Donner: handhaving vertoont nog tekorten

Donner: handhaving vertoont nog tekorten
In de vergunningverlening en handhaving van gemeentelijke veiligheidsvoorschriften voor bouwen en wonen, milieu en brandveiligheid tonen gemeenten nog een professioneel, juridisch en formatief tekort. Die conclusie trekt minister Donner (Justitie) uit de definitieve versie van het rapport ‘Staat van de Handhaving’, waarin de verlening en handhaving van de nodige vergunningen in dertien casusgemeenten zijn geanalyseerd.

Donner heeft het onderzoek de afgelopen week naar de Kamer gestuurd. Het bevestigt volgens hem de grote noodzaak van de activiteiten ter verbetering, die al in gang zijn gezet. De gewenste veiligheid kan volgens de justitieminister worden gewaarborgd met nieuwe wet- en regelgeving, verdergaande versterking van de handhaving en meer facilitering en ondersteuning van gemeenten. In het onderzoek zijn bij dertien modale gemeenten gegevens verzameld die betrekking hebben op de vergunningverlening en handhaving van gemeentelijke veiligheidsvoorschriften voor bouw en inrichtingen. Met uitzondering van het onderdeel brandveiligheid is geen professionele standaard beschikbaar voor de kwaliteit van de handhaving op het terrein van milieu en van bouw- en woningtoezicht, schrijft Donner over de werkwijzen voor handhaving: “Dat betekent dat er geen algemeen erkende handhavingsnormen (en daarvan afgeleide productienormen) bestaan, die de bestuurlijke ambities van gemeenten op het terrein van vergunningverlening en handhaving weergeven.”

Handhavingsorganisatie
Daarnaast kan in de onderzochte gemeenten niet gesproken worden van ‘de handhavingsorganisatie’. Van onderlinge afstemming is nog onvoldoende sprake. De gemeenteraad is in praktische zin maar beperkt betrokken bij de beleidsvorming en prioriteitstelling.

Tekorten
Van een professioneel tekort is sprake, omdat volgens de professionals zelf onder de norm wordt gepresteerd, of omdat er vaker en intensiever zou moeten worden gecontroleerd. Het juridisch tekort heeft betrekking op het gegeven dat bewust niet wordt opgetreden tegen overtredingen. Verder lijkt sprake van een formatietekort, nu de aandacht voor het onderwerp toeneemt, hogere eisen worden gesteld aan de kwaliteit van de handhaving en de ‘markt’ aan de goede mensen trekt, aldus minister Donner. Uit het onderzoek blijkt verder dat het bestuurders nog voor een deel ontbreekt aan normen en kengetallen om de handhaving door gemeenten te beoordelen en te besturen. Het gevolg is dat bestuurders geen inzicht hebben in de staat van de handhaving en dat ze die evenmin in de tijd kunnen volgen.

Brandveiligheid
Gemeenten blijken op het ogenblik wel een opvallend grote inzet te tonen op het gebied van brandveiligheidstoezicht en met name de verlening van gebruiksvergunningen. Donner somt een groot aantal wettelijke instrumenten op die gemeenten (uiteindelijk) in staat moeten stellen op alle terreinen goed en meer professioneel te kunnen handhaven. Met het actieprogramma Handhaven op Niveau en de programmalijn Programmatisch handhaven worden gemeenten gestimuleerd tot het opstellen van een integraal handhavingsprogramma. Daarin worden zowel de beleidsdoelen als de afspraken over de uitvoering neergelegd. Eind 2005 moeten alle gemeenten in Nederland een werkend handhavingsprogramma hebben. Ook op afzonderlijke terreinen, zoals de milieuhandhaving, is een traject van professionalisering en bundeling van uitvoering ingezet.
 
Verder start nog dit jaar bij het ministerie van Justitie een project om kengetallen vast te stellen en daaruit normen voor de handhaving te ontwikkelen. Omdat gemeenten het eigen kwaliteitsniveau van handhaving moeten vaststellen, zal bij de ontwikkeling van kengetallen nauw met hen worden samengewerkt, zo laat minister Donner de Kamer weten.