Satu dua bilam cheese, lachen naar camera

Satu dua bilam cheese, lachen naar camera 
Het is flink doorwerken op de Dijk. Gelukkig maar. Met het teruglopen van het aantal toeristen is ook de klandizie voor fotograaf Jan Zwarthoed achteruit gegaan. Maar vandaag komen de toeristen met busladingen tegelijk. Indonesiërs vooral. En met de toverformule satu dua bilam cheese tovert hij telkens een lach op de gezichten. Satu, dua bilam cheese. 'Een, twee zegt u cheese', luidt de vertaling volgens medewerkster Jantien Aalbregtse. En als dat niet lukt, helpt een rammelaar of een knuffeldier wel om een kind te laten lachen. Ernie, van Sesamstraat, is universeel. En desnoods klapt Zwarthoed een paar keer hard in de handen. Alles om de aandacht te vangen.

Maar meestal is het maken van de kiek zo gepiept. De meeste tijd zit in het aankleden en het op de juiste plek in de juiste houding laten zitten. ,,Oh jee, m'n bril'', roept een mevrouw. De zonnebril met fluorescerend groen koord gaat snel af. Zwarthoed zet een muts recht, tovert een pijp uit zijn zak en trekt de plooi van een rok kaarsrecht. Zijn medewerksters, Aalbregtse en Roos van Langen, slepen een 'trekzak' en een bosje neptulpen aan. ,,Rug strekken, rechtop staan, kin omhoog'', luiden de bevelen in staccato. ,,Nee, nee. Lijf omhoog, kin zakken. Even cheesen. Zeg maar whiskey.'' De lach krult om de mondhoeken. Bij de Aziaten helpt 'say Heineken' of 'say sex' ook om twinkelende ogen en een ondeugend lachje te versieren.

Soms loopt de communicatie wat stroef. Je kunt tenslotte geen honderd zinnen Indonesisch uit het hoofd leren. Maar ook daar heeft Zwarthoed zijn manieren voor. Plotseling zwiept zijn been door de lucht en daarna een niet begrijpende mevrouw. Maar voor er sprake kan zijn van een harde landing op de vloer heeft hij haar opgevangen en precies in de goede houding gezet. Ditmaal lacht de fotograaf ondeugend. Waarom al die toeristen zich zo graag in Volendammer klederdracht willen laten fotograferen? ,,Ik vind Volendam het meest Nederlandse wat ik kon bedenken. Daarom neem ik mijn buitenlandse vrienden (het bezoek is afkomstig uit de Filipijnen) mee'', laat Raoul Eijlfferts uit Haarlem weten.

David Kerkhof uit Norg heeft samen met z'n broers en zussen zijn ouders meegenomen in een 'oude botter'. ,,Vanwege hun 40-jarig huwelijk. Een foto op de Dijk hoort daarbij. Warm trouwens, zo'n pak. Hoe ik dit allemaal vind? Als ik eerlijk antwoord: vind ik er niets aan. Beetje overdone. Maar aan de andere kant zie ik wel weer de lol ervan in. We hebben er smakelijk om gelachen.'' ,,Het is vaak mond tot mondreclame'', zegt Zwarthoed. ,,Mensen zijn hier geweest en brengen familie of vrienden er ook naar toe. Veel Indonesiërs, Israeli's via de reisbureaus en toch ook Hollanders.'' Vroeger kwamen er veel Amerikanen en Japanners. Maar sinds sars, de MKZ en '11 september' is dat voorbij. ,,Ik heb vanochtend de eerste groep Amerikanen gehad'', aldus Zwarthoed. En de cafébrand heeft veel Nederlanders afgeschrikt. De oplossing? Dat is andere koek. Maar in hemelsnaam niet de Dijk autovrij maken, stelt hij. ,,Dan kunnen we de deur hier direct sluiten. Een grotere parkeerplaats bij Spaander en een weg onderlangs is de enige oplossing.''

De Volendammer heeft al vele beroemdheden op de gevoelige plaat vastgelegd in klederdracht. Dat blijkt wel uit de etalage. Voetballers bijvoorbeeld. Romario en Ronaldo zien er aandoenlijk uit. Voor Ronald Koeman lijkt het wel z'n dagelijkse kloffie. En ook de aanblik van André Hazes en André van Duin is de moeite zeker waard. ,,Vanochtend was er nog een belangrijke Portugese filmster in de zaak'', zegt de eigenaar trots.

Bijbaantje
Aalbregtse noemt het werk een mooi bijbaantje. Veel leuker dan bollenpellen weet ze uit ervaring. En met welke mensen ze het prettigst werkt? ,,Nederlanders. Daar kun je goed mee communiceren. Japanners luisteren het beste. Als ze je tenminste verstaan.'' ,,Japanners zijn het zoetst'', vult Van Langen aan. Opvallend is ook hoe geduldig de Indonesische klanten zich alle aanwijzingen en bevelen laten opleggen. Nederlandse gasten zijn veel brutaler. En de kleding -vooral de klompen- zijn een kwelling voor ze. Ze durven bovendien hun voeten vaak niet op te tillen. Met een soort schaatspassen verplaatsen ze zich opvallend onzeker. ,,They are hurting a little bit. Did they wore those the whole day?'', vraagt Priscilla zich af.

Ja dus. Want de kleding van Zwarthoed is echt. ,,Ik koop zo veel mogelijk op en de rest laten we maken. Maar het wordt steeds moeilijker om te krijgen. En het namaken van de hul, de witte damesmuts, is een mooi klotenwerk. Gelukkig heb ik er nog in voorraad.'' Het oog voor details en de mooie kleding onderscheidt Zwarthoed volgens Corrie Kwakman-Steur, die de digitale foto's op 'fotopapier' uitprint (binnen drie minuten als het moet), van de concurrentie. ,,Een mooie lijn van de rok, das en pluim recht en de hul moet goed staan. Hij hoort eigenlijk op het voorhoofd, maar een beetje achterover staat mooier.''

En met de camera op wieltjes kunnen er in twee of zelfs drie hoeken van de studio tegelijk klanten worden 'neergezet'. Die worden in hoog tempo klaargemaakt voor een foto. ,,In het begin droom je 's nachts van al die rokken, die voorbij vliegen. Maar na een tijdje ben je het wel gewend'', legt Aalbregtse uit. ,,Ik droom helemaal niet. Als ik na zo'n dag thuis kom, ben ik helemaal afgepeigerd'', zegt Zwarthoed. En toch heeft hij plezier in zijn vak. Meestal wel. ,,Want af en toe zit er wel eens een ellendeling tussen. Minutenlange discussies over de prijs en dan willen ze uiteindelijk de foto niet. Nee dat is minder leuk.''