Dagboek en bevindingen Pastoor Jan Berkhout opgetekend in boek

Dagboek en bevindingen Pastoor Jan Berkhout opgetekend in boek
Bij blikt terug en kijkt vooruit, Pastoor Jan berkhout. Zijn dagboek, bevindingen en adviezen om pastoraat en kerk op te nemen in de gemeentelijke rampenplannen zijn opgetekend in het boek dat vandaag (woensdag) van zijn hand verschijnt. 'Pastoor van Volendam', is de titel van het boek.

Hij haast zich te zeggen dat het niet om de pastoor van Volendam gaat. ,,Want dat ben ik niet." Feit is dat Berkbout in de eerste maanden na de nieuwjaarsbrand de media en dus belangstellenden in den lande op een warme manier van informatie voorzag. De 'geestelijke' was meerdere malen in een soort van dagboekvorm te zien in KRO's Kruispunt. De kerk en een ramp, die link had de pastoor voor de gebeurtenis nog niet gelegd. ,,Sterker nog, toen de dominee in Edam, Jan Blankert, me vroeg om mee te gaan om een lezing aan te horen over het rampenplan van Schiphol, voelde ik daar niets voor. Ik dacht er toch nooit aan dat zoiets zich hier kon voltrekken en dat we dat hier nodig zouden hebben. Het is dezelfde reactie die ik nu vaak aantref wanneer pastores in andere gemeenten me vragen om een lezing te geven. Je ziet dan vaak een lauwe reactie bij aanhoorders. Je denkt dat het niet bij jou gebeurt. En dat is ook te hopen. Maar vandaar toch dat laatste hoofdstuk in het boek, waarin ik oproep de kerk op te nemen in de gemeentelijke rampenplannen en het waarom beschrijf." Hij vormde voor veel mensen een steun en toeverlaat na de ramp, bezocht getroffenen thuis en in de ziekenhuizen. Mensen raken hun gevoel van veiligheid en geborgenheid kwijt, hebben het gevoel dat het systeem van zingeving ze in de steek laat. Als pastoraat hoef je niet eens zoveel te zeggen, dan. Als je er maar bent voor die mensen. De kerk en de pastoors vormden een beeld van hoop, van vertrouwen voor die mensen. Dat heb ik pastoors ook de afgelopen twee jaar duidelijk gemaakt. 'Heb vertrouwen in je ambt', heb ik steeds geroepen."

Blokkades
"Wij kunnen niet de rol van psycholoog overnemen. Die hebben een andere rol, nemen later blokkades weg. Maar ik heb gemerkt dat de kerk een groot bereik heeft. De kerk is laagdrempelig. Je zoekt mensen op en je mag binnenkomen, dat zorgt voor een natuurlijk contact." Of het kerkbezoek naderhand weer minder is geworden? Het is weer genormaliseerd. Maar, al gaan ze nauwelijks naar de kerk, de Volendammers zijn toch door en door katholiek. Dat is door de eeuwen heen zo geweest en dat gaat niet zomaar weg. Zeker als ik het vergelijk met de andere parochies waar ik geweest ben en die ik gezien heb. De kerk is hier een bindmiddel in de gemeenschap." ,,Religie trekt. Maar het naar de kerk gaan moet geen doel op zich zijn. Ik ga daar de mensen niet op aanspreken, daar moet je voorzichtig mee zijn. Ze moeten uiteindelijk uit zichzelf komen. Natuurlijk komt het wel eens ter sprake. Als mensen trouwen of hun kind dopen. Daar begint de geloofsopvoeding en geloofsoverdracht van het kind. Als ouders niet naar de kerk gaan, kunnen ze niet verwachten dat hun kinderen dat later wel doen."

,,Veel jongeren en ouders moeten het spiritualisme nog ontdekken. Dat is belangrijk om te verwerken, niet alleen een gebeurtenis als de ramp, maar ook andere gebeurtenissen Je moet altijd eerst het verleden op je nemen om aan je toekomst te beginnen. Ik heb het altaar van de kerk en een medium als de Nivo met Kerkepad om over dat soort dingen iets te zeggen of schrijven. Maar ik wil vooral niet gaan moraliseren. Dan komen de mensen niet. Je moet een snaar raken. Wat me opviel was dat de ramp bij een aantal jongeren een bewustwordingsproces losmaakte. Ze stelden vragen over God, dachten na over leven en dood. Dat leidde soms best tot boeiende gesprekken. Bijvoorbeeld over wie ze zouden tegenkomen in de hemel. Familie en bekenden, antwoordde ik dan. Dat heb ik ook aan het bed van de stervende Anja Kok gezegd. De andere dertien Jongeren komen je nu halen, want het gaat niet meer met je, ik geloof daarin. Iemand zei na de dood van Peter Veerman dat diegene nou wist waarom Pastoor Han Snel zo vroeg was overleden. Om de gestorven jongeren op te vangen', zei diegene. Dat riep een mooi beeld van geborgenheid op." Voor welke vraagstukken een pastoor komt te staan bij een kleinschalige of grootse ramp, bleek ook onlangs weer na het familiedrama in Roermond, waar de man des huizes de woning in brand stak en zes kinderen overleden. Berkbout: ,,De pastoor uit Roermond belde me even later op en vroeg me langs te komen. Ik merkte dat hij angstig was om met de media om te gaan."

 Vindingrijkheid
,,Er komt gewoon veel bij kijken waar je op dat moment geen weet van hebt. De teksten uit de liturgie die je gebruikt voor de uitvaartdiensten, de muziek. Ik heb geen verstand van muziek. Bij de uitvaartmis van Christin Grossman was gekozen voor 'Dancing with the devil'. Ik hoorde het pas vlak van tevoren. Uiteindelijk vertrouwde ik op de vindingrijkheid, die je op dat moment een heldere ingeving geeft hoe daar mee om te gaan." De naweeën van de ramp missen hun uitwerking niet op het gestel van de 63-jarige pastoor. Hij is en oogt vermoeid. "Je komt er niet los van en het roept gemakkelijker dan normaal emoties op. Dat, gecombineerd met een heel druk pastoraat. Wonen en werk zijn hier verweven met elkaar. Je komt moeilijk tot je eigen-ik. Ik heb veel meer slaap nodig dan voorheen." Regelmatig werd de slaap de laatste tijd onderbroken door jongeren die in de avond- en nachtelijke uurtjes een bezoek brengen aan het graf van de bij de ramp overleden generatiegenoten. ,,Overdag is het bezoek wel afgenomen. Dat kan te maken hebben met het feit dat het voor jongeren moeilijk is om er mee te worden geconfronteerd. 's Nachts hoor je wel eens geluid, soms van heel hard gehuil. Zo hard, dat zelfs een keer buren belden. Met de vraag of het niet beter was dat ik even zou gaan kijken. Maar nee, diegene heeft juist dat moment gekozen om op die speciale plek te zijn."