Volendam: Zonder drugs was de ramp nooit zo groot geweest

Volendam: Zonder drugs was de ramp nooit zo groot geweest
Justitie in Haarlem gaat in hoger beroep tegen de straf die de Volendamse horecaondernemer Jan Veerman (57) kreeg opgelegd. ook de horeca-ondernemer zelf tekende overigens beroep aan tegen het vonnis...Justitie legde haar oren te luisteren bij slachtoffers en nabestaanden en het resultaat: Veerman moet zwaarder worden gestraft. Maar ook in dit proces bleef één ding weer totaal buiten beeld: dat de slachtoffers van de fatale brand in 't Hemeltje stijf stonden van de drugs en dat dat een grote invloed heeft gehad op de omvang van de tragedie. 'In Volendam zal niemand het hardop zeggen, maar het moet toch een keer naar buiten: die jongeren in 't Hemeltje stonden stijf van de drugs. Als je onder de pillen zit en er breekt brand uit, dan ga je echt niet wegrennen, dan blijf je gewoon staan. Iedereen geeft Jan Veerman nu de schuld, maar zo'n brand had overal kunnen gebeuren. Maar waarom durft niemand iets over die drugs te zeggen?'

Piet Schilder* is een geboren en getogen Volendammer. Het zit hem al maandenlang dwars dat er in alle publiciteit rond de brand in Volendam nooit wordt gepraat over drugs, alleen over hoe nalatig horecaondernemer Jan Veerman is geweest en hoeveel schadevergoeding de slachtoffers moeten hebben. 'Dat de Volendamse jeugd zwaar aan de drugs is, weet iedereen. Dat heeft ook in alle kranten gestaan, zowel vóór als na de ramp. Ik herinner me nog een paginagroot artikel van kort voor de ramp waarin Volendam als een soort Miami Vice werd afgeschilderd. Maar nooit wordt er een link gelegd met de brand. Terwijl iedereen weet, of kan weten, dat je met een zooi pillen in je mik heel anders reageert dan normaal. Brand? Gezellig toch! Dan loop je niet weg, dan probeer je niet te ontsnappen. Ik zeg niet dat er helemaal geen slachtoffers waren gevallen, maar als ze alleen wat drank op hadden gehad was het héél anders uitgepakt.'

De krantenberichten over drugsgebruik onder Volendamse jongeren liegen er inderdaad niet om. 'De Volendamse jeugd is massaal aan de cocaïne, zo blijkt uit politieonderzoek. Zeker 50 tot 80 procent van de jongeren in Volendam gebruikt deze harddrug regelmatig. Dit blijkt uit een project dat deze zomer drie maanden draaide in het IJsselmeerdorp. Ongeveer 50 tot 80 procent van de jongeren tot 25 jaar gebruikt tijdens het weekeinde cocaïne. De politie schat dat er in Volendam elk weekeinde één tot twee kilo van de drug wordt omgezet.' Dat was in 2002. In oktober kondigde het college van burgemeester en wethouders in Edam Volendam aan dat zij het overmatige drank en drugsgebruik onder jongeren gaat aanpakken. 'De politie is ervan overtuigd dat in Nederland nergens zoveel drugs wordt gebruikt als in Volendam.

Daarnaast wordt getracht het drugsgebruik onder jongeren tegen te gaan en de bevolking bewust te maken van de gevaren en gevolgen van een hoge tolerantie ten aanzien van drugs.' Piet Schilder kijkt er dus niet van op. 'In Volendam heeft niemand heeft een huurwoning, allemaal hebben ze rond hun twintigste een koophuis. Ze werken keihard, maken verschrikkelijk veel uren, en hebben dus maar weinig tijd voor ontspanning. Dus als ze uitgaan, gaat het er heftig aan toe. Niemand zegt er wat van, het wordt geaccepteerd. De ouders weten het misschien ook niet, of ze willen het niet weten. Als die jongens een jaar of 20 zijn, zitten ze braaf bij schoonmoeder met een gebakje en een kopje thee, dan is het wilde leven voorbij. Het is een zo van: laat ze nog maar wat plezier maken en de bloemetjes buiten zetten als ze jong zijn, straks komt het allemaal in orde. En dan is in de regel ook zo.'

