Impact neemt zeven rampen onder de loep (met foto's)

Impact neemt zeven rampen onder de loep     

(Klik hier voor een grotere versie van de foto's)

De Faroramp, de vuurwerkramp, de Bijlmerramp, de nieuwjaarsbrand van Volendam, de legionellauitbarsting in Bovenkarspel, de Herculesramp en ook nog de mkz-crisis die rampzalige vormen aannam. Zeven rampen op een rijtje. Rampen waar de gisteren operationeel geworden stichting Impact lessen uit wil trekken. Impact is het landelijk kenniscentrum psychosociale zorg na rampen. Het initiatief van de stichting komt van de overheid (Binnenlandse Zaken, VWS en Defensie), maar de vertegenwoordigers van slachtoffers van de zeven rampen die een symposium toespraken om lessen te leren van rampen, zien die overheid vol argwaan tegemoet. Zorg dat je onafhankelijk blijft bij het na-traject van een ramp, zorg voor onafhankelijk onderzoek en ook de nazorg moet door een onafhankelijk instituut gebeuren. Niet onder leiding van een gemeente die je ook op fouten moet kunnen aanspreken, was het algemene geluid. Het advies- en informatiecentrum Het Anker dat in Volendam de zorgvragen coördineert, krijgt wat dat betreft een pluim van J. IJzerman van het Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (Nivel). Eindelijk lijkt het wat hem betreft de goede kant op te gaan met de nazorg bij rampen. Die aanzet kwam volgens M. Ruijten, projeetleider centrum voor gezondheidsonderzoek bij rampen, pas ‘nadat minister Borst met de nazorg van de Bijlmerramp ‘op haar plaat’ was gegaan’. Tot de Bijlmerramp dacht iedereen dat de ramp over was, als de ramp was geblust.” Maar ‘we’ zijn er nog lang niet volgens Ruijten. ,,Er ligt nog steeds geen gezondheidsonderzoek op de plank dat je na een ramp zou moeten doen.” Misschien dat dat komt als het ministerie van binnenlandse zaken de Wet op de Geneeskundige Hulp bij Rampen, die nu wordt bijgewerkt, ook voorziet van een hoofdstuk psychosociale zorg bij rampen.

Scholieren

De onderzoeksbureaus zijn overigens volop aan de slag in Volendam. IJzerman tovert zo vier onderzoeken uit de mouw. De traumaregio Noordwest onderzoekt de fase direct na de ramp en verbeteringen voor de hulpverlening, er is een onderzoek naar de psychosociale gevolgen van brandwonden waarbij de Volendammers veel aandacht krijgen, De GGD tracht op scholen de problemen van scholieren in kaart te brengen en IJzerman zelf beziet de klachtenpatronen bij huisartsen in Volendam. De hele huisartsenadministratie gaat in de computer; inclusief klachten en middelenverstrekking van een jaar voor de ramp om zo de zaak in goed perspectief te kunnen zien.

De ramp voorbij als de brand is geblust? IJzerman weet wel beter. Zes jaar na de Bijlmerramp ontdekte hij nog mensen met slaapproblemen die aan de ramp zijn gerelateerd. En vermoeidheid is bij alle huisartsonderzoeken na rampen klacht nummer 1. Verder ziet hij psychische klachten na de ramp pieken, klachten die patiënten voor de ramp al hadden, steken sterk de kop op en als de psychische piek afvlakt, komen er allerlei vage lichamelijke klachten. Je mag overigens ‘blij ‘zijn als je bij een Nederlandse ramp bent betrokken. Cor ten Hove zat in het vliegtuig dat bij Faro neerstortte, 56 doden, maar hij overleefde. De nazorg was nul-komma-nul. ,,Er was nauwelijks interesse uit Nederland voor wat we hadden meegemaakt aan boord. We werden als ‘gestoorde waarnemers’ aan de kant gezet bij de onderzoeken. En veel klachten nadien werden bestempeld als psychisch. Terwijl er een brandende motor in het vliegtuig was geklapt en ik zelf bijvoorbeeld zeven meter naar beneden was gevallen. Toen ik later last kreeg van mijn heup werd dat afgedaan als psychische klacht.”

En een ramp als de legionellaramp van Bovenkarspel die aan 32 mensen het leven kostte, had weer te weinig impact. ,,Dat was een sluipende ramp die nog steeds doorgaat”, zegt N. Hoff er van de stichting Veteranenziekte. ,,Er waren indertijd vast allerlei regelingen, maar we hebben ze niet kunnen vinden. Zorg na een ramp dat je één loket hebt voor de hulpverlening.” De legionellaramp is in de ogen van Hoffer een ‘vergeten ramp’ ,,We hebben vijf rampen tussen 1990 en 2000 gehad, maar die zijn schromelijk misdeeld. Pas sinds Enschede en Volendam is de overheid met een inhaalslag bezig.”