Jack Noë en de veerkracht van Volendam

Jack Noë en de veerkracht van Volendam
Van onze verslaggever RIEN FLORIS
Hij werkte in verpleegtehuizen en instellingen voor verstandelijk gehandicapten in Noord-Holland. Na de Bijlmerramp onder meer in Gaasperplas waar iedereen wel iets te maken had met de vliegramp. Verloor zelf een kind, dus weet wat verdriet is. Sinds begin deze maand ‘zwerft’ hij door Volendam. Jack Noë, pastoraal werker in dienst van de overheid, maar vooral in dienst van de slachtoffers en nabestaanden van de nieuwjaarsbrand. Hij praat bij hen thuis of op zijn werkplek: gebouw De Ark. In zijn geval: De Ark van Noë.
 
Nederland kent een scheiding van kerk en staat. Maar in Volendam gelden andere wetten. Daar is op aandrang van pastoor Jan Berkhout na de ramp een nazorgpastor aangesteld die drie jaar wordt betaald door de overheid: Jack Noë. ,,Ik ben bet luisterend oor voor ouders en jongeren die met de brand te maken hebben gehad. Mijn functie is ‘brandgerelateerd’. Maar iedereen in Volendam heeft of kent wel iemand die met de ramp te maken heeft. Dan ben je er toch een beetje voor iedereen, want dit dorp is in het hart getroffen”, zegt Noë, die de eerste kennismakingen in bet palingdorp er op heeft zitten. Een luisteraar dus. ,,Ik ben hier om hun verbaal aan te horen, te ondersteunen en te helpen. Mensen kunnen bij mij bun verhaal kwijt, zonder dat er professioneel wordt ‘gestuurd’. Bij een psycholoog zijn bet vaak therapeutische gesprekken, maar een gesprek met mij kan over van alles gaan. 1k schrijf ook geen evaluaties over de gesprekken. Als de mensen bun verbaal kwijt zijn, blijft alles bier bij mij.”

Nullijn
Een pastoraal werker die wordt betaald door de overheid. ,,Dat is bier niet zo vreemd. De kerk is bier een belangrijke factor en beeft ook een structuur in de hulpverlening. Je hebt eerstelijns en tweedelijns zorg en de kerk is de nullijn. Daar klop je zomaar aan. Dat gaat hier allemaal heel gewoon, heel natuurlijk. Eigenlijk heef t de kerk hier de actuele rol die de kerk eeuwen heeft gehad. De samenwerking tussen de maatschappelijke dienstverlening en de religieuze ondersteunende rol van de kerk lopen heel makkelijk in elkaar over.” Jack Noë is geboren in De Rijp en trekt al snel parallellen tussen beide dorpen die een ‘ons kent ons’ cultuur hebben. Hij woont in Hoorn, maar is in zijn hart nog altijd een ‘Rijper’. Zoals een Volendammer eeuwig en altijd een Volendammer blijft. Op zijn dertiende wilde bij al naar het seminarie.

Opperman
,,Maar daar vond mijn vader me nog te jong voor. Ik ben als opperman gaan werken in de bouw. Na mijn diensttijd ben ik gaan studeren en toen in de zorg gaan werken.” Laatstelijk in Kadijkerkoog in Purmerend waar ook Volendamse cliënten zijn, dus het vissersdorp was al snel dichtbij. ,,Ik heb van het begin af aan alles gevolgd over de ramp wat er te volgen was.” Zorgen voor anderen. Ook in een periode waarin hij niet beroepsmatig aan het werk was, bleef hij dat doen. Nadat een van zijn kinderen was overleden, zorgde hij voor bet thuisfront en ging even later theologie studeren. ,,Dat was eigenlijk een oude liefde. 1k reisde in die tijd tussen Enkhuizen en de Bijlmer. Dat is een uur en drie kwartier in de trein. Omdat ik ook leesverslaafd ben, kwam die theologiestudie prima van pas.”

Niet dat Noë slachtoffers en nabestaanden die komen bijpraten met bijbelteksten om de oren zal slaan. ,,We praten niet direct over bet geloof, maar ik neem het geloof wel met me mee. En als mensen over bun geloof willen praten, komt dat vanzelfsprekend aan bod. Ik heb echt de indruk dat Volendammers veel aan het geloof hebben om de ramp een plek te geven.” En Volendammers zijn een bijzonder volk, merkt hij. ,,Ik geloof dat Volendammers een sterke veerkracht hebben. Dat is me nu na een aantal gesprekken en buisbezoeken al enigszins helder. Het verliezen van familie zit ook een beetje in hun geschiedenis. Het was vroeger spannend als vissers naar zeewaren terwijl er een storm opstak. Zouden ze wel terugkomen? Misschien dat ze daardoor de kracht hebben ontwikkeld om overeind te blijven. Volendammers zijn sterk, maar bet zijn ook heel erg gevoelige mensen. Ze zijn helder, rechttoe rechtaan en zeggen heel duidelijk wat ze bedoelen.” Soms zijn ze hard naar elkaar en ook dat is een manier om overeind te blijven. ,,Ik hoop dat de mensen elkaar veel ruimte geven om de ramp te verwerken. Dat ze begrip hebben voor elkaars verschillen. Voor de een is het allemaal al voorbij, een ander zit er middenin en er zijn ook mensen die vast nog een terugslag zullen krijgen. Er is een groep die denkt dat bet allemaal over is terwijl bet voor andere mensen nooit over zal raken. Dan moet je wel respect voor elkaar hebben en zorgen dat bet verlies een plek in je leven krijgt, zodat je ook aan de toekomst kunt gaan werken.”

Zelfhulp
Het aantal zelfhulpgroepen in Volendam is na de ramp toegenomen. En bet groeit nog steeds. Groepen van broers en zussen van nabestaanden, van slachtoffers, en van mensen die een psychische tik hebben gekregen. Maar ook een groep van zussen van overleden moeders is zeer actief geworden. ,,Ook dat heeft met de ramp te maken. Oude littekens worden weer opengereten. Verlies dat nog niet goed is verwerkt, komt weer bovendrijven.” Dagelijks ‘opgezadeld’ met de ellende van anderen. Iedere dag weer verhalen vol verdriet.

Humor
Noë probeert dit ook voor zichzelf een plek te geven. ,,Ik kan dat inpassen in de tradities van mijn geloof. En Volendammers hebben ook veel humor. Het zal vast wel eens vermoeiend zijn, maar fysiek loop ik met groot genoegen halve marathons. Een paar trainingsrondjes per week langs de Zuiderzee. Dat is ook heel inspirerend. Als je loopt op die grens van land en water, weet je dat dit een stukje geschonken realiteit is dat je nergens anders vindt. Zo kan ik door kleine dingen geraakt worden en door mensen. Iedere dag ontmoet ik bier mensen. Soms is dat heel inspirerend. Jonge mensen die in vriendengroepen en bij het Anker volop klaarstaan voor elkaar. Mensen die hun hart geven aan Volendam.”