IJsselmuiden: “Niemand wil als tweede garnituur uit de bus komen”

“Niemand wil als tweede garnituur uit de bus komen”
Zoek maar een dorpsfiguur als ‘tweede keuze - sollicitant’ voor burgemeestersposten. Geef die vrijwilliger een financiële vergoeding en je bent als zoekende gemeente uit de zorgen. Met dit ludieke idee stelt burgemeester F. IJsselmuiden van Noorder-Koggenland de procedure rond burgemeestersbenoemingen aan de kaak. Hij reageert ermee op de strubbelingen in Purmerend en Tiel. In het Betuwestadje werd de eerste burger van Enkhuizen de dupe van de procedure. Lollig idee, misschien. Maar volgens de Haagse wetten natuurlijk onhaalbaar. Al worden de regels wel veranderd. Volgens regels die anderhalf jaar geleden werden ingevoerd horen vertrouwenscommissies die vanuit de gemeenteraden op zoek zijn naar een nieuwe burgemeester twee kandidaten bij de commissaris van de Koningin aan te bevelen. Bij de aanbeveling moeten ze aangeven wie de eerste kandidaat van hun keuze is en wie nummer twee. In dat laatste schuilt het probleem: beide namen worden namelijk openbaar gemaakt. Voor de nummer twee geen aantrekkelijk idee, want na de publicatie van de verliezende naam’ weet iedereen dat hij/zij weg wil van zijn of haar huidige post. Bovendien is het weinig aantrekkelijk om als tweede keus’ in de media te komen. In Tiel waar burgemeester S. de Vreeze van Enkhuizen als eerste op de kandidatenlijst eindigde is de procedure mis gegaan omdat de nummer twee zich terugtrok. In Purmerend moet de procedure over omdat het stadhuis maar één kandidaat naar voren schoof. Dat accepteerde minister Remkes van binnenlandse zaken niet. In beide gevallen moet de hele procedure over.

Troostprijs
Voor burgemeester IJsselmuiden, die volgende week dertig jaar in het vak zit, staat vast dat er door de nieuwe aanpak veel minder bestuurders solliciteren naar burgemeesters posten. “Het is een mooi ambt maar niemand heeft trek om als tweede garnituur uit de bus te komen. Om sollicitanten over de streep te trekken zal de procedure veranderd moeten worden.” Hij heeft hiervoor een ideetje bedacht. Laat gemeenten naast de officiële procedure ook maar een advertentie zetten om te zoeken naar een vrijwilliger die tegen betaling bereid is om als tweede man of vrouw de procedure in te gaan. Je weet zeker dat die het toch niet wordt, omdat je hem in de aanbeveling gewoon op twee zet. En als je een stroman kiest zonder bestuurlijke ervaring. weet je als vertrouwenscommissie ook zeker dat je de nummer één, dus de kandidaat van je eerste keuze krijgt. Wie weet is er een dorpsfiguur bereid om voor 25.000 euro de procedure in te stappen. Dan heeft hij een forse troostprijs en krijgt de gemeente de burgemeester die ze hebben wil.” IJsselmuiden lanceert zijn idee in de wetenschap dat het eigenlijk belachelijk is. Maar het maakt in ieder geval duidelijk dat de huidige procedure gek is om los te lopen.

Geld
Het viel te verwachten, maar bij het ministerie van Binnenlandse Zaken zien ze weinig in het idee van IJsselmuiden. ,,Geld mag geen rol spelen bij een serieuze zaak als een burgemeesterbenoeming, stelt woordvoerder T. Manten van minister Remkes. ,,Daar is het allemaal te serieus voor. Maar het is inderdaad een probleem dat bij de nieuwe procedure de naam van de nummers twee in de openbaarheid komt. Daarom is er een nieuwe wet in de maak waarin die openbaarheid wordt geschrapt. Het voorstel ligt hij de Raad van State, maar moet nog door de Tweede en de Eerste Kamer. Zoiets gaat niet van de ene dag op de andere.”

In veel gevallen waar het mis is gegaan, zoals in Tiel, ligt het niet aan de procedures of aan de kandidaten, maar aan de vertrouwenscommissies, benadrukt Manten. “Die hebben zich in een situatie gemanoeuvreerd, waarbij er maar één kandidaat kon overblijven. Die vertrouwenscommissies gingen kandidaten afbellen die de commissaris van de Koningin wel benoembaar achtte. Burgemeester De Vreeze van Enkhuizen ziet het gebaar van IJsselmuiden als steuntje in de rug. Als ze het in Tiel zo hadden gedaan was De Vreeze niet in de knel gekomen. Een goed idee, dus? ,,Toch maar niet. Geld geven aan afvallers in zo’n procedure, komt niet goed over. Het is allemaal al zo ingewikkeld. Als er ook nog geld aan te pas komt, valt het aan de buitenwacht helemaal niet meer uit te leggen.