Toneelspel goed bij communicatie na ramp of crisis

Toneelspel goed bij communicatie na ramp of crisis
Emoties voeren bij een crisis vaak de boventoon. Om die emoties in goede banen te leiden, moeten burgemeesters zelfbewust en vol betrokkenheid de media tegemoet treden.Om zo echt mogelijk over te komen, zou zelfs een cursus expressief toneelspelen van pas kunnen komen.  Dat stelde mediadeskundige H. Beunders gisteren op een congres over crisiscommunicatie in Scheveningen ter gelegenheid van de 25e verjaardag van het nationaal coördinatiecentrum.

Bij de watersnoodramp in 1953 kwam de minister van verkeer en waterstaat in het parlement nog eenvoudig weg met de verklaring 'Wie kan keren de hand des heren?'. In die dagen was er nauwelijks kritiek op de overheid. Ook de aandacht voor het leed van de slachtoffers was minimaal. Alle blikken waren gericht op de enorme verwoesting en op de herstelwerkzaamheden. Een enorm verschil met de rampen van de laatste jaren, zo toonde Beunders gisteren met tal van voorbeelden aan.

Talloze camera's belichten de ontreddering onder de slachtoffers en roepen de bestuurders ter verantwoording. ,,De media vragen meteen al wanneer je aftreedt'', vertelt burgemeester Hertog van Velsen naar aanleiding van zijn ervaringen bij de crisis rond Dance Valley in de zomer van 2001. Ex-burgemeester IJsselmuiden van Volendam herinnert zich nog scherp de commotie naar aanleiding van het 'felicitatietelefoontje', waarmee oud-commissaris van de Koningin Van Kemenade hem voor de draaiende camera's verraste. Het pijnlijke incident riep een negatief beeld op van bestuurders-onder-elkaar, dat hem én Van Kemenade nog lang bleef achtervolgen.

Alle rampen hebben emotionele bij-effecten die bestuurders met durf tegemoet moeten treden, stelt Beunders. Zo wilde het ministerie van landbouw de bestrijding van het mkz-virus op een technische manier afhandelen, maar het doden van vee riep ongekend felle emoties op. Die emoties kunnen volgens Beunders tot onbeheersbare situaties leiden. Zo zag hij een relatie met de moord op Pim Fortuyn. ,,De beelden van dieren die gedumpt worden kunnen milieuactivisten tot de overtuiging brengen dat politici zelf een gevaar zijn voor de samenleving.''

Bestuurders zijn doorgaans, volgens Beunders, echter niet goed in het omgaan met de emotiemaatschappij. Zo zei premier Kok bij de stille tocht voor Meindert Tjoelker: ,,Ik sta hier met lege handen.'' ,,Op die manier wordt de ramp groter gemaakt in plaats van kleiner'', aldus Beunders. Ervaring opdoen in crisiscommunicatie kan helpen, maar dat levert weer het gevaar op dat de communicatie weer veel te gladjes wordt. Zo werd het neerstorten van de Dakotaramp in de Waddenzee volgens Beunders op een vlekkeloze manier afgehandeld, omdat er net ervaring was opgedaan bij de ramp met het Herculesvliegtuig. ,,Maar de reacties waren iets te routineus. Kok zei opnieuw dat Nederland rouwde en de koningin was wéér geschokt.''

Crisisdeskundige U. Rosenthal was het pertinent oneens met Beunders' stelling dat bestuurders via toneellessen zouden moeten leren om beter in te spelen op emoties bij rampen of crises. ,,Ik leer bestuurders juist altijd dat ze authentiek moeten zijn, want anders gaat het hartstikke fout. Een burgemeester als IJsselmuiden is nu eenmaal heel anders dan zijn collega Hertog.''