“Waarheid en roddel” over de nieuwe Pius X

“Waarheid en roddel” over de nieuwe Pius X
Naar aanleiding van het LOVE-interview met de directeur van het Club- en Buurthuiswerk en diverse publicaties van het CBW in meerdere media vroeg de NIVO-redactie om commentaar aan het gemeentebestuur. In dit geval de wethouders Smit (PvdA) en Nouwen (CDA) die verantwoordelijk zijn voor respectievelijk de inhoudelijke kant van het Jeugd- en jongerenwerk en voor de nieuwbouwplannen. In dit interview geven zij de gemeentelijke yisie weer. (Aangezien de plannen in aanvang nog in guldens uitgedrukt werden, wordt om verwarring te voorkomen in de onderstaande. tekst nog even die oude vertrouwde munteenheid gehanteerd).

Waarom duurt het zo lang met PiusX?
Die vraag is op zich al genoeg om een heel interview te vullen, antwoordt Theo Nouwen. Ik houd veel van geschiedenis, naar ik denk niet dat het zinvol is die hele oude historie weer op te rakelen. Nog niet zo lang geleden hebben de wethouders Veerman-Tol (VD80) en Visscher CDA) zich er intensief mee bezig gehouden. Toen kwam de ramp, er was inmiddels een nieuw college van B&W en dus hebben collega Smit en ik het opgepakt. Er lag in 2001 een groots plan van CBW -een Verleidingstraject - waar in de politiek veel waardering voor bestond. Er waren echter twee problemen. De raadscommissieleden vonden de horeca-kant van het plan (met o.a. een glazen pui en en mogelijk terras aan de Zeestraat) veel te ver gaan voor een gesubsidieerde instelling en bovendien rees de kostenbegroting voor zo’n gebouw de pan uit. Uiteindelijk ging het om een bedrag van rond de 15 miljoen gulden of zelfs nog meer. Dat kon natuurlijk niet en toen was 1e vraag: Welke kant gaan we op met het Club- en buurthuiswerk?

Martijn Smit vult aan: Daarover is een gemeentelijke nota opgesteld, die onlangs door de raad is vastgesteld. Daarin staat vermeld welke eisen er tenminste gelden voor dit sociaal-cultureel werk en welke loeigroepen er bereikt moeten worden, waaronder jeugd- en jongerenwerk. Daarnaast zijn er in de loop der tijd bij het BW nog andere waardevolle activiteiten ontstaan en ook daarvoor kan men de nieuwe accommodatie gebruiken.

Wat maakte het oorpronkelijke plan zo duur?
Weth. Smit: Dat kwam door een aantal factoren. We kunnen er hier maar een paar noemen. Allereerst was in plan eigenlijk een volledige theaterfunctie opgenomen, compleet met een toneeltoren. Die is later wel vervallen maar zo’n soort schouwburg met toebehoren blijft duur. Natuurlijk is dat allemaal prachtig, maar je kunt je afvragen of het in een gemeente van 28.000 inwoners haalbaar is. Bovendien moet zoiets ook jaarlijks geëxploiteerd worden en dan zou de huidige jaarlijkse subsidie aan CBW van bijna 1 miljoen gulden wel eens niet genoeg kunnen zijn.

Theo Nouwen: Voor echt grootschalige evenementen met bekende artiesten of gezelschappen hebben we de sporthallen of de kerken. Daarvoor kun je hier geen peperdure schouwburg neerzetten. We wonen nu eenmaal niet in Purmerend, Hoorn of Amsterdam. Daar is het trouwens al moeilijk genoeg om in zulke gebouwen de eindjes aan elkaar te knopen. Een kostbare zaak was ook de wens om de geluidsoverdracht niet alleen naar buiten te beperken, maar ook in het gebouw zelf. Bijvoorbeeld gelijktijdig gebruik als oefenruimte voor een band en een ongestoorde vergadering, dat zou moeten kunnen volgens het CBW-plan. De vraag is of dat sowieso mogelijk is en in ieder geval zit er een gepeperde prijs aan vast.

