Verdriet Volendam vereeuwigd

Verdriet Volendam vereeuwigd : Keiharde waarheid in schilderij vol symboliek
door Frank Roos

De gelijkenis met de traditionele ansichtkaarten van de Volendammer haven is op het eerste gezicht groot. Wie echter met zijn neus bovenop het schilderij zit, ontdekt de verborgen symboliek waarmee Tom Bokstijn (56) het vissersdorp wil confronteren. De fijn gepenseelde klok op de toren wijst zeventien minuten na twaalf uur aan. een botter in de haven is gemerkt met VD 010101; tijdstip en datum waarop het dorp voorgoed veranderde.

'Het is ook een beetje een aanklacht´
"Het hele verhaal van de nieuwjaarsbrand is er in verwerkt. Als een stripverhaal in één afbeelding. Dit is de keiharde waarheid. Een waarheid waar Volendammers het liefst niet meer over praten", beweert Bokstijn. Zijn zoon Tom junior (23) was er die nacht bij, maar hield daaraan geen lichamelijke littekens over. Zijn vader wilde met het penseel een monument voor de slachtoffers maken. Meer dan zeshonderd uur stak hij in de klus. De acrylverf is onbedoeld met heel wat tranen vermengd. "Het resultaat is ook een beetje een aanklacht", getuigt de schilder. "Het zit me dwars dat veel Volendammers er het zwijgen toedoen. De schuldvraag heeft de bevolking hopeloos verdeeld. Elke keer dat de geschiedenis wordt opgerakeld, hoor ik bezwaren. Moet dat nou weer, al die aandacht, vragen veel dorpelingen zich af."

Tot voor kort woonde de schilder zelf in het palingdorp. Hij kreeg bekendheid met twee succesvolle uitvindingen, die hem veel geld opleverden. De Tombox, een ingenieus opbergsysteem voor cd´s ging de hele wereld over en een zeefdrukmachine voor Tshirts bracht hem nog meer zakelijk geluk. Nu staat de werkplaats van deze Willie Wortel vol schildersattributen. "Vorig jaar juni ben ik aan dit karwei begonnen. Het was mijn opzet om in het dorp iets teweeg te brengen. Uit de eerste reacties blijkt die verwachting uit te komen. ledereen ontdekt er zijn eigen ervaringen in." Wijzend op de godsfiguur, die de haven domineert en gekweld een hand voor ogen houdt, legt Bokstijn uit dat de schuldvraag die Volendam sterk bezighoudt, in bijna elke penseelstreek is terug te vinden.

De verborgen burgemeestersketen en de vissersvrouw met de dramatisch opgeheven armen, staan voor de verantwoordelijkheid van politiek en ouders. Had de gemeenteraad de ramp kunnen voorkomen, was de café-eigenaar ver antwoordelijk of hadden de ouders beter moeten opletten waar hun kinderen waren?

"Ik wijs geen schuldige aan, maar ik wil wel iets losmaken. Dat zo veel Volendammers er niet langer over willen praten, vind ik een slechte zaak. Daarvan getuigt alle symboliek in dit schilderij." Hoe belangrijk Tom Bokstijn zijn boodschap ook vindt, veel meer nog gaat het hem om de opbrengst van het schilderstuk. Nadat het doek in het plaatselijke museum tentoongesteld is (van 16 november tot en met 1 december, Volendams Museum), verkoopt hij het ten bate van de slachtoffers.

Tom Bokstijn bij zijn schilderij. "Ik wil iets losmaken. Het zit me dwars dat veel Volendammers niet meer over de ramp willen praten."
Foto: Johan Koopmans