Uitspraak in de zaak S.E. Fireworks

Vrijspraak André de V. voor brandstichting
Het hof in Arnhem heeft André de V. maandag vrijgesproken van brandstichting. Het Openbaar Ministerie had vijftien jaar celstraf geëist. De 35-jarige De V. werd ervan verdacht brand te hebben gesticht op het terrein van S.E. Fireworks in Enschede op 13 mei 2000. Door de geweldige explosies kwamen 22 mensen om het leven en raakten honderden mensen gewond. Ook werd een complete woonwijk verwoest. De rechtbank in Almelo veroordeelde De V. vorig jaar nog tot vijftien jaar cel. Het hof vernietigde dit vonnis. Het oordeelde dat alles wat De V. heeft verklaard over zijn eventuele betrokkenheid bij de ramp, dat deed in gesprekken met medegedetineerden en een uncercover-agent in het huis van bewaring. Het hof vindt dat De V. niet kan worden veroordeeld op basis van die 'onsamenhangende' verklaringen. Tijdens politieverhoren heeft hij altijd ontkend iets met de zaak te maken te hebben. De V. en zijn raadsman A. Moszkowicz waren niet aanwezig bij de uitspraak.

In een uitgebreid gemotiveerd vonnis stelde het hof dat ,,de vage, inconsistente en voor een belangrijk deel met grote onzekerheid overgeleverde uitlatingen van deze verdachten voldoende overtuigende kracht missen''. Het hof is niet door wettige bewijsmiddelen overtuigd dat De V. de brandstichting heeft begaan.  De voorzitter van het hof, G. Mannoury, wees erop dat er in de samenleving grote behoefte bestaat aan duidelijkheid over de oorzaak van de vuurwerkramp. Dat politie en justitie niet hebben kunnen achterhalen wat er precies is gebeurd op 13 mei 2000 lijkt een brevet van onvermogen, stelde hij bij het voorlezen van het vonnis, maar dat is het niet. De alles verwoestende explosies wisten namelijk alle sporen uit.  De V. is maandagmiddag om kwart voor vijf vrijgelaten uit het huis van bewaring in Lelystad. Hij verliet het gebouw in de auto van zijn advocaat A. Moszkowicz en onthield zich van commentaar.

Directeuren S.E. Fireworks moeten alsnog de cel in
Het hof in Arnhem heeft de twee directeuren van het Enschedese S.E. Fireworks maandag veroordeeld tot een jaar celstraf. zij zijn schuldig bevonden aan het overtreden van milieuvoorschriften, illegale handel in vuurwerk en brand en ontploffing door schuld. Het Openbaar Ministerie had tegen Bakker dertig maanden celstraf, waarvan tien maanden voorwaardelijk geëist. Pater hoorde twee jaar gevangenisstraf tegen zich eisen, waarvan een half jaar voorwaardelijk. De rechtbank in Almelo veroordeelde ze vorig jaar tot een half jaar cel, waarvan de helft voorwaardelijk. Omdat ze al enkele maanden in voorlopige hechtenis hadden gezeten, hoefden ze niet opnieuw de gevangenis in. Het bedrijf van Bakker en Pater ging op 13 mei 2000 de lucht in. De vuurwerkexplosies kostten 22 mensen het leven en honderden mensen raakten gewond. De woonwijk Roombeek werd compleet verwoest.

Het hof benadrukte dat de twee directeuren schuld hebben aan het feit dat de brand op het bedrijfsterrein, toen die eenmaal was ontstaan, zich zo kon ontwikkelen en uitbreiden dat er dodelijke explosies en branden ontstonden. De aanwezigheid van te zwaar, massa-explosief vuurwerk heeft tot de omvang van de ramp geleid. De directeuren hebben dat niet geweten, maar alleen omdat zij er niet bij hebben stilgestaan en dat hadden zij wel moeten doen. Van boze opzet is geen sprake, aldus het hof. Dat heeft de op te leggen straf gematigd. Ook de bijdrage van vele andere, slechts deels bekende factoren aan de ramp en onbestraft gebleven instanties, zoals de gemeente en het controlebureau van het ministerie van Defensie, hebben een matigende werking gehad.

Anderzijds moet de ernst van de gevolgen van de gepleegde overtredingen van invloed zijn op de strafbepaling, aldus het arrest. ,,Die gevolgen zijn catastrofaal geweest.'' Deze gevolgen moeten in een ,,substantiële vrijheidsstraf'' tot uitdrukking komen. Een dergelijke straf is misschien ,,wrang'' als er geen sprake is van boze opzet of kwade wil, meent het hof, maar ,,die wrangheid kan maar beperkt gewicht in de schaal leggen tegen de achtergrond van de onmetelijke ellende die vele anderen, geheel onschuldig aan de ramp, daarvan hebben moeten ondervinden.''

