen, maar deed dat niet. Daarom zijn aan de containers geen eisen voor brandwerendheid gesteld en had de brandweer geen aanvalsplan voor een brand bij Fireworks. ,,De gemeente heeft verkeerde prioriteiten gelegd door haar beperkt beschikbare menskracht veel te veel in te zetten op nieuwe prestigeprojecten.''
De gemeente wilde gisteren niet reageren op de kritiek van de rechtbank. Defensie is het toezicht op vuurwerkbedrijven inmiddels ontnomen. Het openbaar ministerie zal overheden noch individuele ambtenaren vervolgen vanwege eerdere uitspraken van de Hoge Raad over strafrechtelijke immuniteit. De rechtbank wil daar niet in treden. ,,Het is niet aan de rechterlijke instanties te Almelo om in deze het voortouw te nemen.'' De belangenvereniging van slachtoffers en raadsman G. Meijers van directeur Pater hebben bij het hof in Arnhem geklaagd over de beslissing de gemeente niet te vervolgen.
Daarnaast loopt bij de rechtbank in Den Haag een civiele procedure van slachtoffers om de overheid aansprakelijk te stellen voor de letselschade. Het oordeel van de Almelose rechters gaat in deze procedure zeker een rol spelen, kondigde advocaat M. de Witte gisteren aan.