Hoe is de gemeente tot die 8 miljoen gulden gekomen?
Martijn Smit: Aan die gemeentelijke nota is een voorlopig kostenplaatje toegevoegd. Daarbij is gekozen voor een verantwoorde aanpak wat betreft ruimte en uitvoering. Anders gezegd: bij het aantal vierkante meters en de keuze tussen luxe en sober zijn we ruimhartig te werk gegaan en hebben zeker geen minimale insteek gekozen. Om dat in te schatten is natuurlijk gekeken naar de activiteiten die men in zo’n nieuw gebouw moet kunnen onderbrengen. Daar zit veel verschil tussen. Je praat over allerlei clubs, cursussen, vergader- en oefenruimte, maar ook over een zaal waar een band kan optreden of een cabaretgroep. Plus natuurlijk een kantoor en andere personeelsruimten, vult weth. Nouwen aan.

Hij vervolgt: Voor die cursussen en clubs heb je een goed vergelijkingsmateriaal met schoolgebouwen. Daarvan weten we precies de kosten en voor de Pius X raming zijn we zelfs nog wat hoger gaan zitten. Aan een grote en een kleine zaal hangt duidelijk weer een ander prijskaartje. Die zijn dan ook hoger ingeschat. Als je zo alles bij elkaar optelde, rolde er een bedrag van om en nabij de 8 miljoen gulden uit, of in Euro’s tussen de 3,6 en 3,7 miljoen. Het gemeentebestuur vindt die 8 miljoen een fors bedrag, waarvoor we dan ook een kleine zaal (met oefenruimten), een grote zaal (met podium) en de overige ruimten kunnen bouwen. In totaal wordt dat ongeveer 2500 m2 voor het nieuwe Pius X . Dat is 690 m2 meer dan nu. Nogmaals je kunt het niet alleen met een school vergelijken, maar om een indruk te geven: Kijk eens naar de nieuwe dubbelschool bij het Boelenspark. Dat is toch een geweldige accommodatie en die heeft ook zo’n 8 miljoen gulden gekost.

En als ‘t nou niet lukt voor die prijs van 8 miljoen?
Theo Nouwen: Het moet lukken, want meer geld is er niet. Wij vinden 8 miljoen gulden heel veel geld. Het zal uiteraard niet op een kleine overschrijding afspringen, maar binnen zo’n taakstellend bedrag van 8 miljoen zal het CBW zelf prioriteiten moeten stellen en dan keuzes maken. Wat kan er weI en wat kan niet? Wat is nodig om de basisfuncties van club- en buurthuiswerk uit te oefenen en hoe kunnen de verdere activiteiten daarbij worden ingepast? Nogmaals, er is niet gekozen voor de kleinste en goedkoopste uitvoering, dus er moet wat speling in zitten. En je moet bedenken dat in de verschillende wijken ook voorzieningen nodig kunnen zijn, zoals bijv. een peuterspeelzaal. Als je je allerlaatste centen versnoept met zo’n 15 miljoen of meer-plan in het centrum, dan blijft er niets over. Straks hebben we weer actiegroepen die daar tegenin gaan en ik zie dan de directeur van CBW nog niet zeggen: “Jammer mensen, al het geld is al opgegaan in de centrale vestiging. Fiets maar naar het centrum”. Nee, dan ligt de zwarte Piet weer bij het gemeentebestuur.

Martijn Smit: Ook de gemeente kan het geld niet van de bomen plukken, het moet allemaal opgebracht worden door de burgers. We zijn ondanks twee flinke verhogingen nog steeds een gemeente met een gematigd belastingklimaat en we streven er niet naar een van de duurste te worden. En welzijnswerk staat niet alleen. Onderwijs kost handenvol geld, sportaccommodaties zijn ook niet voor niks, wegenaanleg en -onderhoud en ga zo maar door.

Waar komt dat geld eigenlijk allemaal vandaan?
Weth. Nouwen: Grof gezegd put de gemeente uit twee bronnen, Uit Den Haag ontvangen we jaarlijks geld uit het gemeentefonds en verder komt het uit de gemeentelijke belastingen, waarvan de Onroerende Zaakbelasting de belangrijkste is. Dat wordt dus door onze eigen burgers opgebracht. Inderdaad, zoals Martijn al zei, we zijn niet meer de goedkoopste gemeente, maar willen ook niet de duurste worden. En er is nog meer nodig in Edam-Volendam. Daarom moet ook voor een nieuw Pius X-gebouw het walletje bij het schuurtje blijven.

