Rampenoefening Zaanstad komt traag op gang

Rampenoefening Zaanstad komt traag op gang 
Een man hangt half uit een raampje van een gekanteld treinstel. Wanhopig schreeuwt hij : ,,Hé brandweer, er gaan mensen dood.'' Afgelopen zaterdagnacht werd er een grote rampenoefening gehouden in de Hemspoortunnel in Zaandam.  Overal klinkt de roep om hulp van mensen die vastzitten in de trein. De brandweer schiet niet direct te hulp. Eerst moeten de mensen geholpen worden die echt bekneld zitten en niet in staat zijn om hulp te roepen.

Bij de uitgang van de Hemspoortunnel loopt een trein rond twee uur 's nachts gedeeltelijk uit de rails. Een aantal mensen is gewond en zitten bekneld in de ontspoorde treinstellen. Tijd voor de gemeente Zaanstad om het rampenplan in werking te zetten. Brandweerlieden staan boven de tunnel paraat om zo snel mogelijk in actie te komen. Vanuit de treinstellen klinkt gegiechel en hier en daar een helpkreetje. Onder de 150 vrijwilligers die aan de oefening meedoen, bevinden zich veel studenten. Het accent van de hulpactie zal vooral liggen op technische hulpverlening.

Eeuwigheid
Er wordt vuurwerk (moet brand voorstellen) afgestoken. Door de rook is het gekantelde treinstel, in werkelijkheid een bus, amper meer te zien. Een brandweerwagen rijdt het terrein op en er komt een ambulance met groene zwaailichten die het aantal slachtoffers zal coördineren. Het lijkt een eeuwigheid te duren voordat de slachtoffers eindelijk uit hun benarde situatie bevrijd worden. Hulpverleners lopen wat verward door elkaar. De melding is pas na ruim tien minuten. Volgens gemeentevoorlichter E. Seugling duurt het even 'voordat je alle partijen bij elkaar hebt'. Hij geeft toe dat de situatie een beetje chaotisch is. De woordvoerder merkt ook op dat de toegangsweg naar de rampplek een tijdje geblokkeerd was. ,,We moeten blijven oefenen.'' Zaanstad is blij met de rampoefening, zegt Seugling. Het was nodig dat er in één van de drukste spoortunnels van Nederland een keer geoefend zou worden. ,,Het is realistisch, zo'n ongeluk kan echt gebeuren.''

Intussen rijdt een wagen van de ongevallenbestrijding het spoor op. De wagen kan op de rails rijden en moet de trein weer in het spoor zetten. De deur van een van de treinstellen schiet open, de passagiers gillen. Uit een brandweerwagen schiet een soort stethoscoop omhoog, het is een lichtmastje.

Er wordt een ladder over het slootje voor de tunnel gegooid. Brandweermannen denderen eroverheen naar de treinstellen. De speciale hulpverlening gaat beginnen. Gewapend met een snijbrander rennen twee spuitgasten naar een van de treinstellen om hem open te maken. Het zal nu niet lang meer duren voor de beknelde passagiers worden bevrijd. Het heeft een tijdje geduurd maar het lijkt erop dat de hulpverlening gaat lopen. Eerst moet er goed bekeken wat er precies aan de hand is voordat de slachtoffers geholpen kunnen worden, zegt een voorlichter. Uit veiligheidsoverwegingen voor de hulpverleners moet de stroom eerst nog van de bovenleiding worden gehaald. Bovendien zorgen drie no-play (echte) meldingen ervoor dat de hulpverlening in een niet al te hoog tempo verloopt.

Komen en gaan van brancards
Tegen kwart over drie is het een komen en gaan van brancards. Met een bloedende vrouw aan de ene arm en een gehavende man aan de andere strompelt een brandweerman naar de ambulance. ,,Er zitten mensen vast'', kermt een van slachtoffers. Een vrouw met grijs haar en bebloed gezicht zit tussen de treinstoeltjes. Ze kijkt smekend omhoog als de brandweer de trein instormt. Een brancard met een oude vrouw zoeft voorbij. Ze is bedekt met een deken en er lopen slangetjes door haar neus. De gewonden worden met ambulances afgevoerd naar ziekenhuis De Heel. Mensen die niet gewond zijn worden opgevangen in sporthal de Sprong in Koog aan de Zaan.

De gemeente is tevreden over de oefening. De melding van het ongeluk gebeurde, volgens de gemeente want het leek wel langer, binnen de norm van tien minuten. Al waren er ook kantekeningen. Het stellen van prioriteiten welke slachtoffers het eerst geholpen worden en de samenwerking tussen brandweer en het medische team kan beter. En de vluchtwegen moeten altijd bereikbaar zijn. Stel voor dat er een echte ramp plaatsvindt? De samenwerkende hulporganisaties maken zich niet al te druk. ,,Schoonheidsfoutjes en leermomenten'', vinden ze. Over een aantal weken wordt het evaluatierapport van het rampenplan gepresenteerd.