Belangenvereniging eist daadkracht van justitie
Voorzitter G. Bijvank van de Belangenvereniging Slachtoffers Vuurwerkramp Enschede (BSVE) zegt niet verrast te zijn door de uitspraak van het gerechtshof in Arnhem om verdachte De V. vrij te spreken. ,,Eerlijk gezegd vond ik de bewijslast een beetje mager. Het is wel treurig dat we weer terug bij af zijn. Veel slachtoffers willen aan een nieuw hoofdstuk in het leven beginnen, maar zo lang het onderzoek naar de oorzaak meer vragen dan antwoorden oplevert, blijft de ramp veel Enschedeërs achtervolgen'', zegt Bijvank. Hij vindt het teleurstellend dat bijna drie jaar na de ramp er nog geen verdachte is veroordeeld. ,,Wij eisen dat het Openbaar Ministerie nu vaart zet achter het onderzoek.''  De veroordeling van de twee directeuren van S.E. Fireworks komt Bijvank niet als een verrassing. ,,Het lag een beetje in de lijn der verwachtingen. Natuurlijk kun je altijd vraagtekens plaatsen bij de hoogte van de straf in verhouding tot het aangerichte leed. In dat opzicht is het ook pijnlijk dat de verschillende overheden niet zijn veroordeeld.'' Burgemeester J. Mans wilde niet op de uitspraak reageren, zo liet hij via zijn woordvoerster weten.

Directeuren stappen naar Hoge Raad
Rudi Bakker en Willie Pater, de twee directeuren van vuurwerkbedrijf S.E. Fireworks, gaan beiden bij de Hoge Raad beroep in cassatie tegen hun veroordelingen door het gerechtshof in Arnhem. Het tweetal heeft dit direct na de uitspraak in Arnhem laten weten. Bakker liet weten ,,niet teneergeslagen'' te zijn. ,,We vechten door. Nog steeds willen we precies weten wat er op 13 mei 2000 is gebeurd.'' De motivatie van het hof voor zijn veroordeling noemde hij ,,onbegrijpelijk''. Hij ziet zichzelf nog niet in een cel belanden. Er loop geen bevel tot voorlopige hechtenis tegen de directeuren. Zolang hun veroordelingen niet onherroepelijk zijn, zullen zij op vrije voeten verkeren. Bakkers ex-compagnon Pater zei ,,teleurgesteld'' te zijn. Ook zijn raadsman G. Meijers vond het arrest een bittere pil. ,,Het betekent dat deze twee mensen voorlopig als schuldige van de ramp worden aangewezen.''

Moszkowicz niet alleen maar blij met vrijspraak
,,Ik ben blij voor mijn cliënt, maar minder blij voor de rechtsstaat Nederland.'' Dat zei A. Moszkowicz in een reactie op de vrijspraak van André de V. maandagmiddag. Moszkowicz is het niet eens met het hof dat de inzet van een undercoveragent in een huis van bewaring bij zijn cliënt rechtmatig is geweest. De raadsman betoogde voor het hof dat Nederland zou afglijden als rechtsstaat als dit soort praktijken worden toegestaan. De V. zou tegen de infiltrant hebben gezegd iets met de vuurwerkramp te maken te hebben. Volgens Moszkowicz was hier sprake van een verkapt verhoor en behoort een verdachte in dat geval te worden gewezen op zijn zwijgrecht. Het hof meende echter dat de undercover het intitiatief aan De V. heeft gelaten en dat de inzet van de opsporingsambtenaar in dit geval volgens de wet is uitgevoerd. De V. was zelf niet bij de uitspraak aanwezig, maar zijn broer Bert wel. Hij had, in tegenstelling tot André zelf, deze uitkomst wel verwacht. Hij is naar het huis van bewaring in Lelystad om André op te halen

Gemengde gevoelens bij OM over uitspraken
Het Openbaar Ministerie (OM) koestert ,,gemengde gevoelens'' over de arresten die het gerechtshof in Arnhem maandag heeft gewezen in de strafzaken rond de Enschedese vuurwerkramp. Of het OM in cassatie gaat tegen de vrijspraak van Andre de V. is nog niet zeker. ,,We willen eerst het arrest bestuderen'', aldus persadvocaat-generaal G. de Haas. Volgens De Haas heerst er tevredenheid over het feit dat het hof de vervolging van De V. niet ongeldig heeft verklaard, zoals advocaat A. Moszkowicz had gevraagd. ,,Daarna heeft het hof een eigen afweging gemaakt en beslist dat er te weinig bewijs is. Dat komt vooral doordat er bij deze ramp nagenoeg geen technisch bewijs was, alleen verklaringen van getuigen.'' Het OM vindt nog steeds dat het met De V. ,,de juiste verdachte voor het hekje heeft gezet'' en dat er voldoende bewijs was voor een veroordeling. In de zaak tegen de directeuren heeft het OM niet in het stof gebeten. Volgens De Haas is het goed dat het zwaartepunt van de aanklacht - brand en ontploffing door schuld - door het hof bewezen is verklaard.