Waarom kan Pius X niet op de huidige plaats blijven?
Weth. Smit: Dat zou misschien wel kunnen, maar de vraag is of het verstandig is. In het oorspronkelijke plan zat een nog sterkere horeca-kant verweven dan Pius X nu al heeft, met een terras e.d. Ze hebben een vergunning voor zwak-alcoholische dranken met een behoorlijk aantal vrijstellingen voor bijzondere gelegenheden. Verder wilde de gemeenteraad in meerderheid niet gaan, omdat het een gesubsidieerde instelling betreft, die jaarlijks bijna één miljoen gulden subsidie ontvangt. Dan is het de vraag of die ijzersterke binding met de locatie Zeestraat/W.J. Tuijnstraat wel zo noodzakelijk is. Er zijn namelijk ook nadelen aan verbonden. Daar heeft collega Nouwen naar laten kijken door een locatie-werkgroep.

Theo Nouwen: In die werkgroep zat een stedenbouwkundige van de gemeente, een architect namens het CBW en de beoogde architect van de nieuwbouw. Zij hebben 5 plaatsen bekeken, n.l. de huidige plek, bij de Maria Goretti, tegenover de AMVO, in de Meidoornstraat en onder een eventuele nieuwe tribune van de FC. In deze werkgroep werd overeenstemming bereikt over de score van deze 5 locaties wat betreft een 14-tal beslispunten. Bijvoorbeeld: is er ruimte genoeg, hoe is de bereikbaarheid, hoe is de ligging ten 4 opzichte van het centrum? Maar die drie heren konden niet voor het CBW-bestuur en het gemeentebestuur beslissen. Want het gaat erom wat je belangrijker vindt. Til je zwaarder aan parkeergelegenheid of aan de ruimte voor zon gebouw? Dat soort vragen moeten we zelf beantwoorden en dan een afweging maken.

Wat telt voor de gemeente het zwaarste qua locatie?
Het CBW heeft vanaf het begin gesteld dat de beide locaties bij de FC afvielen en de locatiewerkgroep kwam daar ook tot een lage score, antwoordt weth. Nouwen. Dus werd er verder gepraat over de andere drie plekken. Voor ons is heel belangrijk dat Pius X tijdens de bouw gewoon door kan gaan, stelt Martijn Smit. Voldoende tijdelijke huisvesting is altijd moeilijk en bovendien heel duur. En met een kwart of een half programma draaien gedurende langere tijd is voor zon organisatie een linke zaak. Je moet maar afwachten of al die vrijwilligers en al die clubs de draad dan weer vlot oppakken. Daarom telt voor ons het gewoon doorgaan op de oude plek, terwijl er elders ongestoord gebouwd kan worden, zwaar mee.

Theo Nouwen merkt op de ruimte aan de Zeestraat beperkt is. Dat is en blijft een knelpunt als je nog groter wilt gaan bouwen. Bovendien moeten de beschikbare gelden doelmatig besteed worden. In het hartje van het centrum zullen de welstandseisen (architectuur) het hoogste zijn. Dat geld zit dan aan de buitenkant en kun je binnen niet meer benutten. Op een andere plaats bouwen we natuurlijk geen lelijke bunker, dat bewijst de parkschool, maar het ligt toch wat minder gevoelig. Verder is bij de Maria Goretti al een aantal activiteiten van CBW gevestigd. Een slimme architect kan ervoor zorgen dat de nieuwbouw mogelijkheden biedt tot samenwerking met de bestaande accommodatie. Bovendien is er ruimte genoeg, is de bereikbaarheid goed en ligt het terrein op hooguit 5 minuten van het centrum, en dan moet je nog langzaam lopen.

Waar kiest Club- en 1 Buurt huiswerk dan voor?
Het bestuur van CBW heeft als eerste keuze de huidige locatie en als tweede het terrein tegenover de AMVO. Voor hen telt de onmiddellijke nabijheid van het centrum kennelijk heel zwaar, meent weth. Nouwen. Het gemeentebestuur vindt Maria Goretti de beste plek en pas als dat echt niet zou kunnen, komt het nu nog groene terrein tegenover de AMVO in beeld. Overal zullen er bezwarenprocedures gevolgd moet worden, maar die schat de locatiewerkgroep midden in het dorp het zwaarste in. Daar zal trouwens ook de architectuur zwaarder wegen En is er is geen samenhang te bereiken met bestaande andere activiteiten, zoals bij Maria Goretti. Vandaar de keus van het College van B&W.

Martijn Smit: Over de locatiekeuze zijn we het dus duidelijk niet eens. Daarover zal de gemeenteraad moeten beslissen. Eerst komt dat locatie-overzicht met een toelichting in de raadscommissies en daarbij komt uiteraard ook de visie van CBW aan de orde. Het laatste woord is aan de voltallige raad.