Tijdens de presentatie van het speciale politieproject zei politiewoordvoerder M. Eijben dat nergens in Nederland zoveel harddrugs wordt gebruikt als in Volendam. 'Het grootste probleem is dat het hier maatschappelijk wordt aanvaard, althans die indruk hebben wij. Opvalland is ook dat er vrijwel geen drugsgerelateerde criminaliteit is.' Volgens R. Bakker, 'trekker' van het project, werken de jongeren hard en vinden ze dat drugsgebruik in het weekend er bij hoort. 'Het beleid is al dat we altijd de ouders inlichten. Als die naar het bureau komen parkeren ze hun auto ver weg en lopen stiekem het bureau in. De eerste vraag die ze stellen is altijd: komt dit ook in de krant? Als ze horen dat hun zoon de meeste gebruikers zijn mannen tussen de 15 en 25 jaar op het bureau zit, vallen de ouders de schellen van de ogen. Het heeft een aantal keren al geleid tot klappen.'

Maar dat de grootste klap toen al gevallen was, daarover sprak niemand. Piet Schilder: 'Vooral rond de jaarwisseling, als iedereen vrij is, worden er verschrikkelijk veel drugs gebruikt. Een Witte Kerst betekent in Volendam dan ook iets heel anders dan voor de meeste Nederlanders.' Maar het verband tussen die Witte Kerst en de Zwarte Oudejaarsavond druft niemand te leggen. Niet alleen het gemeentebestuur en de politie maakt zich zorgen over het drugsgebruik onder Volendamse jongeren, ook het bedrijfsleven trok aan de bel. 'Er komt in Volendam een onderzoek naar de gevolgen van excessief drugs en drankgebruik voor het arbeidsproces. Uit meerdere praktijkvoorbeelden blijkt dat bedrijven in Edam Volendam nadelige gevolgen ondervinden van het gebruik van drank en drugs door jongeren. Het onderzoek is een initiatief van de Werkgroep Personeel en Organisatie van de Industrie en Bedrijvengroep Edam Volendam, die erg bezorgd is over die gevolgen. Met het onderzoek moet het probleem van overmatig drugs en drankgebruik onder met name lokale jongeren bespreekbaar worden gemaakt. Bovendien wil de werkgroep nagaan wat werkgevers kunnen doen om het probleem te lijf te gaan.' Aldus een krantenbericht.

Jan Veerman(57) is op 18 juli veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van 12 maanden en 240 uur dienstverlening. Volgens de rechtbank was Veerman 'nalatig, onoplettend en onnadenkend' geweest. Daarmee is aan hem te wijten dat er 14 jongeren zijn omgekomen en meer dan 100 slachtoffers zwaar lichamelijk letsel opliepen bij de brand in de nieuwjaarsnacht van 2001. In juridische termen heet het 'dood door schuld', 'brand door schuld' en 'zwaar lichamelijk letsel door schuld'. Veerman valt veel te verwijten, menen de rechters. De kerstversiering hing te laag, de veiligheid en de nooduitgangen in zijn zaak deugden niet en hij had in de bewuste nieuwjaarsnacht beter toezicht moeten houden op de aanwezigheid van te veel en te jong publiek. 'Ook heeft hij er in de loop der tijd blijk van gegeven dat het vooral hijzelf is die bepaalt aan welke regels hij zich houdt. Deze eigenzinnige houding heeft er in belangrijke mate toe bijgedragen dat er ten tijde van de ramp onvoldoende goed bruikbare vluchtwegen in het café aanwezig waren,' aldus het vonnis. De rechtbank koos voor een voorwaardelijke celstraf om Veerman de kans te geven 'om tot een voor alle betrokkenen bevredigende afwikkeling van de gevolgen van de ramp te komen.' Hij krijgt een maximale werkstraf zodat hij 'een schuld aan de gemeenschap kan inlossen door om niet voor de gemeenschap werkzaam te zijn'.

Bedrijfsleider John Veerman (36, geen familie) en Laura Veerman (27, dochter van de horeca exploitant) werden vrijgesproken. Piet Schilder: 'Jan Veerman is de grote zondebok, maar laten die ouders en de slachtoffers ook eens naar zichzelf kijken.'