Als het doorgaat bij Maria Goretti, wat gebeurt er dan met de LOVE?
Martijn Smit: Het is altijd het plan geweest te bekijken of ook de LOVE in een nieuw Pius X - gebouw onderdak zou kunnen krijgen. De huidige accommodatie is ook niet alles, dus dan slaan we twee vliegen in één klap.

Theo Nouwen: en als dat niet lukt, zal er een andere locatie gevonden moeten worden. Daar kan het niet op afspringen. Ook voor een tijdelijke LOVE-huisvesting, als er bij de Maria Goretti gebouwd wordt, zijn wel oplossingen te vinden. Natuurlijk moeten we dat goed regelen met de LOVE en dan is het een voordeel dat het contact tussen het bestuur van CBW en de LOVE heel nauw is.

Zijn jullie verrast over de opstelling van CBW?
Martijn Smit: Eigenlijk wel. We wisten dat CBW een andere locatie zou gaan bepleiten en dat is hun goed recht. Maar in de laatste bespreking van 26 maart hebben we ook afgesproken dat er voor de voorbereidingen van de nieuwbouw een krediet van 10% aan de raad zou worden gevraagd, namelijk 800.000 gulden. Dat is dus 10% van die 8 miljoen, daar zouden we van uitgaan. Het is dus op z’n minst gezegd wel vreemd dat er opeens ook weer actie gevoerd wordt tegen dat bedrag en dan vraag je je af: Wat vindt het CBW nu eigenlijk het belangrijkste, jeugd- en buurthuiswerk? Of pure horeca en een grote schouwburgfunctie?

Theo Nouwen: Ja, dat de directeur in zijn one-man-one-voice-gesprek met Leendert Klein voor de LOVE en in andere publicaties zo maar even spreekt over een halt gebouw vind ik echt buiten elke proportie als het over 690 m2 extra gaat. De directeur is tenslotte de hoogste medewerker van het bestuur en hoort beter te weten. Hij zegt dan wel geen actiegroep te gaan aanvoeren, maar doet ondertussen duidelijk aan gekleurde voorlichting en dus aan stemmingmakerij. Het is dan wel erg makkelijk te stellen dat CEW zich alleen bemoeit met de inhoud van het werk en dat de gemeente maar voor de centen moet zorgen. Zo lust ii< er nog een paar. Vreemd overigens dat de LOVE-redactie hier geen hoor en wederhoor heeft toegepast. Op deze manier was het verhaal wel heel eenzijdig

Hoe ligt dit in andere gemeenten in de regio?
Theo Nouwen: Iedere gemeente is verschillend. Onze gemeente en haar inwoners zijn bijvoorbeeld erg sport-minded. Dat kun je ook als een vorm van welzijn benoemen, want het biedt mensen mogelijkheden om gezond actief bezig te zijn met alle sociale contacten daaromheen. En als je dan verder bedenkt dat het in naburige gemeenten gaat over het wegens geldgebrek sluiten van verenigingsgebouwen, dan krijg je toch een vreemde smaak in de mond Hier in Volendam ligt 8 miljoen gulden op de plank voor een nieuw Pius X. En het wordt dus niet kleiner maar 690 m2 groter. Kennelijk is het in de ogen van sommigen nooit genoeg en moet er nog weer eens zon portie boven op.

Hoe moet het nu verder?
Smit: Wij hopen dat het CBW-bestuur zal inzien dat zon extreem bedrag van 15 miljoen of meer er echt niet in zit en dat we, zoals eerder besproken, in goed overleg verder gaan met dat budget van 8’ miljoen gulden.

Nouwen: Over de locatie zal de gemeenteraad het laatste oordeel vellen, Daarna moeten we gezamenlijk verder optrekken om het best haalbare resultaat te bereiken. Dan kan er over pakweg anderhalf of twee jaar een gloednieuw Pius X-gebouw van 8 miljoen staan, waar al zo lang naar is uitgekeken en waar naburige gemeenten jaloers op zijn. We kunnen natuurlijk ook opnieuw met iedereen eindeloos gaan steggelen over van alles en nog wat. Dan komt er weer niets van en kan men vervolgens het gemeentebestuur verwijten dat er niets gebeurt. Maar dan ben ik zo vrij me even niet aangesproken te voelen. Maar ik hoop vanzelfsprekend dat het niet zover zal komen, in het belang van onze jeugd en alle andere groepen die een nieuw Pius X erg goed kunnen gebruiken. Het gemeentebestuur is er klaar voor.